Bộ Công an đề xuất phạt tù người trốn khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, công an

Bộ Tư pháp đã công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng. Một trong những nội dung đáng chú ý là các đề xuất sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Nghĩa vụ quân sự nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Theo dự thảo do Bộ Quốc phòng xây dựng, quy định về hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự được rà soát và đề xuất sửa đổi theo hướng làm rõ phạm vi áp dụng.

Cụ thể, dự thảo bổ sung quy định xác định trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự là hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe; quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi nhập ngũ; quyết định gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên và sẵn sàng chiến đấu.

Bên cạnh đó, dự thảo sửa đổi Điều 10 về các hành vi bị nghiêm cấm. Nếu như Luật Nghĩa vụ quân sự hiện hành chỉ quy định nghiêm cấm hành vi gian dối trong khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự thì dự thảo mở rộng phạm vi, bổ sung các hành vi gian dối trong đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển nghĩa vụ quân sự và khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.

Một số quy định khác cũng được đề xuất điều chỉnh, gồm nội dung về tổ chức giao công dân được gọi nhập ngũ và việc bàn giao hạ sĩ quan, binh sĩ sau khi hoàn thành nghĩa vụ phục vụ tại ngũ.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định về chế độ, chính sách đối với công dân trong thời gian thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám và kiểm tra sức khỏe. Theo đó, công dân đang làm việc tại cơ quan, tổ chức khi tham gia các hoạt động này sẽ được trả nguyên lương, thanh toán tiền tàu xe và các khoản phụ cấp hiện hưởng. Đồng thời, trong thời gian thực hiện đăng ký, sơ tuyển, khám và kiểm tra sức khỏe, công dân được bảo đảm chế độ ăn, ở cùng chi phí đi lại.

Tại dự thảo tờ trình, Bộ Quốc phòng cũng đề xuất nghiên cứu, sửa đổi các quy định của Bộ luật Hình sự liên quan đến xử lý hình sự đối với hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Trong khi đó, Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất bổ sung hành vi không chấp hành quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự hoặc nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân vào cấu thành của tội "Trốn tránh nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân".

Theo dự thảo, người có hành vi không chấp hành quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự hoặc nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân mà trước đó đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích nhưng vẫn tiếp tục vi phạm, có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất khung hình phạt từ 1 năm đến 5 năm tù đối với các trường hợp tự gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của bản thân nhằm trốn tránh nghĩa vụ; phạm tội trong thời chiến hoặc lôi kéo người khác cùng thực hiện hành vi phạm tội.

Dự kiến dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi được trình thông qua tại Kỳ họp không thường lệ Quốc hội khoá XVI tháng 8/2026.