Bí mật tên lửa Anh có đủ giúp Ukraine tạo nên bước ngoặt?

Paris và Kiev muốn thiết lập dây chuyền sản xuất SCALP - tên lửa hành trình phóng từ máy bay, tại Ukraine vào cuối năm nay. Loại tên lửa này được Anh gọi là Storm Shadow. Việc Anh công bố thông tin mật về các linh kiện do nước này sản xuất là bước đi quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu trên.

Có thể vài năm

SCALP - do tập đoàn sản xuất vũ khí châu Âu MBDA chế tạo, là tên lửa tấn công tầm xa, đánh sâu, mang đầu đạn thông thường. Ukraine đã sử dụng các phiên bản nhập khẩu của loại tên lửa này khá hiệu quả, để tấn công những mục tiêu kiên cố. Tháng 11/2024, SCALP/Storm Shadow lần đầu được Ukraine sử dụng để tấn công các mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga.

Theo dự án Missile Threat thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), tên lửa sử dụng động cơ tuốc-bin phản lực, có tầm bắn tối đa 550km và mang được đầu đạn xuyên phá chứa 400kg thuốc nổ mạnh.

Sau khi được phóng, tên lửa sử dụng kết hợp hệ thống dẫn đường quán tính, định vị toàn cầu và định vị dựa trên địa hình, cùng với thiết bị tìm kiếm bằng hồng ngoại và các thuật toán nhận dạng mục tiêu tự động, cho phép đạt độ chính xác cao trong mọi điều kiện thời tiết.

SCALP được phóng từ máy bay chiến đấu Su-24 hoặc Mirage 2000 của Ukraine. Trong quá trình bay, tên lửa né tránh hệ thống phòng không bằng cách bám sát địa hình.

Ukraine có thể sử dụng loại tên lửa này để tấn công các mục tiêu quân sự nằm sâu dưới lòng đất, chẳng hạn các hầm chỉ huy. Đây là những mục tiêu khó bị đánh trúng bằng máy bay không người lái hạng nhẹ mà Kiev đang sử dụng để tấn công những mục tiêu dễ bị tổn thương, hơn như nhà máy lọc dầu hoặc kho hàng.

Nga phản ứng giận dữ trước thông báo của Anh hôm 24/8. Người phát ngôn Dmitry Peskov cáo buộc London đang “tham gia vào cuộc chiến” và “đổ thêm dầu vào lửa”.

Tuần trước, Đại sứ quán Nga tại London cảnh báo Anh rằng “mức độ can dự càng sâu” và “sự hỗ trợ càng lớn” dành cho Ukraine thì “cái giá mà Anh phải trả sẽ càng cao”.

Anh và Pháp chưa công bố số lượng tên lửa SCALP/Storm Shadow đã cung cấp cho Ukraine. Tuy nhiên, năm 2025, nhà sản xuất MBDA khởi động lại các dây chuyền sản xuất vốn bị đóng cửa suốt 15 năm.

“Tên lửa SCALP/Storm Shadow do Anh và Pháp hợp tác phát triển đã chứng minh hiệu quả trong chiến tranh cường độ cao hiện đại, trong những tình huống mang tính quyết định”, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Sébastien Lecornu phát biểu khi đó.

Tuy nhiên, dù Anh quyết định công bố một phần công nghệ mật với Ukraine, có thể mất vài năm để sản lượng được nâng lên đáng kể. Thủ tướng Anh Andy Burnham khẳng định London sẽ tiếp tục ủng hộ Kiev trong thời gian dài.

“Người dân Ukraine không nên nghi ngờ rằng Anh đứng về phía các bạn hôm nay và sẽ tiếp tục như vậy chừng nào còn cần thiết”, ông Burnham nhấn mạnh trong thông cáo hôm 24/8, khi công bố quyết định Anh giải mật công nghệ tên lửa.

Ông Burnham tới Kiev hôm 24/8, vào dịp Ukraine kỷ niệm Ngày Độc lập.

Ukraine và Anh cũng vừa ký thỏa thuận nhằm “phát triển quan hệ đối tác trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo”, ông Zelensky cho biết.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng tình hình những tuần gần đây cho thấy rõ các đồng minh của Kiev “cần đẩy nhanh việc chuyển giao tên lửa đánh chặn”, đồng thời khẳng định Pháp sẽ đẩy nhanh việc cung cấp “mọi thứ mà chúng tôi có”.

Ông Macron cũng xác nhận các cuộc tập trận quân sự quy mô đầy đủ đầu tiên của Liên minh những nước sẵn sàng sẽ được tiến hành trong tháng 10 và 11 tại Ba Lan, với sự tham gia của lực lượng Anh và Pháp.

Biến điểm mạnh thành điểm yếu

SCALP không thể giải quyết một điểm yếu nghiêm trọng khác của Ukraine: tình trạng thiếu tên lửa phòng thủ, nhất là tên lửa dành cho hệ thống Patriot do Mỹ thiết kế. Lỗ hổng này bị phơi bày trong những tuần gần đây, khi Nga tiến hành các đợt tấn công quy mô lớn bằng tên lửa và máy bay không người lái.

Kiev đã đề nghị được phép sản xuất tên lửa đánh chặn dành cho Patriot trong nước. Tổng thống Mỹ Donald Trump ban đầu ủng hộ ý tưởng này, nhưng sau đó rút lại.

Chính quyền Tổng thống Trump cũng không đáp ứng mong muốn của Ukraine về mua tên lửa hành trình tầm xa Tomahawk, trong bối cảnh kho vũ khí của Mỹ đã hao hụt do cuộc chiến tại Iran.

Dù vậy, năng lực sản xuất tên lửa nội địa của Ukraine vẫn không ngừng phát triển.

Nhà sản xuất Ukraine Fire Point đã phát triển tên lửa hành trình FP-5 Flamingo.

Với tầm bắn 3.000 km, loại tên lửa này có thể tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Đầu tháng này, Tổng thống Zelensky cho biết Flamingo đã được sử dụng để tấn công cơ sở điện tử tên lửa quan trọng của Nga, nằm cách biên giới Ukraine khoảng 900 km.

Nhà lãnh đạo Ukraine cho biết Flamingo lần đầu được sử dụng trong chiến đấu vào năm 2025. Các báo cáo tình báo nguồn mở cho thấy tần suất sử dụng loại tên lửa này đã tăng lên trong năm nay.

Fire Point cũng đã phát triển các máy bay không người lái tầm xa, cùng với tên lửa đạn đạo tầm ngắn hơn.

Việc Kiev sử dụng tấn công lãnh thổ Nga bằng các loại vũ khí tầm xa gây ra vấn đề nghiêm trọng với Mátxcơva. Một số chuyên gia cho rằng Nga ngày càng khó phân bổ nguồn lực phòng thủ hạn chế, trong khi rất nhiều mục tiêu quan trọng nằm trong tầm tấn công của Ukraine.

“Trong lịch sử, nhiều đạo quân từng xâm lược Nga nhưng cuối cùng thất bại vì diện tích rộng lớn của đất nước này. Ukraine giờ đây đang tìm cách đảo ngược logic quân sự đó bằng một chiến dịch oanh kích chiến lược, nhằm khai thác chính sự rộng lớn của Nga và biến thứ từng là thế mạnh quan trọng của đối thủ thành điểm yếu”, ông Peter Dickinson - biên tập viên blog Ukraine Alert của Hội đồng Đại Tây Dương, viết trong bài đăng gần đây.