36 triệu thùng diesel từ Nga và nút thắt đe dọa ông Trump trước thềm bầu cử giữa kỳ

Báo cáo tháng 10 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) tiếp tục dự báo những hạn chế về nguồn cung trên thị trường diesel sẽ khiến giá duy trì ở mức cao sang năm tới.

IEA cảnh báo ngay cả khi các nhà máy lọc dầu tăng sản lượng diesel vào cuối năm nay, lượng tồn kho vẫn có thể ở mức thấp cho đến nửa cuối năm 2027.

Đà tăng diễn ra trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đến gần. Nhiều chuyên gia nhận định mặt bằng giá này khó hạ nhiệt trong tương lai gần.

Hôm thứ Sáu tuần trước, Tổng thống Donald Trump bất ngờ tạm dừng các biện pháp trừng phạt đối với dầu diesel của Nga, đồng thời tuyên bố đã đạt thỏa thuận với Tổng thống Vladimir Putin.

Theo đó, Điện Kremlin sẽ đưa 4,8 triệu tấn dầu diesel - tương đương gần 36 triệu thùng - ra thị trường toàn cầu.

Cuối tuần qua, ông Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social thông báo về một thỏa thuận “ngừng bắn năng lượng” giữa Nga và Ukraine. Tuy nhiên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy sau đó cáo buộc Nga tấn công các cơ sở năng lượng của nước này.

Những diễn biến đối ngoại trên xảy ra giữa lúc giá dầu diesel đang trở thành vấn đề gây tranh cãi lớn trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ trong năm nay.

Dù vậy, giới phân tích nhận định việc đưa dầu diesel của Nga trở lại thị trường toàn cầu khó có thể giúp giá giảm trong ngắn hạn. Trong báo cáo công bố tuần trước, Goldman Sachs thậm chí dự báo giá diesel sẽ duy trì ở mức cao đến hết năm 2027, khi các nhà máy lọc dầu chật vật đáp ứng nhu cầu.

Dưới đây là những con số đáng chú ý về tình hình thị trường diesel hiện nay.

1. Điều gì khiến giá dầu diesel tăng trong năm nay?

Giá mỗi gallon dầu diesel có thể tăng hoặc giảm tùy theo biến động của giá dầu thô. Công suất lọc dầu cũng ảnh hưởng đến giá nhiên liệu.

Các cuộc chiến tại Iran và Ukraine đã gây thiệt hại cho các nhà máy lọc dầu, đồng thời làm gián đoạn hoạt động vận chuyển nhiên liệu, khiến giá diesel tăng mạnh hơn mức tăng chỉ do giá dầu thô.

Dưới đây là 2 sự kiện liên quan đến 2 cuộc xung đột và tác động của chúng đối với giá dầu diesel.

Giá dầu diesel bán buôn đã tăng hơn gấp đôi từ đầu năm 2026 đến cuối tháng 9, khi cả cuộc chiến tại Iran và xung đột Nga - Ukraine đều khiến nguồn cung toàn cầu sụt giảm mạnh.

2. Lệnh cấm của Nga

Tổng thống Donald Trump cho rằng các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào những nhà máy lọc dầu của Nga, chứ không phải xung đột tại Trung Đông, là nguyên nhân khiến giá dầu diesel tại Mỹ lập kỷ lục.

Nga đã ban hành lệnh cấm xuất khẩu diesel ngày 8/7, sau các cuộc tấn công này. Dù giá diesel tăng trong giai đoạn đó, nguồn cung toàn cầu cũng chịu tác động từ những yếu tố khác.

Tại Mỹ, giá dầu diesel tăng gần 40% trong giai đoạn từ ngày 6/7 đến ngày 22/9.

3. Tác động từ cả hai cuộc chiến

Giá diesel đã tăng mạnh từ sau khi xung đột Iran bùng phát và vẫn cao hơn 20% so với mức trước xung đột khi Nga áp đặt lệnh cấm xuất khẩu. Động thái siết nguồn cung của Moscow khiến tình trạng thiếu hụt trở nên nghiêm trọng hơn, nhưng đó không phải nguyên nhân duy nhất.

4. Giá dầu diesel thay đổi ra sao trong ngày xảy ra từng sự kiện?

Trên thực tế, cả hai cuộc xung đột đều tạo ra những tác động lan rộng trên thị trường năng lượng toàn cầu, khiến giá cả biến động mạnh, thậm chí thay đổi theo từng ngày.

Mỗi cột phía trên biểu thị diễn biến trong một ngày. Cột đi lên cho thấy giá dầu diesel bán buôn cao hơn ngày trước đó, còn cột đi xuống cho thấy giá giảm.

Các cột màu đánh dấu những ngày diễn ra các sự kiện liên quan đến cuộc xung đột. Chúng thể hiện diễn biến giá trong ngày xảy ra sự kiện, chứ không khẳng định sự kiện đó là nguyên nhân gây ra biến động.

Những con số cho thấy điều gì?

Giá dầu diesel tại các trạm bơm hiện cao hơn 2,39 USD/gallon so với tuần cuối cùng trước khi xung đột tại Iran bùng phát. Giá xăng thường cũng tăng thêm 1,42 USD/gallon. Giá dầu thô tăng đã đẩy giá cả hai loại nhiên liệu đi lên.