Việt Nam làm việc với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế, chuẩn bị cho nhà máy điện hạt nhân đầu tiên
Petrovietnam vừa làm việc với IAEA về loạt nội dung then chốt, từ hạ tầng, pháp lý, nhân lực đến an toàn, an ninh cho chương trình điện hạt nhân của Việt Nam.
Từ ngày 14 đến 18/9/2026, Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam Cao Hoài Dương cùng Đoàn Việt Nam tham dự Khóa họp lần thứ 70 Đại hội đồng Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và tham gia chuỗi làm việc song phương với ba Phó Tổng Giám đốc IAEA cùng các đơn vị chuyên môn của Cơ quan này.
Nội dung trao đổi tập trung vào phát triển hạ tầng, hợp tác pháp quy, bảo đảm an toàn, an ninh và đào tạo nhân lực điện hạt nhân - những cấu phần được IAEA xác định là điều kiện tiên quyết đối với một chương trình điện hạt nhân quốc gia.
Cụ thể, ngày 14/9, Đoàn Việt Nam làm việc với ông Mikhail Chudakov, Phó Tổng Giám đốc IAEA phụ trách Năng lượng hạt nhân. Trọng tâm trao đổi là triển khai Kế hoạch hành động tích hợp (Integrated Work Plan - IWP) theo các khuyến cáo của đợt đánh giá tích hợp cơ sở hạ tầng hạt nhân (Integrated Nuclear Infrastructure Review - INIR) năm 2025.
Cùng ngày, Đoàn làm việc với bà Najat Mokhtar, Phó Tổng Giám đốc IAEA phụ trách Khoa học và Ứng dụng hạt nhân, trao đổi về hợp tác khoa học, công nghệ và ứng dụng hạt nhân.
Ngày 15/9, Đoàn làm việc với bà Karine Herviou, Phó Tổng Giám đốc IAEA phụ trách An toàn và An ninh hạt nhân, về tăng cường hợp tác và hỗ trợ Việt Nam phục vụ chương trình điện hạt nhân. Phía Việt Nam đặt vấn đề phát triển năng lực chuyên môn gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.
Bên cạnh các cuộc làm việc với lãnh đạo IAEA, Đoàn cũng làm việc với các đơn vị trực tiếp triển khai hỗ trợ kỹ thuật - nơi đảm nhiệm phần lớn khối lượng công việc thường xuyên liên quan đến chương trình điện hạt nhân.
Ngày 14/9, Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam Cao Hoài Dương tham gia cuộc làm việc với bà Liliya Dulinets, Trưởng Bộ phận Phát triển cơ sở hạ tầng hạt nhân của IAEA. Nội dung tập trung vào hiện trạng phát triển cơ sở hạ tầng hạt nhân của Việt Nam và các nội dung đề nghị IAEA hỗ trợ hoàn thiện.
Ngày 16/9, Đoàn làm việc với Văn phòng Các vấn đề pháp lý của IAEA, trao đổi về việc Việt Nam nghiên cứu, đề xuất tham gia công ước quốc tế về bồi thường thiệt hại hạt nhân - một cấu phần pháp lý được các tổ chức tài chính và cơ quan tín dụng xuất khẩu quốc tế đặc biệt quan tâm khi thẩm định các dự án điện hạt nhân.
Cùng ngày, Đoàn làm việc với đại diện Liên minh châu Âu và ASEANTOM về dự án hỗ trợ Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, cập nhật hoạt động của mạng lưới và giới thiệu Chủ tịch ASEANTOM năm 2027.
Ngày 17/9, Đoàn làm việc với ông Mohamed Lamari, Trưởng Bộ phận Thanh sát A (Division of Operations A), Ban Thanh sát hạt nhân IAEA, về tình hình triển khai thanh sát tại Việt Nam và đào tạo nhân lực phục vụ công tác thanh sát.
Đoàn đồng thời trao đổi với bà Elena Buglova, Trưởng Ban An ninh hạt nhân IAEA, về hỗ trợ rà soát kế hoạch an ninh hạt nhân, đào tạo và bảo đảm an ninh cho các sự kiện lớn.
Cũng trong ngày 17/9, tại cuộc làm việc với ông Lars van Dassen, Giám đốc điều hành Viện An ninh hạt nhân thế giới (WINS), Cục An toàn bức xạ và hạt nhân đã triển khai bản ghi nhớ giữa hai bên. WINS là tổ chức chuyên môn thúc đẩy nâng cao năng lực và chia sẻ thực hành tốt về an ninh hạt nhân thông qua các chương trình đào tạo, chứng nhận và kết nối chuyên gia.
Theo phương pháp luận Các mốc phát triển (Milestones Approach) của IAEA, hạ tầng của một chương trình điện hạt nhân được đánh giá trên 19 vấn đề và trải qua 3 giai đoạn.
Trong đó, phần lớn các nội dung không phải là hạng mục xây lắp mà liên quan đến khung pháp lý và pháp quy, cơ quan pháp quy độc lập, nguồn nhân lực, chiến lược tài chính, quản lý chất thải phóng xạ, bảo đảm an toàn, an ninh, thanh sát và sự tham gia của các bên liên quan.
Đợt đánh giá INIR là cơ chế để IAEA phối hợp với quốc gia rà soát toàn bộ 19 vấn đề này và đưa ra các khuyến cáo. Sau đó, IWP là lộ trình hành động được xây dựng nhằm xác định IAEA sẽ hỗ trợ nội dung gì, bằng công cụ nào và theo tiến độ nào.
Việc đưa IWP trở thành nội dung trọng tâm tại cuộc làm việc cấp Phó Tổng Giám đốc cho thấy Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn tiếp nhận khuyến cáo sang giai đoạn triển khai theo kế hoạch.
Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận là dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, gồm Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2. Mỗi nhà máy có công suất dự kiến từ 2.000-3.200 MW và dự kiến đưa vào vận hành trong giai đoạn 2031-2035.
