Xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc tăng vọt lên hơn 165.800 tỷ đồng, mặt hàng nào góp công lớn nhất?

Theo dữ liệu thương mại mới nhất do Tổng cục Hải quan Việt Nam công bố hôm thứ Ba (3/3), xuất khẩu của nước ta sang Trung Quốc đã tăng 70,8% so với cùng kỳ năm trước, đạt 6,32 tỷ USD (165.836,8 tỷ đồng) trong tháng 1 năm 2026.

Trong bối cảnh môi trường thương mại toàn cầu ngày càng phức tạp, số liệu này không chỉ cho thấy sự cộng hưởng bền vững giữa Trung Quốc và Việt Nam, mà còn phản ánh tiềm năng thương mại nảy sinh từ quá trình hội nhập sâu hơn của chuỗi công nghiệp khu vực.

Trong 4 nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, xuất khẩu điện thoại bàn, điện thoại di động và linh kiện sang Trung Quốc đạt 1,04 tỷ USD (27.289,6 tỷ đồng) trong tháng 1 năm nay, tăng mạnh 117% so với cùng kỳ năm trước, trong khi xuất khẩu cùng nhóm sản phẩm sang Mỹ lại giảm 7,2%. Trong khi đó, nhập khẩu của Trung Quốc đối với máy tính, sản phẩm điện tử, phụ tùng và linh kiện từ Việt Nam cũng tăng mạnh 63,1% trong cùng giai đoạn.

Sự tăng trưởng mạnh mẽ trong các nhóm hàng điện tử này tạo thành động lực cốt lõi thúc đẩy sự gia tăng nhập khẩu của Trung Quốc từ Việt Nam. Nền tảng cho sự tăng trưởng này là sự gắn kết ngày càng sâu giữa ngành công nghiệp điện tử của Trung Quốc và Việt Nam.

Một phần đáng kể các sản phẩm điện tử mà Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc không phải là hàng tiêu dùng cuối cùng mà quay trở lại chuỗi sản xuất công nghiệp của Trung Quốc như các sản phẩm trung gian. Chúng được gia công chính xác ở giai đoạn cuối tại Trung Quốc hoặc được tích hợp vào các hệ thống sản phẩm phức tạp hơn.

Sự hợp tác sản xuất này đã thúc đẩy hình thành chuỗi công nghiệp khu vực dựa trên lợi thế so sánh: Việt Nam, tận dụng lợi thế chi phí lao động và các chính sách thúc đẩy trung tâm sản xuất, đảm nhận các khâu như lắp ráp và sản xuất linh kiện cơ bản. Trong khi đó, Trung Quốc với hệ thống công nghiệp toàn diện và năng lực công nghệ, tập trung vào các khâu giá trị cao hơn như nghiên cứu – phát triển công nghệ cốt lõi và sản xuất tiên tiến. Thông qua sự hợp tác hiệu quả, hai nước láng giềng thân thiết này đã nâng cao hiệu quả tổng thể của chuỗi công nghiệp khu vực, đặt nền tảng vững chắc cho tăng trưởng thương mại.

Bên cạnh đó, việc hợp tác sâu hơn trong chuỗi công nghiệp cũng mở ra những con đường mới để cả hai quốc gia tiến lên các nấc thang giá trị cao hơn.

Đối với Trung Quốc, việc tăng nhập khẩu linh kiện điện tử từ Việt Nam phản ánh nhu cầu ổn định trong ngành sản xuất nội địa đối với các hàng hóa trung gian đa dạng và có chi phí hợp lý, giúp duy trì tính cạnh tranh về chi phí và sự linh hoạt của chuỗi cung ứng trong nền sản xuất quy mô lớn của nước này.

Đối với Việt Nam, việc tham gia sâu vào mạng lưới sản xuất khu vực tạo ra kênh thuận lợi và ổn định để tham gia phân công lao động toàn cầu. Từ chỗ chỉ gia công đơn giản, ngành sản xuất của “đất nước hình chữ S” dần đảm nhận các khâu sản xuất linh kiện ngày càng phức tạp, tích lũy kinh nghiệm kỹ thuật và đào tạo lực lượng lao động, qua đó xây dựng năng lực cho quá trình nâng cấp công nghiệp trong tương lai.

Trước đây, các mạng lưới sản xuất ở Đông Nam Á chủ yếu hướng tới thị trường phương Tây. Tuy nhiên ngày nay, với tư cách là một thị trường siêu lớn, nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc đã trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng thương mại khu vực. Dữ liệu thương mại tháng 1/2026 đã xác nhận rõ điều này: trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu biến động và môi trường bên ngoài phức tạp, dòng chảy thương mại nội vùng giữa Trung Quốc và Việt Nam vẫn thể hiện sự bền vững và sức sống mạnh mẽ.

Hiện nay, bức tranh thương mại toàn cầu đang đối mặt với nhiều phức tạp và thay đổi. Những yếu tố như sự bất định trong chính sách thương mại của Mỹ trong nhiệm kỳ thứ 2 của Tổng thống Donald Trump và các biến động địa chính trị đang tạo áp lực đáng kể đối với các nền kinh tế Đông Nam Á phụ thuộc vào xuất khẩu.

Trong bối cảnh đó, những cơ hội thương mại xuất hiện từ việc tăng cường hợp tác chuỗi công nghiệp khu vực thể hiện giá trị đặc biệt. Những cơ hội này, được thúc đẩy bởi sự gắn kết sâu hơn của chuỗi công nghiệp, không chỉ giới hạn trong lĩnh vực điện tử mà còn có tiềm năng lan tỏa sang toàn bộ hệ thống thương mại khu vực, thúc đẩy nó hướng tới chất lượng cao hơn và khả năng chống chịu mạnh hơn.

Tóm lại, đằng sau sự gia tăng mạnh mẽ trong xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc, điều chúng ta thấy không chỉ là những con số ấn tượng của một tháng mà là tiềm năng thương mại to lớn được giải phóng nhờ các liên kết công nghiệp khu vực.

Tiềm năng này bắt nguồn từ sự hợp tác hợp lý giữa Trung Quốc và Việt Nam dựa trên lợi thế so sánh, từ sức bền cộng hưởng của các chuỗi công nghiệp gắn kết, cũng như từ môi trường thuận lợi do các cơ chế tạo thuận lợi thương mại khu vực như Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) mang lại.

Trong thời điểm nhu cầu toàn cầu biến động gia tăng, khuôn khổ hợp tác hình thành từ những liên kết ngày càng sâu sắc này đang tạo ra động lực và cơ hội mới cho tăng trưởng thương mại bền vững giữa hai nước.

Theo Global Times