5 tỉnh, thành phố có thể được thành lập văn phòng đại diện ở nước ngoài: Điều kiện cụ thể là gì?

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 227/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều về thúc đẩy tham gia tổ chức, diễn đàn, mạng lưới hợp tác; hội nhập quốc tế của địa phương; khoán chi nghiên cứu phục vụ hội nhập quốc tế và một số cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 250/2025/QH15 ngày 10/12/2025 của Quốc hội.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định về việc thí điểm thành lập văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài.

Điều kiện, chức năng, nhiệm vụ của văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài

Theo đó, đối tượng được thí điểm là chính quyền địa phương cấp tỉnh thuộc nhóm 5 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có giá trị thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (đăng ký mới, điều chỉnh và vốn góp mua cổ phần) hoặc có kim ngạch xuất khẩu hàng hóa cao nhất cả nước trong năm trước đó hoặc thuộc trường hợp đặc biệt khác.

Địa điểm đặt văn phòng đại diện phải thuộc nhóm 3 quốc gia có vốn đầu tư trực tiếp (đăng ký mới, điều chỉnh và vốn góp mua cổ phần) hoặc có kim ngạch nhập khẩu hàng hóa cao nhất với tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, hoặc thuộc trường hợp đặc biệt khác.

Nghị định quy định việc thành lập văn phòng đại diện phải đáp ứng các điều kiện gồm phù hợp với đường lối, yêu cầu đối ngoại của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; phù hợp với nhu cầu, nguồn lực của địa phương và không làm tăng tổng số biên chế của UBND cấp tỉnh.

Đồng thời, địa phương phải xây dựng đề án cụ thể về việc thành lập và hoạt động của văn phòng đại diện, trong đó nêu rõ tên đầy đủ bằng tiếng Việt, tiếng nước ngoài (nếu có), địa chỉ dự kiến, lý do và nhu cầu thành lập, quy định của quốc gia tiếp nhận về việc thành lập và hoạt động của văn phòng đại diện, dự kiến nhân sự, chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm của từng thành viên theo nguyên tắc rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; dự kiến trụ sở, kinh phí và kế hoạch thành lập, hoạt động trong ba năm đầu.

Nghị định quy định, trên cơ sở thống nhất ý kiến với Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ, chính quyền địa phương cấp tỉnh quyết định việc thành lập văn phòng đại diện ở nước ngoài. Trường hợp có ý kiến phản đối của một trong các bộ nêu trên thì không thành lập văn phòng đại diện.

Chính quyền địa phương cấp tỉnh cũng quyết định việc tạm đình chỉ hoặc chấm dứt hoạt động của văn phòng đại diện nếu hoạt động của văn phòng không phù hợp với đường lối, yêu cầu đối ngoại của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại; hoặc trong các trường hợp khác do chính quyền địa phương quyết định và tự chịu trách nhiệm.

Theo Nghị định, văn phòng đại diện thực hiện chức năng là đại diện chính thức của UBND cấp tỉnh trong quan hệ với cơ quan, tổ chức địa phương của quốc gia tiếp nhận. Một văn phòng có thể đại diện cho hai hoặc nhiều UBND cấp tỉnh tại địa phương của quốc gia tiếp nhận trên cơ sở thỏa thuận giữa các chính quyền địa phương cấp tỉnh, trong đó chính quyền địa phương liên quan quyết định và chịu trách nhiệm về nội dung thỏa thuận này.

Văn phòng đại diện có nhiệm vụ thúc đẩy triển khai các chương trình, dự án, kế hoạch và hoạt động hợp tác giữa chính quyền, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân của địa phương hai nước; tham gia xúc tiến thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ, văn hóa và lao động; vận động viện trợ; quảng bá lịch sử, văn hóa và du lịch Việt Nam tại địa phương của quốc gia tiếp nhận; hỗ trợ xác minh thông tin liên quan đến hoạt động kinh tế và tư cách pháp nhân của doanh nghiệp khi có yêu cầu; kết nối, phát huy vai trò của các hội đồng hương và người Việt Nam ở địa phương nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và đối ngoại của UBND cấp tỉnh.

Bên cạnh đó, văn phòng đại diện có trách nhiệm nghiên cứu, đánh giá và cung cấp thông tin về tình hình, nhu cầu hợp tác tại địa phương của quốc gia tiếp nhận; kiến nghị các biện pháp phát triển quan hệ hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân hai địa phương; hỗ trợ việc trao đổi đoàn, giao lưu và tổ chức hoặc tham gia tổ chức các hoạt động, sự kiện quảng bá về tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tại địa phương của quốc gia tiếp nhận.

Nghị định cũng quy định văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài không phải là một bộ phận của Cơ quan đại diện Việt Nam tại quốc gia tiếp nhận, được tổ chức và hoạt động theo chế độ thủ trưởng, phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam, pháp luật quốc tế và pháp luật của quốc gia nơi đặt trụ sở, chịu sự chỉ đạo và quản lý của UBND cấp tỉnh, đồng thời chịu sự quản lý thống nhất về đối ngoại của Cơ quan đại diện Việt Nam tại quốc gia tiếp nhận.

Nhân sự của văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài

Về nhân sự, thành viên văn phòng đại diện phải có trình độ đại học trở lên; sử dụng thông thạo tiếng Anh và/hoặc ngôn ngữ chính thức của quốc gia tiếp nhận; có chuyên môn, nghiệp vụ, kinh nghiệm phù hợp và đủ sức khỏe để hoàn thành nhiệm vụ. Nghị định khuyến khích sử dụng người đang thường trú ở nước ngoài làm việc cho văn phòng đại diện trên cơ sở hợp đồng lao động.

Trước khi bổ nhiệm thành viên văn phòng đại diện, UBND cấp tỉnh phải yêu cầu cung cấp giấy tờ chứng minh đáp ứng các điều kiện theo quy định; lý lịch cá nhân; phiếu lý lịch tư pháp của người được bổ nhiệm và của vợ hoặc chồng, con chưa thành niên dự kiến đi cùng nhiệm kỳ công tác (nếu có), đồng thời lấy ý kiến của Bộ Công an về nhân sự.

Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, triệu hồi thành viên văn phòng đại diện; quyết định việc giao kết, chấm dứt hợp đồng lao động đối với người thường trú ở nước ngoài là thành viên văn phòng đại diện và bổ nhiệm, miễn nhiệm Trưởng văn phòng đại diện.

Theo quy định, nhiệm kỳ công tác của thành viên văn phòng đại diện không phải là người thường trú ở nước ngoài là 36 tháng và có thể được kéo dài khi cần thiết theo quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Đối với thành viên là người thường trú ở nước ngoài, nhiệm kỳ được xác định theo hợp đồng lao động ký với UBND cấp tỉnh. Tổng thời hạn nhiệm kỳ, kể cả thời gian được kéo dài, không vượt quá ngày 31/12/2030.