Việt Nam sẽ có thêm trung tâm du lịch sinh thái tâm linh, tọa lạc tại khu vực cao 700m được mệnh danh ‘nóc nhà của miền Tây’

Ngày 18/5, tại xã Núi Cấm, Sở Xây dựng tỉnh An Giang phối hợp với UBND xã Núi Cấm tổ chức hội thảo góp ý Đồ án quy hoạch Núi Cấm đến năm 2050. Hội thảo có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp du lịch và người dân địa phương nhằm hoàn thiện định hướng đưa Núi Cấm trở thành trung tâm du lịch sinh thái, tâm linh và nghỉ dưỡng trọng điểm của An Giang và vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo đơn vị tư vấn, định hướng phát triển Núi Cấm được xây dựng theo mô hình hệ sinh thái cộng sinh với 4 yếu tố cốt lõi, trong đó nhấn mạnh sự gắn kết giữa nông nghiệp, du lịch, bảo tồn thiên nhiên và cộng đồng địa phương.

Cụ thể, các vườn sầu riêng, su su, bơ của người dân có thể được mở cửa đón khách tham quan, trải nghiệm. Doanh nghiệp du lịch sẽ liên kết với người dân để thu mua nông sản với mức giá hợp lý, tạo đầu ra ổn định và giúp người dân hưởng lợi trực tiếp từ hoạt động du lịch.

Về lưu trú, đơn vị tư vấn đề xuất hạn chế phát triển các khách sạn quy mô lớn, thay vào đó khuyến khích người dân cải tạo nhà ở thành homestay mang bản sắc địa phương. Quy hoạch cũng ưu tiên bảo tồn các con suối, đường mòn tự nhiên để phát triển các loại hình đi bộ, trekking và khám phá cảnh quan.

Ông Ngô Minh Công, Giám đốc Trung tâm vùng - Viện Quy hoạch xây dựng miền Nam, đơn vị tư vấn quy hoạch, cho rằng người dân cần trở thành một phần của hệ sinh thái du lịch. Theo đó, cộng đồng địa phương có thể tham gia thu gom rác thải, bảo vệ rừng, khai thác dược liệu dưới tán rừng để tăng thu nhập; đồng thời được đào tạo làm hướng dẫn viên du lịch cộng đồng, giới thiệu lịch sử, truyền thuyết, lễ hội và các giá trị tín ngưỡng đặc trưng của Núi Cấm.

Núi Cấm, còn gọi là Thiên Cấm Sơn, nằm ở trung tâm vùng Bảy Núi, thuộc các xã Núi Cấm, An Cư và phường Chi Lăng, có diện tích tự nhiên khoảng 3.100 ha, độ cao 710 m so với mực nước biển. Được mệnh danh là "nóc nhà của miền Tây", nơi đây sở hữu địa hình núi non hùng vĩ, hệ sinh thái tự nhiên đa dạng cùng nhiều công trình, điểm đến văn hóa - tâm linh, trở thành một trong những điểm nhấn du lịch của An Giang và Đồng bằng sông Cửu Long.

Hiện UBND tỉnh An Giang đang điều chỉnh quy hoạch xây dựng khu du lịch Núi Cấm trên tổng diện tích 3.100 ha. Trong đó, khu du lịch Núi Cấm có diện tích hơn 1.050 ha, gồm 3 phân khu: khu du lịch Núi Cấm (phần trên núi) hơn 836 ha; khu du lịch hồ Tà Lọt ở chân núi hơn 120 ha; khu cáp treo và Lâm viên Núi Cấm gần 94 ha.

Núi Cấm được công nhận là khu du lịch địa phương theo quy định của Luật Du lịch năm 2005 và hiện thu hút khoảng 1 triệu lượt khách trong và ngoài nước mỗi năm. Theo định hướng đến năm 2050, khu vực này sẽ được phát triển thành trung tâm nghỉ dưỡng, sinh thái và hành hương, với các điểm nhấn gồm hồ Tà Lọt, khu cáp treo và Lâm viên Núi Cấm, khu nghỉ dưỡng phía tây - nam Núi Cấm, khu phức hợp giải trí hồ Thanh Long cùng hệ thống tượng, chùa và các công trình tâm linh.

