Bà Nguyễn Thị Cúc: Đừng ‘vắt kiệt bò sữa’, chính sách thuế phải nuôi dưỡng doanh nghiệp để nguồn thu lớn lên

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch VTCA, mục tiêu lớn nhất của chính sách thuế không chỉ là tăng thu ngân sách mà còn phải tạo động lực để doanh nghiệp phát triển, từ đó mở rộng nguồn thu một cách bền vững.

Bà ví von: "Nuôi bò sữa mà vắt kiệt thì sẽ không còn sữa nữa". Theo đó, chính sách thuế phải được thiết kế để doanh nghiệp có điều kiện sản xuất, kinh doanh hiệu quả, tạo ra nhiều của cải hơn, qua đó giúp "chiếc bánh ngân sách nhà nước ngày càng to ra".

"Nếu một chính sách thuế đưa ra mà chỉ nhằm tận thu thì sẽ không còn giá trị thúc đẩy sản xuất, thậm chí có thể kìm hãm sản xuất", bà nhấn mạnh.

Thuế phải đi cùng cải cách quản lý

Theo Chủ tịch VTCA, cùng với cải cách chính sách thuế, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý thuế.

Trước đây, mỗi sắc thuế có quy định xử lý vi phạm khác nhau, dẫn tới sự thiếu thống nhất trong thực thi. Việc ban hành Luật Quản lý thuế đã tạo nền tảng thống nhất cho toàn bộ hệ thống, đồng thời các quy định mới được Quốc hội thông qua tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng minh bạch, hiện đại.

Bà cho biết, Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030 đặt mục tiêu xây dựng hệ thống thuế đơn giản, minh bạch, phù hợp thông lệ quốc tế nhưng vẫn đáp ứng điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Song song với đó là đổi mới phương thức quản lý, ứng dụng mạnh công nghệ số và quản lý rủi ro để giảm chi phí tuân thủ cho người nộp thuế.

"Nếu không ứng dụng công nghệ thông tin, không chuyển đổi số thì không thể quản lý được nền kinh tế hiện nay", bà nói.

Cán bộ công chức sống bằng tiền thuế của dân thì phải phục vụ dân

Một trong những thay đổi lớn nhất, theo bà Nguyễn Thị Cúc, chính là chuyển đổi tư duy của cơ quan thuế.

Bà nhớ lại thời còn làm cán bộ thuế, mỗi cán bộ phải trực tiếp xuống doanh nghiệp, thu thập số liệu, viết báo cáo thủ công rồi cấp trên đọc, phân tích từng doanh nghiệp. Mô hình đó không còn phù hợp trong bối cảnh số lượng doanh nghiệp ngày càng lớn.

Nhờ chuyển đổi số, ngành thuế đã thay đổi căn bản phương thức quản lý, giảm thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Quan trọng hơn, theo bà, tư duy của đội ngũ cán bộ cũng phải thay đổi.

"Tất cả cán bộ công chức đều sống bằng tiền thuế của dân. Trước đây nhiều người coi mình là người quản lý, còn doanh nghiệp là đối tượng bị quản lý. Tư duy đó phải thay đổi. Chúng ta sống bằng tiền thuế của dân thì phải phục vụ người dân và đồng hành với doanh nghiệp", bà nhấn mạnh.

Thu ngân sách tăng nhưng tỷ lệ huy động trên GDP không nên tăng mãi

Theo bà Cúc, hiện nay nguồn thu từ thuế đã chiếm khoảng 95% tổng thu ngân sách nhà nước, khác xa giai đoạn trước khi Việt Nam còn phụ thuộc nhiều vào vay nợ và viện trợ.

"Khi ngân sách chủ yếu được tạo ra từ người dân và doanh nghiệp, Nhà nước có điều kiện chủ động hơn trong phát triển kinh tế - xã hội, giảm phụ thuộc vào các nguồn lực bên ngoài", bà nói.

Tuy nhiên, bà cũng lưu ý việc tăng thu ngân sách không đồng nghĩa với việc tăng tỷ lệ huy động thuế trên GDP.

Theo định hướng cải cách thuế đến năm 2030, tỷ lệ huy động vào ngân sách chỉ duy trì khoảng 16-17% GDP. Điều cần tăng là quy mô nền kinh tế, quy mô sản xuất và thu nhập của doanh nghiệp, để số thu ngân sách tăng lên một cách tự nhiên.

"Không phải năm nào cũng tăng tỷ lệ huy động. Điều quan trọng là của cải xã hội nhiều hơn, doanh thu của doanh nghiệp lớn hơn thì nguồn thu ngân sách cũng sẽ tăng theo. Đó mới là đạo lý phát triển của chính sách thuế", bà Nguyễn Thị Cúc nhấn mạnh.