Xuất khẩu gần 36 tỷ USD nhưng thặng dư lao dốc: Điều gì đang xảy ra với nông sản Việt?

Một mặt hàng giúp Việt Nam xuất siêu tới 6,7 tỷ USD

Thông tin mới đây từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong tháng 6/2026 ước đạt 6,34 tỷ USD, tăng 3% so với tháng trước và tăng 10,1% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 6 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 35,88 tỷ USD, tăng 6%.

Trong cơ cấu xuất khẩu, nông sản mang về 18,59 tỷ USD, gần như đi ngang khi chỉ tăng 0,2%; lâm sản đạt 9,2 tỷ USD, tăng 4,6%; thủy sản đạt 5,7 tỷ USD, tăng 11,4%; sản phẩm chăn nuôi đạt 375,8 triệu USD, tăng 34,6%; muối đạt 7,7 triệu USD, tăng 39,8%.

Tuy nhiên, bức tranh xuất khẩu không hoàn toàn màu hồng. Cán cân thương mại nông, lâm, thủy sản 6 tháng đầu năm chỉ đạt mức thặng dư 9,2 tỷ USD, giảm 7,7% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý nhất là nhóm nông sản khi thặng dư thương mại chỉ còn 1,51 tỷ USD, giảm tới 60,6%. Trong khi đó, lâm sản vẫn giữ vai trò "trụ cột" với mức xuất siêu 7,36 tỷ USD, tăng 1,4%; thủy sản đạt thặng dư 4,13 tỷ USD, tăng 17%.

Ở cấp độ từng mặt hàng, gỗ và sản phẩm gỗ tiếp tục là "quán quân" xuất siêu khi mang về 6,73 tỷ USD, tăng nhẹ 0,9%. Cà phê đứng thứ hai với mức xuất siêu 4,58 tỷ USD nhưng đã giảm 15% so với cùng kỳ. Các mặt hàng còn lại có mức xuất siêu trên 1 tỷ USD gồm rau quả, tôm, gạo và cá tra.

Trong số các thị trường đơn lẻ, Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí số một khi chiếm 21,3% tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này tăng mạnh 23,1% trong 6 tháng đầu năm. Trong khi đó, Hoa Kỳ là thị trường lớn thứ hai với mức giảm 3,6%; Nhật Bản tăng nhẹ 1,6%.

Nhiều mặt hàng chủ lực 'hụt hơi'

Ở nhóm nông sản chủ lực, rau quả nổi lên là điểm sáng khi kim ngạch đạt 3,65 tỷ USD, tăng 17,7% so với cùng kỳ. Hạt tiêu cũng ghi nhận kết quả khả quan với kim ngạch gần 946 triệu USD, tăng 11,6%.

Ngược lại, nhiều mặt hàng chủ lực lại đối mặt với áp lực giảm giá bán. Xuất khẩu gạo đạt 5,2 triệu tấn, tăng gần 10% về lượng nhưng kim ngạch lại giảm 2,5%, xuống còn 2,38 tỷ USD do giá xuất khẩu bình quân giảm 11,3%.

Tương tự, cà phê xuất khẩu đạt 1,1 triệu tấn, tăng 9,7% về sản lượng nhưng giá trị chỉ đạt 4,78 tỷ USD, giảm 14,4% vì giá xuất khẩu bình quân lao dốc 22%, còn 4.435 USD/tấn.

Hạt điều ghi nhận diễn biến tích cực hơn khi kim ngạch tăng 1,6%, đạt 2,39 tỷ USD nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng, dù lượng xuất khẩu giảm nhẹ. Trong khi đó, sắn tiếp tục cho thấy nghịch lý khi lượng xuất khẩu giảm 12% nhưng kim ngạch vẫn tăng 2,2% nhờ giá tăng hơn 16%.

Ở chiều ngược lại, cao su và chè đều suy giảm cả về lượng lẫn giá trị xuất khẩu. Không chỉ xuất khẩu tăng chậm ở nhiều nhóm hàng, nhập khẩu nguyên liệu cũng tăng mạnh. Trong 6 tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 26,68 tỷ USD, tăng 11,7% so với cùng kỳ. Riêng nhập khẩu nông sản tăng 16,1%, sản phẩm chăn nuôi tăng 26,9% và lâm sản tăng gần 20%.

Việc nhập khẩu tăng nhanh hơn tốc độ xuất khẩu là nguyên nhân quan trọng khiến thặng dư thương mại của toàn ngành sụt giảm, dù kim ngạch xuất khẩu vẫn duy trì đà tăng. Điều này cho thấy bức tranh nông, lâm, thủy sản Việt Nam trong nửa đầu năm 2026 đang có sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm hàng và ngày càng chịu tác động lớn từ biến động giá hàng hóa trên thị trường quốc tế.