Từ doanh số VinFast đến cỗ máy tạo nguồn lực ESG của Vingroup: Khi tất cả cùng nhau lớn lên

Trong các báo cáo tài chính của doanh nghiệp, những con số về doanh thu, lợi nhuận hay sản lượng bán hàng thường được nhìn nhận dưới góc độ tăng trưởng kinh doanh. Tương tự với VinFast, mỗi kỳ công bố kết quả kinh doanh thường xoay quanh câu chuyện hãng xe bán được bao nhiêu ô tô, mở rộng thêm bao nhiêu thị trường hay cải thiện hiệu quả hoạt động đến đâu.

Tuy nhiên, phía sau những con số doanh số ấy lại tồn tại một lớp thông tin khác ít được nhắc hơn. Đó là cách Vingroup đang thực hành ESG thông qua chính hoạt động kinh doanh cốt lõi của mình. Theo mô hình này, doanh nghiệp càng phát triển, doanh số càng tăng thì nguồn lực dành cho các chương trình phát triển bền vững cũng tự động được mở rộng, thay vì phụ thuộc vào những khoản ngân sách tài trợ hay các hoạt động thiện nguyện mang tính thời điểm.

Doanh số VinFast tăng - nguồn lực ESG tự động lớn lên

Ngày 8/6, VinFast công bố kết quả kinh doanh quý I/2026 với nhiều chỉ tiêu tăng trưởng mạnh. Trong ba tháng đầu năm, hãng đã bàn giao 58.577 ô tô điện trên phạm vi toàn cầu, tăng 61% so với cùng kỳ. Doanh thu đạt 23.111 tỷ đồng, tăng 41,7%.

Nhìn dưới góc độ kinh doanh, đây là những con số phản ánh sự mở rộng của hãng xe điện Việt Nam tại thị trường trong nước cũng như các thị trường quốc tế như Ấn Độ, Indonesia và Philippines.

Tuy nhiên, nhìn dưới góc độ ESG, mỗi chiếc xe bán ra còn mang một ý nghĩa khác.

Ngay từ khi thành lập Quỹ Vì tương lai xanh vào tháng 7/2023, Vingroup đã công bố cơ chế VinFast sẽ trích 1 triệu đồng từ mỗi ô tô bán ra để đóng góp cho quỹ. Điều đó đồng nghĩa chỉ riêng quý I/2026, với gần 58.600 xe được bàn giao, quỹ đã có thêm khoảng 59 tỷ đồng nguồn lực mới.

Nếu cộng dồn kết quả kinh doanh từ đầu năm 2024 đến hết tháng 4/2026, VinFast đã bàn giao hơn 372.000 ô tô điện. Với mức đóng góp cố định 1 triệu đồng mỗi xe, nguồn tiền bổ sung cho Quỹ Vì tương lai xanh từ riêng hoạt động bán ô tô đã ước đạt khoảng 372 tỷ đồng.

Tất nhiên, đây mới chỉ là một phần trong dòng tiền hình thành quỹ.

Không chỉ VinFast, Green SM cũng tạo dòng tiền cho ESG

Song song với VinFast, GSM - đơn vị vận hành nền tảng Green SM - cũng tham gia cơ chế đóng góp khi cam kết trích 1.000 đồng từ mỗi chuyến taxi điện và 100 đồng đối với mỗi cuốc xe máy điện thành công vào Quỹ Vì tương lai xanh.

Theo số liệu của Mordor Intelligence, riêng quý II/2025, thị trường taxi và gọi xe bốn bánh tại Việt Nam ghi nhận khoảng 97,9 triệu chuyến đi. Với thị phần 44,68%, Green SM được ước tính đã thực hiện khoảng 43,7 triệu chuyến xe trong quý. Nếu áp dụng mức đóng góp 1.000 đồng/chuyến, nguồn tiền bổ sung cho quỹ trong ba tháng ước đạt gần 44 tỷ đồng.

