Bí ẩn ‘thành phố Hy Lạp cổ đại’ chìm dưới đáy biển: Không có dấu vết nào của con người

Những khối đá hình tròn, cột trụ và các phiến đá nằm dưới đáy biển ngoài khơi đảo Zakynthos (Hy Lạp) từng khiến nhiều người tin rằng đây là tàn tích của một thành phố cổ thuộc thời Hy Lạp cổ đại. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học đã chứng minh toàn bộ "thành phố chìm" này thực chất là một hiện tượng địa chất tự nhiên hình thành cách đây hàng triệu năm.

Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Marine and Petroleum Geology từ năm 2016 cho thấy các cấu trúc dưới đáy vịnh Alikanas không phải là di tích khảo cổ mà là các khối kết hạch carbonate, được tạo thành nhờ quá trình oxy hóa khí methane trong trầm tích biển cổ, sau đó lộ ra do xói mòn.

Những "cột đá" khiến cả giới khảo cổ nhầm lẫn

Khu vực nằm ở độ sâu từ 2 đến 5 mét ngoài khơi đảo Zakynthos thu hút sự chú ý của các thợ lặn khi xuất hiện hàng loạt cấu trúc có hình dạng giống cột trụ, nền móng, vòng tròn và các phiến đá xếp song song.

Một số khối có dạng ống rỗng ở giữa, số khác trông giống đế cột hoặc nền lát đá. Trong vùng đất nổi tiếng với nhiều di tích Hy Lạp cổ đại, những hình ảnh này nhanh chóng làm dấy lên giả thuyết về một thành phố cổ bị nhấn chìm dưới biển.

Nhiều bức ảnh do du khách chụp càng khiến giả thuyết này lan rộng khi các khối đá nhìn giống những cột đền đã sụp đổ hoặc những con đường do con người xây dựng.

Tuy nhiên, sau khi khảo sát, Cơ quan Khảo cổ Dưới nước của Hy Lạp không tìm thấy bất kỳ bằng chứng nào về sự hiện diện của con người như gốm sứ, công cụ, tường xây hay dấu tích cư trú.

Việc thiếu hoàn toàn các hiện vật khảo cổ đã khiến các nhà khoa học chuyển hướng sang lời giải thích địa chất.

"Thành phố" dài gần 180m dưới đáy biển

Các cấu trúc này phân bố trong một dải rộng khoảng 20 đến 30 mét và kéo dài gần 180 mét dưới đáy vịnh Alikanas.

Chúng không xuất hiện đồng đều mà tập trung thành từng cụm, nhiều đoạn gần như trống hoàn toàn. Một số hàng đá còn xếp thành hai dải song song, được cho là liên quan đến các khe nứt dưới lòng đất, nơi khí giàu hydrocarbon từng thoát lên bề mặt.

Được tạo ra từ khí methane cách đây hàng triệu năm

Theo nhóm nghiên cứu, các cấu trúc này hình thành dưới lớp trầm tích biển cổ, nơi hoàn toàn thiếu oxy.

Tại đây, khí methane từ sâu trong lòng đất di chuyển qua các lớp trầm tích. Các vi sinh vật sử dụng methane làm nguồn năng lượng đã thúc đẩy quá trình oxy hóa yếm khí, làm thay đổi thành phần hóa học của nước trong trầm tích.

Phản ứng này làm tăng độ kiềm, tạo điều kiện để các khoáng chất carbonate kết tủa, dần dần gắn kết cát, bùn và xác sinh vật siêu nhỏ thành những khối đá cứng.

Phân tích khoáng vật cho thấy các khối này chủ yếu được cấu tạo từ dolomite chứa sắt, một loại khoáng carbonate gồm canxi, magie và sắt. Một số mẫu chứa hơn 80% dolomite, cùng với lượng nhỏ calcite, pyrite và các khoáng chất có nguồn gốc từ trầm tích địa phương.

Hình dạng được "điêu khắc" bởi dòng khí hydrocarbon

Các nhà khoa học cho rằng những cấu trúc dạng ống hình thành dọc theo các đường dẫn mà khí hydrocarbon thoát lên từ dưới lòng đất.

Trong khi đó, các phiến đá phẳng xuất hiện ở những khu vực dòng khí lan tỏa theo phương ngang.

Chính quá trình này tạo nên những "cột đá" có lỗ rỗng ở giữa và các cấu trúc xếp thẳng hàng, khiến chúng trông giống một công trình kiến trúc do con người xây dựng.

Thực chất, đây là dấu tích hóa thạch của hệ thống dẫn khí methane tự nhiên tồn tại từ hàng triệu năm trước.

Niên đại có thể lên tới 4 triệu năm

Phân tích đồng vị carbon, oxy và stronti cho thấy các cấu trúc nhiều khả năng được hình thành trong kỷ Pliocene, khoảng 3 đến 4 triệu năm trước.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cho biết đây mới chỉ là ước tính do kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi sự pha trộn giữa nước biển và chất lỏng dưới lòng đất.

Theo thời gian, các dòng hải lưu cùng quá trình xói mòn đã cuốn trôi lớp trầm tích mềm phía trên, để lộ các khối đá cứng trên đáy biển như hiện nay.

Điều này tạo cảm giác chúng từng được con người đặt trực tiếp xuống đáy biển, trong khi thực tế xói mòn chỉ làm lộ ra hệ thống địa chất đã hóa thạch từ rất lâu trước đó.

Thiên nhiên cũng có thể tạo ra "kiến trúc"

Hiện nay, bề mặt các khối đá đã được nhiều sinh vật biển bám phủ và đục khoét, cho thấy chúng đã lộ thiên dưới đáy biển trong thời gian rất dài.

Các nhà nghiên cứu cũng không phát hiện dấu hiệu cho thấy khí methane vẫn đang rò rỉ tại khu vực này. Không có hiện tượng nước đổi màu, thay đổi nhiệt độ hay quần thể sinh vật đặc trưng của các điểm rò rỉ hydrocarbon còn hoạt động.

Nghiên cứu kết luận rằng "thành phố chìm" ở Zakynthos không phải là di tích của một nền văn minh cổ đại, mà là minh chứng cho khả năng kỳ diệu của thiên nhiên khi các quá trình địa chất có thể tạo ra những cấu trúc giống hệt cột đá, nền móng hay đường phố do con người xây dựng.