Trung Quốc ‘đại thanh lọc’ hệ thống ngân hàng, 670 tổ chức đóng cửa trong 1 năm

Trung Quốc đã đóng cửa hơn 670 tổ chức ngân hàng trong năm 2025 - mức cao chưa từng thấy, trong bối cảnh các ngân hàng nhỏ chịu sức ép từ lãi suất thấp, giảm phát và thị trường bất động sản suy yếu kéo dài.

Theo dữ liệu của Cơ quan Quản lý Tài chính Quốc gia Trung Quốc (NFRA), gần như toàn bộ các tổ chức bị đóng cửa hoạt động tại khu vực nông thôn.

Báo cáo của Fitch, dựa trên dữ liệu từ NFRA cho biết, làn sóng đóng cửa và hợp nhất đưa số lượng tổ chức ngân hàng tại Trung Quốc xuống còn 3.139 vào năm 2025, giảm 23% trong 4 năm.

Quá trình hợp nhất diễn ra trong hệ thống ngân hàng do Nhà nước kiểm soát, với tổng tài sản khoảng 64.000 tỷ USD. Động thái này diễn ra khi nhu cầu tín dụng tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới có dấu hiệu suy yếu.

Jason Bedford, nghiên cứu viên thỉnh giảng cấp cao tại Viện Đông Á, Đại học Quốc gia Singapore cho rằng, quá trình hợp nhất nhằm “đơn giản hóa quy định” và “loại bỏ nguy cơ xảy ra các sự kiện thiếu thanh khoản tại những tổ chức quy mô nhỏ”. Ông nhận định: “Chúng ta chưa từng chứng kiến hoạt động hợp nhất ở quy mô như hiện nay”.

Fitch đánh giá, các ngân hàng nhỏ, chủ yếu là ngân hàng nông thôn và ngân hàng cấp thành phố “vẫn là mắt xích yếu nhất trong hệ thống, với chất lượng tài sản thấp, mức vốn hóa hạn chế và những thiếu sót trong quản trị, đặc biệt tại các khu vực kém phát triển”.

Việc gia tăng sáp nhập và giải thể, trong đó các khoản nợ được một tổ chức cho vay khác tiếp nhận, sẽ giúp “tăng cường giám sát”.

Ngân hàng yếu tiếp tục bị tiếp quản, sáp nhập

Các ngân hàng nông thôn và ngân hàng cấp thành phố hiện chiếm hơn 1/4 tổng tài sản hệ thống ngân hàng Trung Quốc. Trong khi phần lớn các vụ đóng cửa gần đây liên quan đến ngân hàng nông thôn, các ngân hàng cấp thành phố cũng chịu sự giám sát chặt chẽ.

Tháng 7, chính quyền thành phố Vũ Hán tiếp quản Z-Bank, ngân hàng đang gặp khó khăn. Đây là vụ tiếp quản đầu tiên tại Trung Quốc kể từ trường hợp Baoshang Bank ở Nội Mông năm 2019.

Theo Moody’s, Z-Bank có tổng tài sản 124 tỷ nhân dân tệ vào cuối năm 2024 và sau đó được sáp nhập vào Hankou Bank, một ngân hàng khác tại Vũ Hán.

Moody’s đánh giá, động thái này “cho thấy những thách thức mà các tổ chức ngân hàng khu vực yếu hơn đang phải đối mặt”. Cơ quan này dự báo quá trình hợp nhất sẽ tiếp tục khi các nhà quản lý “tìm cách xử lý rủi ro tại những tổ chức khu vực quy mô nhỏ và yếu hơn”.

Trong khi đó, biên lãi ròng của các ngân hàng lớn nhất Trung Quốc cũng chịu sức ép trong những năm gần đây. Tháng 9, giới chức Trung Quốc công bố kế hoạch tăng 54 tỷ USD vốn cho các công ty bảo hiểm, đồng thời tăng vốn cho ICBC và Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc.

Động thái này diễn ra sau kế hoạch bơm gần 70 tỷ USD vào 4 ngân hàng quốc doanh lớn khác thông qua phát hành cổ phần.

Karen Wu, chuyên gia phân tích tại CreditSights, công ty thuộc Fitch nhấn mạnh, các ngân hàng lớn Trung Quốc vẫn có triển vọng tích cực. Tuy nhiên, ngân hàng nhỏ dễ tổn thương hơn do biên lãi ròng yếu.

“Đối với các ngân hàng nhỏ này, cần phải tiến hành hợp nhất”, bà nói. “Hoặc các ngân hàng lớn phải hợp nhất các ngân hàng nhỏ, hoặc chính quyền địa phương cần được định hướng để bổ sung vốn cho các tổ chức này. Cần tránh bất kỳ sự xáo trộn nào đối với thị trường tài chính và niềm tin của người gửi tiền”.

Quá trình tái cơ cấu ngân hàng nông thôn diễn ra trong bối cảnh điều kiện kinh tế Trung Quốc thay đổi, đặc biệt sau khi chu kỳ bất động sản đảo chiều từ năm 2021.

Dữ liệu “tổng tài trợ xã hội” của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cho thấy tổng tín dụng, bao gồm trái phiếu Chính phủ, vẫn tăng nhưng với tốc độ chậm hơn những năm trước. Lượng khoản vay nhân dân tệ mới cũng ghi nhận mức giảm hiếm thấy trong tháng 4 và tháng 7.

Nicholas Zhu, Phó Chủ tịch tại Moody’s cho biết: “Do các hộ gia đình trên khắp Trung Quốc đang giảm đòn bẩy, chủ yếu thông qua việc giảm vay thế chấp, các ngân hàng hiện cho doanh nghiệp vay nhiều hơn”.

Ông cho rằng, sự dịch chuyển trong hoạt động cho vay là một “mối quan ngại” đối với Moody’s, nhưng “chưa đến mức trở thành mối quan ngại mang tính hệ thống đối với toàn bộ hệ thống ngân hàng”.

Rủi ro tại các ngân hàng khu vực từng thể hiện rõ trong vụ Baoshang Bank năm 2019. Bedford gọi đây là một “sự kiện mang tính bước ngoặt” đối với ngành ngân hàng Trung Quốc.

Ông nhận định, quá trình hợp nhất đã giúp Nội Mông giảm số lượng ngân hàng xuống còn 12, từ hơn 100 ngân hàng trước đây. Theo Bedford, hợp nhất sẽ làm giảm số lượng “sự kiện thanh khoản mà hệ thống phải lo ngại”.

Tại Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh, Shengjing Bank đã hợp nhất một số tổ chức cho vay khác. Ngân hàng này hiện cung cấp các khoản vay thế chấp từ một chi nhánh duy nhất.

Trong bối cảnh số liệu kinh tế hàng tháng suy yếu, các lãi suất chính sách của Trung Quốc, gồm lãi suất cho vay cơ bản kỳ hạn 1 năm và 5 năm, đang được theo dõi để đánh giá khả năng tiếp tục nới lỏng chính sách.

“Toàn bộ hệ thống ngân hàng, không chỉ các ngân hàng nông thôn, đều đang phải đối mặt với môi trường lãi suất thấp tại Trung Quốc”, Nicholas Zhu nhận định.

Theo Financial Times