Venezuela gấp rút đòi lại gần 30 tấn vàng bị 'đóng băng' trong hầm chứa của Anh

Phát biểu trên truyền hình nhà nước, bà Rodríguez cho biết đã chính thức yêu cầu phía Anh trả lại số vàng đang bị phong tỏa, nhấn mạnh đây là tài sản thuộc về người dân Venezuela và cần được sử dụng để khắc phục hậu quả của thảm họa thiên nhiên.

Ngày 24/6, Venezuela hứng chịu hai trận động đất mạnh 7,2 và 7,5 độ Richter chỉ cách nhau 39 giây, theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS). Thảm họa đã gây thiệt hại trên diện rộng, khiến nước này phải triển khai chiến dịch cứu trợ quy mô lớn với sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế.

Theo Tổng thống lâm thời Venezuela, việc tiếp cận các tài sản quốc gia đang bị phong tỏa sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ tái thiết, tạo việc làm, khôi phục hoạt động kinh tế và hệ thống giáo dục tại các khu vực bị ảnh hưởng. Bà cũng khẳng định toàn bộ nguồn tiền sẽ được phân bổ trực tiếp cho các chương trình an sinh xã hội dành cho người dân vùng thiên tai.

Cùng ngày, bà Rodríguez cũng cho biết đã điện đàm với Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Kristalina Georgieva, để thúc giục giải phóng các khoản tài sản khác của Venezuela đang bị đóng băng tại tổ chức này.

Hiện Venezuela sở hữu khoảng 3,568 tỷ Quyền Rút vốn Đặc biệt (SDR) của IMF, tương đương khoảng 5,1 tỷ USD. Khoản tài sản này bị đóng băng từ năm 2019 sau khi IMF từ chối công nhận ông Nicolás Maduro là Tổng thống hợp pháp của Venezuela.

IMF đã nối lại liên lạc với Caracas từ tháng 4 và cho biết sẵn sàng thảo luận về các hình thức hỗ trợ phù hợp sau khi đánh giá nhu cầu tái thiết của quốc gia Nam Mỹ.

Tuy nhiên, Thứ trưởng phụ trách Chính sách chống phong tỏa William Castillo cho biết mới chỉ khoảng 200 triệu USD từ nguồn SDR được giải ngân. Khoản tiền này sẽ do Ngân hàng Phát triển Mỹ Latinh và Caribe (CAF) quản lý.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Yván Gil cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế trả lại toàn bộ tài sản của Venezuela đang bị phong tỏa ở nước ngoài.

Chính quyền lâm thời chịu nhiều sức ép

Bà Delcy Rodríguez, từng giữ chức Phó Tổng thống dưới thời Nicolás Maduro, trở thành Tổng thống lâm thời sau khi ông Maduro bị bắt trong một chiến dịch quân sự của Mỹ tại Caracas ngày 3/1 và được đưa tới New York để đối mặt với các cáo buộc buôn bán ma túy.

Kể từ khi lên nắm quyền, bà Rodríguez đã thúc đẩy nhiều cải cách, mở rộng cơ hội đầu tư của doanh nghiệp Mỹ vào lĩnh vực dầu khí và khoáng sản, đồng thời nới lỏng một phần các hạn chế đối với truyền thông và xã hội dân sự.

Dù vậy, cách xử lý trận động đất vừa qua của chính phủ lâm thời đang vấp phải nhiều chỉ trích. Nhiều người dân cho rằng lực lượng cứu hộ được triển khai quá chậm, đặc biệt tại bang La Guaira, khu vực chịu thiệt hại nặng nhất. Không ít người phải tự đào bới bằng tay để tìm kiếm người sống sót trước khi lực lượng chức năng đến hiện trường.

Giới chức cũng bị chất vấn về độ chính xác của số liệu thương vong và chất lượng các khu nhà ở xã hội trong khu vực. Theo số liệu chính thức, tính đến ngày 8/7, số người thiệt mạng đã vượt 3.800, song nhiều chuyên gia nhận định con số thực tế có thể còn cao hơn.

