Xuất khẩu gạo Thái Lan gặp bất lợi vì đồng baht tăng mạnh nhất 4 năm: Việt Nam hưởng lợi?

Đồng baht “khỏe” khiến gạo Thái xuất ngoại dễ “yếu”

Xuất khẩu gạo của Thái Lan được dự báo sẽ giảm 12,5%, xuống còn 7 triệu tấn vào năm tới, từ mức khoảng 8 triệu tấn trong năm 2025, do đồng baht mạnh khiến nước này khó cạnh tranh hơn trước nguồn cung dồi dào từ Ấn Độ, Bộ Thương mại Thái Lan cho biết hôm 26/12.

“Nếu đồng baht tiếp tục tăng giá theo hướng này, đó sẽ là một thách thức lớn đối với các sản phẩm nông nghiệp của Thái Lan”, bà Arada Fuangtong, Cục trưởng Cục Ngoại thương “xứ sở Chùa Vàng” nói tại một cuộc họp báo.

“Đồng baht cần phải có tính cạnh tranh và ổn định”, bà nói thêm, đồng thời cho biết hiện đồng baht - đồng nội tệ Thái Lan đang mạnh hơn 10 đến 20% so với tiền tệ của các đối thủ cạnh tranh.

Đồng baht hiện đang giao dịch ở mức cao nhất trong vòng 4 năm so với đồng USD, tăng 9,4% kể từ đầu năm 2025, trở thành đồng tiền có mức tăng giá tốt thứ hai tại châu Á.

Sức mạnh của đồng baht đã làm trầm trọng thêm những khó khăn của Thái Lan - nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á, vốn đang phải đối mặt với nhiều trở ngại trong năm nay, bao gồm thuế quan của Mỹ, nợ hộ gia đình cao, xung đột biên giới với Campuchia và bất ổn chính trị trước cuộc bầu cử dự kiến diễn ra vào tháng 2 năm 2026.

Chính phủ kế tiếp sẽ phải giải quyết tình trạng giá gạo giảm đối với nông dân Thái Lan, những người hồi đầu năm nay đã yêu cầu được hỗ trợ tốt hơn để giải quyết vấn đề này.

Video nông dân trồng lúa ở Thái Lan đối mặt với áp lực từ thuế quan của Mỹ - Nguồn clip: South China Morning Post

Bà Arada cho biết Thái Lan và Trung Quốc sẽ tiếp tục thỏa thuận bán 500.000 tấn gạo Thái cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, nhờ mối quan hệ song phương bền chặt.

Tháng trước, Thái Lan cũng đã đồng ý bán tối đa 100.000 tấn gạo cho Singapore trong thời hạn 5 năm, bà nói.

Ngoài ra, nước này cũng đang tiếp tục mở rộng thị trường gạo trắng và gạo đồ tại Iraq, Saudi Arabia cùng các quốc gia khác ở Trung Đông và châu Phi.

Thái Lan cũng có kế hoạch tìm kiếm cơ hội tại Đức, Thụy Sĩ và Mỹ đối với các giống gạo thông qua dự án Khaopraneat, chương trình quảng bá gạo của quốc gia Đông Nam Á này như một sản phẩm văn hóa với hương vị, bản sắc và giá trị đặc trưng.

Bà Arada cho biết, trong năm 2025, lượng gạo xuất khẩu của Thái Lan được dự báo đạt từ 7,88 đến 8 triệu tấn, vượt mục tiêu 7,5 triệu tấn nhờ nhu cầu mạnh vào cuối năm. Tuy nhiên, khối lượng này vẫn thấp hơn con số gần 10 triệu tấn của năm 2024, thời điểm Thái Lan là nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Ấn Độ.

Trong 11 tháng đầu năm 2025, lượng gạo xuất khẩu của “xứ sở Chùa Vàng” đã giảm 21% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 7,3 triệu tấn, trong khi giá trị xuất khẩu “hạt ngọc trời” cũng giảm 30,3%.

