87% tài sản của người Việt nằm ở 3 kênh đầu tư truyền thống, cổ phiếu chỉ chiếm 4% danh mục

Ngày 10/7, CTCP Chứng khoán Thiên Việt (TVS) chính thức công bố Báo cáo “Sức khỏe Tài chính và Niềm tin Đầu tư của người Việt năm 2026”.

Báo cáo phản ánh thực trạng phân bổ tài sản, khả năng chống chịu của danh mục, niềm tin trong quyết định đầu tư và mức độ chuẩn bị cho các mục tiêu tài chính dài hạn của nhà đầu tư cá nhân tại Việt Nam.

Kết quả cho thấy tiền gửi tiết kiệm là loại tài sản phổ biến nhất khi 100% người tham gia khảo sát đang nắm giữ. Bất động sản và vàng lần lượt đứng sau với tỷ lệ sở hữu khoảng 71% và 70%.

Đáng chú ý, sự khác biệt không nằm ở số lượng kênh đầu tư mà ở cách phân bổ dòng tiền. Bình quân, tiền gửi tiết kiệm chiếm tới 37% tổng danh mục tài sản, bất động sản chiếm 36% và vàng chiếm 14%. Như vậy, ba loại tài sản truyền thống này chiếm tới 87% tổng danh mục, bỏ xa các kênh đầu tư tài chính khác.

Trong khi đó, cổ phiếu chỉ chiếm khoảng 4% danh mục, trái phiếu khoảng 2%, chứng chỉ quỹ dưới 1%, còn ngoại tệ và các tài sản ở nước ngoài chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ.

Theo TVS, cơ cấu tài sản của nhà đầu tư Việt vẫn chủ yếu dựa trên các kênh tích lũy truyền thống thay vì các tài sản tài chính có khả năng tạo lợi suất dài hạn.

Đơn vị khảo sát cho rằng quá trình đa dạng hóa danh mục hiện mới diễn ra ở "bề rộng", tức nhà đầu tư mở rộng số lượng tài sản nắm giữ nhưng dòng tiền vẫn chủ yếu tập trung vào tiền gửi, bất động sản và vàng. Ngay cả với những người sở hữu danh mục từ 4-5 kênh đầu tư trở lên, tỷ trọng phân bổ vào cổ phiếu, trái phiếu hay chứng chỉ quỹ vẫn chỉ ở mức vài phần trăm.

Nói cách khác, việc nắm giữ nhiều loại tài sản hơn chưa đồng nghĩa với việc danh mục được phân bổ vốn cân bằng giữa các nhóm tài sản.

Một điểm đáng chú ý khác là thời gian tham gia các kênh đầu tư tài chính hiện đại của người Việt còn tương đối ngắn. Tiền gửi tiết kiệm, vàng và bất động sản là những tài sản được nắm giữ lâu nhất, phần lớn có thời gian sở hữu trên 5 năm.

Trong khi đó, cổ phiếu, trái phiếu và chứng chỉ quỹ có tỷ lệ nhà đầu tư tham gia dưới 3 năm ở mức khá cao.

Theo TVS, điều này phản ánh làn sóng nhà đầu tư mới gia nhập thị trường sau giai đoạn bùng nổ 2020-2022. Việc chưa trải qua một chu kỳ tăng - giảm hoàn chỉnh của thị trường khiến hành vi đầu tư của không ít nhà đầu tư vẫn chịu ảnh hưởng lớn bởi yếu tố tâm lý và xu hướng ngắn hạn.

Mỗi khi thị trường biến động, dòng tiền lại quay về tài sản truyền thống

Xu hướng này càng thể hiện rõ trong những giai đoạn thị trường biến động.

Theo khảo sát, khi đối mặt với những bất ổn về kinh tế hoặc chính sách, lựa chọn phổ biến nhất của nhà đầu tư là gia tăng tỷ trọng tiền mặt hoặc tiền gửi ngắn hạn (53%).

Đứng thứ hai là mua thêm vàng (46%), tiếp theo là tăng đầu tư vào bất động sản (33%).

Trong khi đó, chỉ 24% lựa chọn nâng tỷ trọng cổ phiếu hoặc chứng chỉ quỹ. Khoảng 20% giữ nguyên danh mục, trong khi rất ít người chủ động cắt giảm tỷ trọng các tài sản có tính thanh khoản thấp.

Theo TVS, những biến động của thị trường chưa tạo động lực để nhà đầu tư chuyển dịch mạnh sang các tài sản tài chính hiện đại. Ngược lại, chúng còn củng cố xu hướng quay về các kênh đầu tư truyền thống vốn được xem là "nơi trú ẩn" an toàn.

Khoảng cách giữa nhận thức và hành động vẫn là bài toán lớn

Từ kết quả khảo sát, TVS cho rằng thị trường quản lý tài sản tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng. Nhà đầu tư ngày càng quan tâm hơn đến việc đa dạng hóa danh mục, quản trị rủi ro và hoạch định tài chính dài hạn, song hành vi phân bổ tài sản trên thực tế vẫn chịu ảnh hưởng mạnh bởi tâm lý ưu tiên những kênh đầu tư quen thuộc.

Khoảng cách giữa nhận thức và hành động cho thấy quá trình chuyển dịch từ tư duy tích lũy sang tư duy quản lý tài sản chuyên nghiệp vẫn đang ở giai đoạn đầu.

Theo TVS, đây cũng là dư địa lớn để các dịch vụ tư vấn đầu tư, quản lý tài sản và các sản phẩm tài chính chuyên nghiệp phát triển trong những năm tới, khi nhu cầu tối ưu hóa danh mục và cân bằng giữa lợi nhuận, rủi ro và thanh khoản ngày càng gia tăng.