Vợ chồng Hải Sapa có thể đối mặt với khung hình phạt nào?

Vừa qua, Công an tỉnh Lào Cai phối hợp với Cục Cảnh sát Phòng, chống tội phạm về môi trường (C05), Bộ Công an làm rõ dấu hiệu vi phạm pháp luật của Vũ Hoàng Hải (tên thường gọi Hải Sapa TV), trú tại tỉnh Lào Cai và các cá nhân, tổ chức có liên quan.

Theo thông tin từ cơ quan chức năng, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai đã khởi tố vụ án hình sự về tội “Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và tội “Lừa dối khách hàng”.

Trong vụ án, Vũ Hoàng Hải bị khởi tố về hành vi “Lừa dối khách hàng”.

Theo kết quả điều tra được công bố, từ năm 2022, Vũ Hoàng Hải sử dụng ảnh hưởng trên mạng xã hội để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm “thịt trâu sấy khô tê cay”. Nguyên liệu được xác định là thịt trâu đông lạnh nhập khẩu từ Ấn Độ, trong khi sản phẩm được quảng cáo là “thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc”.

Quá trình xác minh bước đầu, cơ quan điều tra xác định các bị can trong vụ án đã biết thông tin về nguồn gốc, chất lượng, đặc tính của hàng hóa nhưng cố ý đưa thông tin sai lệch để khách hàng tin tưởng, mua hàng và từ đó thu lợi. Hành vi này có dấu hiệu của tội “Lừa dối khách hàng” theo Điều 198 Bộ luật Hình sự.

Mức án nào cho Hải Sapa?

Trao đổi về góc độ pháp lý của vụ việc, TS. Luật sư Đặng Văn Cường - Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) nhận định: “Việc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai cùng các cơ quan liên quan khởi tố Vũ Hoàng Hải về tội 'Lừa dối khách hàng' cho thấy, khi tham gia hoạt động kinh doanh, người nổi tiếng trên không gian mạng cũng như bất kỳ cá nhân, tổ chức nào đều phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật. Danh tiếng, sức ảnh hưởng hay lượng người theo dõi không phải là ngoại lệ và mọi chủ thể đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi của mình”.

Dẫn Điều 198 Bộ luật Hình sự, TS. Luật sư Đặng Văn Cường cho biết, tội “Lừa dối khách hàng” được quy định với các mức hình phạt khác nhau, tùy thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi và hậu quả gây ra.

Cụ thể, khoản 1 Điều 198 quy định người nào trong hoạt động mua, bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ có hành vi cân, đong, đo, đếm, tính gian hàng hóa, dịch vụ hoặc dùng thủ đoạn gian dối khác, đồng thời thuộc một trong các trường hợp luật định, có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm.

Các trường hợp này gồm đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về hành vi này mà chưa được xóa án tích nhưng tiếp tục vi phạm; hoặc thu lợi bất chính từ 5 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng.

Theo khoản 2, nếu phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, dùng thủ đoạn xảo quyệt hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Ngoài các hình phạt trên, khoản 3 Điều 198 còn quy định người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.

Theo luật sư Đặng Văn Cường, như vậy, mức phạt tù cao nhất đối với tội “Lừa dối khách hàng” là 5 năm. Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền và bị cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm.

“Tuy nhiên, để xác định trách nhiệm hình sự và mức hình phạt cụ thể trong một vụ án, cơ quan tiến hành tố tụng cần làm rõ hành vi gian dối, nhận thức và ý chí của người thực hiện, mối quan hệ giữa hành vi gian dối với quyết định mua hàng của khách hàng cũng như khoản thu lợi bất chính”, ông Cường nêu quan điểm.

Đại diện Văn phòng Luật sư Chính Pháp cho rằng, đối với vụ án Hải Sapa TV, để xác định trách nhiệm hình sự của từng người, cơ quan điều tra phải làm rõ hành vi gian dối cụ thể, nhận thức và ý chí của người thực hiện, mối quan hệ giữa hành vi gian dối với quyết định mua hàng của khách hàng cũng như khoản thu lợi bất chính.

Tính nghiêm trọng trong tội danh của vợ Vũ Hoàng Hải

Cùng với Vũ Hoàng Hải, 2 bị can còn lại trong vụ án là Phạm Văn Hà, Giám đốc Công ty Cổ phần Sản xuất và Thương mại Tổng hợp Hoàng Nam và Bùi Thị Kim Tuyên, vợ của Vũ Hoàng Hải. Các bị can này bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.