Theo bà Arada, mức sụt giảm kể trên là do sản lượng dồi dào, việc Ấn Độ tung ra thị trường lượng lớn gạo dự trữ và Philippines tạm ngừng nhập khẩu mặt hàng nông sản này, đồng thời giá trị xuất khẩu gạo Thái Lan còn bị ảnh hưởng bởi giá giảm và đồng baht mạnh lên.

Kình địch Đông Nam Á suy yếu: Thời cơ vàng cho gạo Việt Nam

Năm 2025 được xem là năm có nhiều biến động khó khăn khi xuất khẩu gạo của Việt Nam giảm cả về khối lượng và giá trị. Trong 11 tháng đầu năm nay, “đất nước hình chữ S” xuất khẩu hơn 7,53 triệu tấn gạo, giảm khoảng 10,9% so với cùng kỳ năm 2024, trong khi giá trị giảm mạnh hơn do giá giảm toàn cầu.

Tuy nhiên, xuất khẩu gạo Việt Nam được kỳ vọng sẽ hồi phục nhẹ trong năm 2026 nhờ một số yếu tố tích cực:

- Các thị trường truyền thống như Philippines dự kiến quay lại nhập khẩu mặt hàng nông sản thiết yếu bậc nhất này từ tháng 1 năm 2026, dù có thay đổi về thuế nhập khẩu, nhưng đây được xem là yếu tố hỗ trợ tăng xuất khẩu.

- Một số thị trường khác như Trung Quốc, Bangladesh và các nước châu Phi cũng có nhu cầu tăng, tạo cơ hội thuận lợi cho gạo Việt Nam.

Số liệu từ Hải quan Việt Nam cho thấy, trong 11 tháng đầu năm 2025, khối lượng gạo Việt xuất khẩu tăng mạnh ở Ghana (tăng 52,64%), Trung Quốc (tăng 165,14%), Bangladesh (tăng gấp 238,48 lần) và Senegal (tăng khoảng 73 lần) đã giúp bù đắp phần lớn sự sụt giảm từ Indonesia, Cuba và Malaysia.

Tính đến tháng 10 năm 2025, cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam vẫn chủ yếu là gạo trắng chất lượng cao và gạo thơm, chiếm khoảng 69% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Việt Nam cũng đang tập trung nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu và tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) để mở rộng thị trường.

Dù vậy, sản lượng gạo Việt năm 2026 dự kiến giảm do diện tích gieo trồng có thể thu hẹp nhẹ, ảnh hưởng đến tổng lượng có thể xuất khẩu.

Áp lực cạnh tranh từ các nước xuất khẩu lớn như Ấn Độ và Thái Lan vẫn rất mạnh, đặc biệt khi giá gạo trên thị trường toàn cầu đang ở mức thấp.

Một báo cáo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo xuất khẩu gạo của Việt Nam trong năm 2026 có thể không tăng nhiều so với năm 2025 và giữ vị trí là một trong những nước xuất khẩu lớn nhất thế giới, nhưng khối lượng không tăng mạnh do tổng cung toàn cầu dồi dào.

Xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2026 có thể phục hồi nhẹ so với 2025 nhờ sự quay lại của các thị trường mua lớn và nỗ lực mở rộng thị trường mới.

Tuy nhiên, khối lượng xuất khẩu tăng mạnh khó xảy ra và mức tăng nhiều hay ít sẽ phụ thuộc vào biến động thị trường toàn cầu, giá gạo, cũng như chính sách thương mại và hợp đồng với các nước đối tác.

Việt Nam vẫn giữ vị thế là một trong những nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, nhưng cần tăng chất lượng và đa dạng hóa thị trường để cạnh tranh hiệu quả hơn.

Việc Thái Lan - đối thủ hàng đầu của gạo Việt ở thị trường Đông Nam Á và thế giới cắt giảm khối lượng xuất khẩu gạo dự báo vào năm tới cũng có thể là cơ hội vàng để các doanh nghiệp Việt chiếm lĩnh nhiều thị trường quốc tế tiềm năng.

Theo Bangkok Post/VNTR