Đến cuối năm 2025, Green SM tiếp tục duy trì vị trí số một thị trường gọi xe bốn bánh tại Việt Nam với thị phần hơn 51%, qua đó tạo thêm dư địa mở rộng nguồn lực cho quỹ trong các năm tiếp theo.

Đáng chú ý, báo cáo tài chính quý I/2026 cũng cho biết VinFast và GSM đã ký thỏa thuận khung, theo đó VinFast sẽ cung cấp khoảng 1 triệu ô tô điện và 4 triệu xe máy điện cho GSM trong giai đoạn 2026-2030. Khi số lượng phương tiện vận hành trên hệ sinh thái Green SM tiếp tục gia tăng, quy mô đóng góp cho Quỹ Vì tương lai xanh cũng được kỳ vọng mở rộng tương ứng.

Một mô hình ESG 'lớn' cùng doanh nghiệp

Khác với nhiều doanh nghiệp dành một khoản ngân sách cố định cho các hoạt động môi trường, cộng đồng hoặc an sinh xã hội, mô hình của Vingroup cho thấy một cách tiếp cận khác.

Nguồn lực dành cho ESG không tách rời hoạt động kinh doanh mà được gắn trực tiếp với kết quả bán hàng và quy mô khai thác dịch vụ. Nói cách khác, mỗi chiếc ô tô điện được bán ra, mỗi chuyến xe Green SM được thực hiện đều góp thêm nguồn lực cho các chương trình chuyển đổi xanh.

Điều này giúp ESG không còn được nhìn như một khoản chi phí, mà trở thành một cấu phần của mô hình tăng trưởng dài hạn. Doanh nghiệp càng mở rộng quy mô, nguồn lực dành cho các hoạt động môi trường và phát triển bền vững càng lớn.

Đến nay, Quỹ Vì tương lai xanh đã triển khai nhiều chương trình trong các lĩnh vực giao thông xanh, năng lượng, giáo dục, đô thị, tiêu dùng và bảo vệ môi trường. Mới đây, ngày 5/6, hơn 10.000 cán bộ nhân viên Vingroup cùng tình nguyện viên đã đồng loạt tham gia chiến dịch làm sạch môi trường tại 38 điểm cầu ở Việt Nam, Lào, Indonesia và Philippines hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới.

Từ những con số doanh thu của VinFast, có thể thấy đằng sau câu chuyện bán được bao nhiêu xe không chỉ là doanh thu hay thị phần. Đó còn là quá trình tích lũy nguồn lực tài chính để hiện thực hóa chiến lược ESG của tập đoàn, hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050 và tạo ra một mô hình phát triển bền vững gắn chặt với chính tăng trưởng của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh yêu cầu về ESG ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng đối với doanh nghiệp niêm yết và nhà đầu tư quốc tế, mô hình gắn trực tiếp nguồn lực ESG với hoạt động kinh doanh như cách Vingroup đang triển khai cũng mở ra một cách tiếp cận đáng chú ý. Thay vì coi ESG là một khoản chi phí phát sinh sau tăng trưởng, doanh nghiệp có thể thiết kế để tăng trưởng chính là động lực tạo nguồn cho ESG. Hoặc có thể hiểu rằng đây là một mô hình tiên phong khi ESG và mô hình kinh doanh của doanh nghiệp cùng nhau lớn lên hay vì đơn thuần chỉ coi ESG là một nghĩa vụ.

Đây cũng có thể là một gợi ý cho nhiều doanh nghiệp Việt Nam khi xây dựng chiến lược phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Với Vingroup, từ câu chuyện của VinFast hay GSM, viễn cảnh rộng có thể mở ra là nếu sau này: VinEnergo phát triển mạnh, V-Green mở rộng trạm sạc, Vinpearl có cơ chế tương tự; chuỗi Happy Home và các dự án nhà ở cũng có chương trình đóng góp... thì toàn bộ hệ sinh thái sẽ cùng "nuôi" Quỹ Vì tương lai xanh.

Khi ấy, Quỹ không còn là một quỹ từ thiện thông thường, mà sẽ trở thành trung tâm tiếp nhận nguồn lực ESG của cả tập đoàn.