Ăn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi nguy hiểm thế nào dù đã nấu chín?

Mới đây, cơ quan chức năng Việt Nam đã phát hiện hơn 130 tấn thịt lợn nhiễm virus dịch tả heo châu Phi (ASF) được đưa vào kho của một doanh nghiệp đồ hộp lâu năm tại Hải Phòng. Dù không lây sang người, việc sử dụng thịt lợn nhiễm bệnh để chế biến thực phẩm vẫn tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.

Theo kết quả điều tra, số thịt lợn nhiễm dịch tả heo châu Phi nói trên được tập kết tại kho của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long (HaLong Canfoco) để phục vụ chế biến thực phẩm. Trong đó, khoảng 2 tấn đã được sản xuất thành phẩm trước khi bị phát hiện.

Công an Hải Phòng xác định đường dây thu mua, vận chuyển thịt lợn bệnh có liên quan trực tiếp đến vụ việc và đã hoạt động trong thời gian dài. Toàn bộ số thịt vi phạm đều bị tiêu hủy, đồng thời cơ quan chức năng cũng khởi tố, bắt tạm giam 9 bị can về hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

Giới y tế cho hay, dịch tả heo châu Phi (ASF) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus thuộc họ Asfarviridae gây ra, với tỷ lệ tử vong đến 100% ở lợn. Virus chủ yếu truyền qua máu và dịch tiết của lợn bệnh.

Đáng lo ngại, virus ASF có cấu trúc bền vững cùng khả năng tồn tại lâu dài trong môi trường cũng như trong các sản phẩm thịt nếu được bảo quản bằng phương pháp đông lạnh, muối hoặc sấy khô.

Lợn mắc ASF trước khi chết thường rơi vào tình trạng nhiễm trùng huyết, hoại tử nhiều cơ quan và nhiễm vi khuẩn thứ phát nghiêm trọng như Salmonella, E. coli, Clostridium, Staphylococcus và đặc biệt là liên cầu lợn (Streptococcus suis).

Dù không trực tiếp gây bệnh cho người, bác sĩ Lê Văn Thiệu - Khoa Nhiễm khuẩn Tổng hợp thuộc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương - lưu ý rằng thịt từ lợn mắc ASF thực chất là mô bệnh lý chứa nhiều vi khuẩn nguy hiểm cùng các độc tố vi sinh có khả năng bền với nhiệt, nguy cơ gây ngộ độc nặng và suy đa cơ quan.

Gia nhiệt không loại bỏ hoàn toàn độc tố

Một quan niệm sai lầm phổ biến là thịt lợn bệnh có thể “an toàn” nếu được nấu chín hoặc chế biến công nghiệp. Tuy nhiên, theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, quy trình gia nhiệt ở mức khoảng 100 độ C – thường áp dụng trong sản xuất đồ hộp, pate – không thể triệt tiêu hoàn toàn những độc tố nguy hiểm như histamine, endotoxin hay mycotoxin sinh ra từ thịt ôi thiu, lợn chết.

Thêm vào đó, thịt chứa độc tố phần lớn không có dấu hiệu khác thường về mùi hoặc màu, làm tăng nguy cơ chủ quan khi tiêu thụ.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh thuộc Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (ĐH Bách khoa Hà Nội) cảnh báo lợn mắc ASF thường suy giảm miễn dịch rõ rệt, dễ mắc thêm các bệnh khác như tai xanh, thương hàn, cúm hay lở mồm long móng.

Trong môi trường thịt bệnh, vi khuẩn Salmonella, E. coli, Listeria hoặc ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây có điều kiện sinh sôi mạnh. Chúng gây rối loạn tiêu hóa, nhiễm trùng nặng, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai.

Đáng lo ngại hơn, vi khuẩn liên cầu lợn có thể xâm nhập cơ thể qua vết xước da trong quá trình chế biến hoặc qua đường ăn uống, gây viêm màng não, nhiễm trùng máu. Người bệnh thường phải điều trị dài ngày, lọc máu, thở máy và đối mặt với di chứng nặng nề hoặc tử vong.

Từ góc độ y tế và an toàn thực phẩm, các chuyên gia nhấn mạnh thịt lợn mắc bệnh truyền nhiễm tuyệt đối không được sử dụng làm thực phẩm cho con người trong bất kỳ trường hợp nào. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) đều khuyến cáo toàn bộ thịt từ động vật mắc bệnh truyền nhiễm phải được tiêu hủy sinh học, không được phép đưa vào chuỗi thực phẩm dưới mọi hình thức.

Nhìn chung, việc tiêu thụ thịt lợn bệnh, kể cả đã qua xử lý nhiệt, vẫn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thực phẩm cấp tính, nhiễm khuẩn huyết, suy thận, suy đa cơ quan. Về lâu dài, phơi nhiễm kéo dài với các độc tố vi khuẩn còn có thể gây viêm đường tiêu hóa mạn tính, rối loạn miễn dịch và làm tăng nguy cơ tổn thương tiền ung thư.

Tổng hợp