Bà Rodríguez bác bỏ mọi chỉ trích, cho rằng chính phủ đã phản ứng ngay lập tức và cáo buộc các đối thủ chính trị lợi dụng thảm họa nhân đạo để công kích chính quyền.

Khảo sát do AtlasIntel thực hiện cho Bloomberg hồi tháng 4 cho thấy tỷ lệ ủng hộ chính phủ của bà Rodríguez chỉ ở mức 31%, ngay cả trước khi trận động đất xảy ra.

Tranh chấp kéo dài quanh gần 30 tấn vàng tại Anh

Ngân hàng Trung ương Anh bắt đầu giữ số vàng của Venezuela từ năm 2019 sau khi Anh không còn công nhận chính quyền Nicolás Maduro là đại diện hợp pháp của Venezuela.

Năm 2020, Caracas đã khởi kiện để đòi lại số vàng với lý do cần nguồn lực ứng phó đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Anh đã bác đơn kiện vào năm 2023.

Sau khi ông Maduro bị lật đổ, Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper vẫn khẳng định lập trường của London chưa thay đổi, cho rằng các chính phủ Anh liên tiếp không công nhận chính quyền Venezuela, đây cũng là cơ sở để Ngân hàng Trung ương Anh tiếp tục giữ số vàng.

Giá trị số vàng này đã tăng mạnh theo đà tăng của giá vàng thế giới. Nếu năm 2020 lượng vàng chỉ được định giá khoảng 1,95 tỷ USD thì đến tháng 1/2026 đã lên khoảng 3,6 tỷ USD, tương đương khoảng 2,2 tỷ GBP. Báo El Nacional của Venezuela thậm chí ước tính giá trị hiện đã vượt 4 tỷ USD.

Lượng vàng lưu ký tại London được cho là chiếm gần 30% tổng dự trữ ngoại hối của Venezuela ở nước ngoài.

Kho vàng của Ngân hàng Trung ương Anh hiện lưu giữ khoảng 400.000 thỏi vàng cho các ngân hàng trung ương trên thế giới, là trung tâm lưu ký vàng lớn thứ hai toàn cầu, chỉ sau Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Dự trữ vàng Venezuela sụt giảm mạnh

Theo Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), Venezuela từng nắm giữ khoảng 360 tấn vàng vào năm 2014, tương đương khoảng 50 tỷ USD nếu tính theo giá vàng hiện nay.

Tuy nhiên, nước này đã ngừng báo cáo dữ liệu từ năm 2018 sau khi liên tục bán vàng để bổ sung nguồn ngoại tệ, trong đó có các giao dịch với Thổ Nhĩ Kỳ, Nga, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và được cho là cả Iran.

Dự trữ ngoại tệ bằng USD của Venezuela cũng giảm mạnh, từ khoảng 42 tỷ USD năm 2008 xuống còn khoảng 13 tỷ USD tính đến tháng 5 năm nay.

Năm 2019, Bộ Tài chính Mỹ từng cảnh báo các ngân hàng, công ty môi giới và nhà giao dịch không tham gia mua bán vàng, dầu mỏ hoặc các mặt hàng khác của Venezuela, với cáo buộc đây là tài sản "bị đánh cắp từ người dân Venezuela bởi chính quyền Maduro".

Ngoài số vàng tại Anh, Thụy Sĩ hiện cũng đang phong tỏa khoảng 127 tấn vàng của Venezuela, trị giá hơn 5 tỷ USD, cùng nhiều tài sản khác có liên quan đến ông Maduro và các cộng sự.

Bộ Ngoại giao Anh cho biết đang tiếp tục theo dõi diễn biến chính trị tại Venezuela và phối hợp với Ngân hàng Trung ương Anh để xử lý các vấn đề liên quan khi tình hình tại quốc gia này thay đổi.