TS Bùi Ngọc Sơn: Trung Quốc đang xuất hiện những dấu hiệu giống Nhật Bản sau 'vỡ bong bóng'

Tại talkshow “Vì sao lạm phát của Mỹ gia tăng khó kiểm soát? Việt Nam đang bị ảnh hưởng thế nào?”, chuyên gia kinh tế TS Bùi Ngọc Sơn phân tích sự đối lập trong diễn biến lạm phát và chính sách tiền tệ giữa Mỹ và Trung Quốc.

Theo ông, Trung Quốc đang đối mặt tình trạng thừa công suất trong khi sức mua trong nước yếu. Chính sách hỗ trợ mạnh cho các ngành sản xuất được xem là chủ lực đã thúc đẩy hàng loạt doanh nghiệp tham gia các lĩnh vực như xe điện, pin và năng lượng mặt trời.

Khi công suất tăng nhanh nhưng thị trường trong nước thu hẹp, lượng hàng dư thừa buộc phải tìm đường ra thị trường quốc tế.

TS Bùi Ngọc Sơn cho rằng chính sách này còn tạo ra một hệ quả khác: quá nhiều doanh nghiệp cùng tham gia khiến cạnh tranh về giá trở nên gay gắt. Để tồn tại, nhiều doanh nghiệp phải hạ giá mạnh, qua đó tiếp tục kéo mặt bằng giá trong nước đi xuống.

“Điều này nằm trong quá trình giảm phát, chính là trạng thái nguy hiểm giống như Nhật Bản”, ông nói.

Trung Quốc bắt đầu phát tín hiệu giống Nhật Bản

Theo TS Bùi Ngọc Sơn, Nhật Bản sau khi bong bóng bất động sản vỡ năm 1991 đã rơi vào tình trạng kinh tế đình trệ kéo dài: thất nghiệp, sức mua suy yếu, hàng hóa khó tiêu thụ và doanh nghiệp liên tục phải giảm giá.

Đáng chú ý, ông cho rằng Trung Quốc hiện bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu tương tự.

Ông dẫn chứng sức mua trong nước đang là vấn đề đáng lo ngại khi người dân gặp khó khăn về tài chính, trong khi chỉ số bán lẻ được ông đề cập đã giảm trong 3 tháng liên tiếp.

Đặc biệt, theo ông, vào thời điểm cuối năm - giai đoạn thông thường sức mua phải tăng để chuẩn bị cho Tết - dấu hiệu phục hồi lại chưa xuất hiện.

“Cái nguy hiểm là đáng lẽ thời điểm này sức mua phải tăng để phục vụ Tết, nhưng bây giờ lại không thấy đâu cả”, ông nói.

TS Bùi Ngọc Sơn cho rằng nếu giá tăng trong bối cảnh sức mua yếu thì đây chủ yếu là tăng giá do chi phí đẩy, chứ không phản ánh một nền cầu khỏe mạnh. Ngược lại, giá tăng trong khi thu nhập và sức mua của người dân suy yếu có thể tiếp tục làm giảm khả năng tiêu dùng.

Dư địa kích thích của Trung Quốc không còn nhiều?

Theo chuyên gia, sự suy yếu của kinh tế Trung Quốc cũng liên quan đến những biến động về công nghệ, việc làm và đầu tư trong bối cảnh địa chính trị thay đổi.

Ông cho rằng khi các nền kinh tế phát triển có xu hướng đưa công nghệ và việc làm trở về trong nước, Trung Quốc chịu tác động ngược chiều, qua đó gây thêm áp lực lên tăng trưởng.

Trước sức ép này, Trung Quốc đã thực hiện các biện pháp nới lỏng tiền tệ và hỗ trợ nền kinh tế. TS Bùi Ngọc Sơn đề cập việc Trung Quốc bơm khoảng 58 tỉ USD cho các ngân hàng thương mại nhằm kích thích nền kinh tế và hỗ trợ xử lý một phần khó khăn của thị trường bất động sản.

Tuy nhiên, ông đánh giá quy mô này là chưa lớn: “58 tỉ ít quá, không đáng kể”, đồng thời cho rằng dư địa để Trung Quốc tiếp tục kích thích kinh tế cũng không còn nhiều.

Những diễn biến trên khiến bài toán của Trung Quốc trở nên phức tạp: một mặt cần kích thích nhu cầu trong nước, mặt khác lại phải xử lý tình trạng dư thừa công suất và cạnh tranh bằng giá.

Theo TS Bùi Ngọc Sơn, đây chính là những dấu hiệu cần theo dõi khi đánh giá nguy cơ Trung Quốc rơi vào một giai đoạn tăng trưởng thấp và giảm phát kéo dài tương tự Nhật Bản.