Việt Nam có nhà máy thuỷ điện tích năng đầu tiên và lớn nhất Đông Nam Á: Công trình ngầm sâu trong lòng núi tới, nỗ lực 3 năm nữa vận hành

Sáng 1/7, Phó Tổng giám đốc EVN Phạm Hồng Phương cùng đoàn công tác đã kiểm tra công trường Dự án Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái tại xã Bác Ái Tây, tỉnh Khánh Hòa. Sau buổi kiểm tra hiện trường, lãnh đạo EVN chủ trì cuộc họp giao ban quý II với Ban Quản lý dự án Điện 3 (EVNPMB3), các đơn vị tư vấn giám sát và các nhà thầu để đánh giá tiến độ triển khai dự án.

Theo báo cáo của EVNPMB3, trong quý II/2026, dự án tiếp tục duy trì thi công đồng loạt trên nhiều hạng mục. Đến hết tháng 6, có 8 trong tổng số 12 mục tiêu của quý đã hoàn thành.

Đối với các hạng mục công trình ngầm, các nhà thầu đã huy động đầy đủ nhân lực, phương tiện và thiết bị, tổ chức thi công liên tục 3 ca mỗi ngày.

Nhiều hạng mục đã hoàn thành vượt kế hoạch và đạt 100% khối lượng theo lũy kế, như tháp van hạ lưu hoàn tất công tác đào, gia cố móng hở và phun bê tông gia cố mái; hầm thoát nước hoàn thành toàn bộ công tác đào và gia cố với tổng chiều dài 937 m.

Một số hạng mục khác cũng đạt hoặc vượt tiến độ, gồm hầm thi công vận hành - cấp gió, hầm thi công và khu vực nhà máy ngầm. Đáng chú ý, ngày 22/6, nhà thầu đã hoàn thành đào hầm tiên phong kích thước 5x5 m, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ thi công cụm nhà máy và tháp điều áp thượng lưu.

Bên cạnh đó, các hạng mục phụ trợ cũng được hoàn thiện đồng bộ. Hệ thống cấp điện thi công 22 kV đã được đưa vào vận hành, bảo đảm cấp điện ổn định cho toàn bộ công trường. Trạm bơm, một phần hệ thống cấp nước, một trạm bê tông, một trạm nghiền sàng thuộc khu phụ trợ số 3 cùng hệ thống camera giám sát giai đoạn 1 cũng đã đi vào hoạt động, đáp ứng yêu cầu thi công liên tục.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, dự án vẫn còn một số hạng mục chậm tiến độ.

Điển hình là hầm thi công vận hành VH3A mới hoàn thành khoảng 17% kế hoạch quý II do gặp địa chất đứt gãy cấp IV. Điều này buộc nhà thầu phải điều chỉnh phương pháp thi công để bảo đảm an toàn, chỉ có thể đào từng mét thay vì khoan đào đại trà như trong điều kiện địa chất thuận lợi.

Phát biểu tại cuộc họp, ông Trần Phú Cường, Kiểm soát viên EVN, ghi nhận tinh thần thi công khẩn trương trên toàn công trường và đánh giá cao công tác tổ chức thi công của các đơn vị tham gia dự án.

Ông đề nghị các nhà thầu tiếp tục duy trì khí thế lao động, bảo đảm chất lượng công trình, đồng thời tập trung tháo gỡ những "điểm nghẽn" còn tồn tại để hoàn thành các mục tiêu theo kế hoạch.

Đánh giá kết quả triển khai trong quý II, Phó Tổng giám đốc EVN Phạm Hồng Phương ghi nhận liên danh các nhà thầu đã nỗ lực hoàn thành phần lớn các mục tiêu đề ra, đồng thời đánh giá cao công tác tổ chức, điều hành thi công trên toàn công trường trong ba tháng qua.

Tuy nhiên, trước thời điểm mùa mưa bão sắp đến, lãnh đạo EVN yêu cầu các đơn vị khẩn trương xây dựng và hoàn thiện phương án phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, tổ chức diễn tập đầy đủ cũng như công khai đầu mối liên hệ của Ban điều hành các nhà thầu để kịp thời tiếp nhận, xử lý các tình huống phát sinh.

Đối với các hạng mục đường thi công - vận hành VH2 và VH3A còn chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan, EVN yêu cầu các nhà thầu phụ trách tập trung bù tiến độ ngay trong quý III nhằm bảo đảm các cam kết với chủ đầu tư.

Lãnh đạo EVN cũng lưu ý toàn bộ các đơn vị tham gia dự án phải tuyệt đối tuân thủ các quy định về an toàn lao động cũng như các yêu cầu về môi trường và an sinh xã hội trong suốt quá trình thi công.

Theo ông Phạm Hồng Phương, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi dự án chuyển từ giai đoạn chuẩn bị sang giai đoạn thi công cao điểm. Đây cũng là công trình nhận được sự quan tâm của nhiều cấp, từ Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, EVN đến Công đoàn Điện lực Việt Nam. Vì vậy, các đơn vị cần tiếp tục nâng cao hiệu quả phối hợp, thống nhất trong chỉ đạo và điều hành để đưa dự án về đích đúng tiến độ.

Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái có tổng công suất 1.200 MW, tổng mức đầu tư khoảng 21.100 tỷ đồng. Đây không chỉ là nhà máy thủy điện tích năng đầu tiên của Việt Nam mà còn là công trình có quy mô lớn nhất Đông Nam Á trong lĩnh vực này.

Khác với thủy điện truyền thống, nhà máy hoạt động theo cơ chế lưu trữ năng lượng. Khi nhu cầu sử dụng điện thấp, nguồn điện dư từ hệ thống sẽ được sử dụng để bơm nước từ hồ Sông Cái lên hồ chứa phía trên. Đến giờ cao điểm, nước được xả ngược xuống để phát điện, qua đó góp phần cân bằng và ổn định hệ thống điện quốc gia.

Với công suất 1.200 MW, công trình được ví như một "pin nước khổng lồ", có khả năng tích trữ nguồn điện dư từ điện gió, điện mặt trời và cả điện hạt nhân trong tương lai để phát điện vào thời điểm nhu cầu tăng cao.

Tuy nhiên, để vận hành cơ chế này, dự án phải vượt qua những yêu cầu kỹ thuật rất phức tạp. Toàn bộ nhà máy được xây dựng sâu trong lòng núi, ở độ sâu trung bình khoảng 450 m, có nơi lên tới 500 m. Điều này đòi hỏi công nghệ thi công hầm hiện đại nhằm bảo đảm an toàn và độ chính xác cao.

Ngoài tuyến hầm dẫn nước dài khoảng 3,7 km, toàn bộ hệ thống đường hầm của dự án có tổng chiều dài lên tới khoảng 17 km. Nhà máy được bố trí ở cao trình thấp nhằm tạo chênh lệch cột nước với các hồ chứa, từ đó tối ưu hiệu suất phát điện.

Theo kế hoạch, tổ máy số 1 sẽ phát điện vào tháng 12/2029 và toàn bộ dự án sẽ hoàn thành, đưa vào vận hành cuối năm 2030.

Khi hoàn thành, Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái được kỳ vọng sẽ trở thành công trình quan trọng trong việc điều tiết công suất, ổn định lưới điện quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng gia tăng. Về lâu dài, đây sẽ là một trong những trụ cột của chiến lược phát triển năng lượng bền vững, giúp hệ thống điện Việt Nam không chỉ sản xuất mà còn có khả năng lưu trữ và phân phối điện năng một cách linh hoạt, hiệu quả.