Phân tích về tội danh này, luật sư Đặng Văn Cường cho biết đây là tội thuộc nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, liên quan đến hoạt động gian lận trong kinh doanh.

Theo luật sư, động cơ của hành vi có thể là nhằm trốn thuế, giảm số thuế phải nộp cho Nhà nước. Các hành vi được quy định gồm giả mạo, khai man, thỏa thuận hoặc ép buộc người khác giả mạo, khai man, tẩy xóa tài liệu kế toán; dụ dỗ, thỏa thuận hoặc ép buộc người khác cung cấp, xác nhận thông tin, số liệu kế toán sai sự thật; để ngoài sổ kế toán tài sản của đơn vị kế toán hoặc tài sản liên quan đến đơn vị kế toán; hủy bỏ hoặc cố ý làm hư hỏng tài liệu kế toán trước thời hạn lưu trữ theo quy định của Luật Kế toán; lập 2 hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm bỏ ngoài sổ kế toán tài sản, nguồn vốn, kinh phí của đơn vị kế toán.

Nhắc đến vụ án của Hải Sapa và các đối tượng liên quan, luật sư Đặng Văn Cường cho rằng: “Đây là vụ án có quá trình thực hiện hành vi vi phạm kéo dài, hoạt động kinh doanh diễn ra trên phạm vi rộng và có nhiều người tham gia. Do đó, cơ quan điều tra sẽ làm rõ hành vi của từng bị can, đồng thời mở rộng điều tra để xác định sai phạm của những người khác có liên quan, đặc biệt là những người tham gia hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Quá trình điều tra sẽ phải xác định vai trò của từng bị can, ai là người chỉ đạo, ai trực tiếp thực hiện, ai biết và cùng tham gia, mức độ thiệt hại cũng như mục đích vụ lợi. Trên cơ sở đó mới có căn cứ xác định khung hình phạt cụ thể đối với từng người”.

Về mức hình phạt mà những người bị khởi tố có thể phải đối mặt, ông Cường cho rằng mức hình phạt theo quy định pháp luật là nghiêm khắc, đặc biệt đối với tội “Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.

Nếu cơ quan tiến hành tố tụng chứng minh được các dấu hiệu định khung của khoản 3 Điều 221, chẳng hạn thiệt hại từ 1 tỷ đồng trở lên, người phạm tội có thể phải đối mặt với 10 đến 20 năm tù.

“Trường hợp quá trình điều tra vụ án mà các bị can thừa nhận hành vi phạm tội, lời khai nhận tội phù hợp với các tài liệu, chứng cứ mà cơ quan tiến hành tố tụng thu thập được thì sau này tòa án sẽ kết tội đối với những người này và xác định mức hình phạt cụ thể.

Việc quyết định hình phạt sẽ do tòa án quyết định trên cơ sở kết quả tranh tụng công khai tại phiên tòa, đánh giá tính chất, mức độ hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội và các tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Trường hợp bị kết tội về nhiều tội danh thì tổng hình phạt không quá 30 năm tù”, luật sư Đặng Văn Cường phân tích thêm.

Khách hàng mua sản phẩm của Hải Sapa nên làm gì?

Luật sư Đặng Văn Cường lưu ý: “Những khách hàng từng mua sản phẩm của Hải Sapa nếu cho rằng mình mua hàng dựa trên thông tin quảng cáo không đúng sự thật hoặc bị thiệt hại cần lưu giữ hóa đơn, chứng từ thanh toán, tin nhắn đặt hàng, video quảng cáo, nội dung livestream, thông tin sản phẩm và các tài liệu liên quan”.

Những tài liệu này có thể được cung cấp cho cơ quan điều tra nhằm hỗ trợ việc xác định phạm vi người bị hại, phương thức tiêu thụ hàng hóa, số lượng hàng hóa và hậu quả của hành vi.

Theo nguyên tắc, trong quá trình giải quyết vụ án, người bị hại có quyền yêu cầu giải quyết vấn đề bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Cơ quan tiến hành tố tụng cũng có thể áp dụng các biện pháp kê biên, phong tỏa tài khoản hoặc những biện pháp khác theo quy định pháp luật khi có căn cứ cần thiết nhằm bảo đảm việc thu hồi tài sản, giải quyết bồi thường và thi hành án.