Trong đó, khu cáp treo và Lâm viên Núi Cấm được định hướng trở thành trung tâm điều hành, đồng thời là lối vào chính của khu du lịch, kết hợp với khu nhà ở tầng thấp. Khu du lịch hồ Tà Lọt được định hướng phát triển không gian văn hóa các dân tộc gắn với nghỉ dưỡng.

Đáng chú ý, khu du lịch Núi Cấm ở phần trên núi sẽ tập trung phát triển du lịch tâm linh với các điểm đến như chùa Phật Lớn, chùa Vạn Linh, tượng Phật Di Lặc cùng các khu vực phục vụ hành hương, tín ngưỡng, nghỉ dưỡng và trải nghiệm sinh thái tự nhiên.

Tuy nhiên, để khai thác tiềm năng mà không đánh đổi cảnh quan, các chuyên gia tại hội thảo cho rằng quy hoạch cần đặc biệt chú trọng việc bảo vệ vùng lõi sinh thái trên núi, hạn chế tối đa bê tông hóa và tránh phát triển công trình dàn trải.

Các khu vực dịch vụ, theo đề xuất, nên tập trung tại những cụm hiện hữu như khu vực chùa Phật Lớn, chùa Vạn Linh, vừa đáp ứng nhu cầu du khách vừa hạn chế tác động đến cảnh quan tự nhiên. Đây được xem là một trong những nguyên tắc quan trọng để Núi Cấm phát triển du lịch nhưng vẫn giữ được giá trị vốn có của "viên ngọc xanh giữa đồng bằng".

Về giao thông, các chuyên gia đề nghị không chỉ tập trung mở rộng đường bộ cho phương tiện cơ giới, bởi việc mở đường trên địa hình đồi núi có thể làm gia tăng nguy cơ sạt lở và ùn tắc. Thay vào đó, quy hoạch cần nghiên cứu hệ thống xe điện công cộng, các tuyến đường đi bộ và đường trekking kết nối những điểm di tích, điểm tham quan.

Đồng thời, phương án kết nối từ chân núi lên đỉnh cần được tính toán đồng bộ giữa cáp treo, đường bộ và các tuyến đường mòn truyền thống, đặc biệt bảo đảm an toàn trong những dịp lễ hội, khi lượng khách tăng cao.

Bên cạnh giao thông, vấn đề môi trường và hạ tầng kỹ thuật cũng được các chuyên gia đặc biệt lưu ý. Quy hoạch cần bổ sung hệ thống xử lý nước thải, rác thải tại các khu dân cư và khu du lịch trước khi xả ra môi trường; đồng thời bảo tồn, nạo vét hợp lý các hồ hiện hữu để vừa tạo cảnh quan, bảo đảm nguồn nước sinh hoạt, vừa phục vụ công tác phòng cháy, chữa cháy rừng trong mùa khô.

Trong quản lý đất đai và trật tự xây dựng, các chuyên gia đề nghị An Giang sớm số hóa, công khai quy hoạch trên nền tảng trực tuyến để người dân và nhà đầu tư thuận tiện tra cứu. Giải pháp này cũng góp phần hạn chế lấn chiếm đất rừng, xây dựng trái phép và nâng cao hiệu quả quản lý không gian phát triển.

Ông Nguyễn Ngọc Vệ, Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh An Giang, cho biết các ý kiến đóng góp tại hội thảo sẽ là cơ sở để tỉnh tiếp tục hoàn thiện đồ án quy hoạch chung Núi Cấm theo hướng bài bản, bền vững và giàu bản sắc.

Theo ông Vệ, quy hoạch không chỉ nhằm cụ thể hóa mục tiêu đưa Núi Cấm trở thành trung tâm du lịch sinh thái, tâm linh và nghỉ dưỡng trọng điểm của An Giang mà còn hướng tới xây dựng nơi đây thành điểm đến đặc sắc của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Mục tiêu xuyên suốt của đồ án là cân bằng giữa bảo tồn cảnh quan tự nhiên, gìn giữ các giá trị văn hóa - tâm linh với khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch. Qua đó, Núi Cấm không chỉ trở thành điểm đến hấp dẫn hơn mà còn tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân và hình thành mô hình phát triển du lịch bền vững trong dài hạn.