Bộ Công Thương sửa 'luật chơi' mảng điện tái tạo, VinEnergo cùng 3 ông lớn được kỳ vọng hưởng lợi
Không chỉ nới cơ chế mua bán điện trực tiếp, dự thảo của Bộ Công Thương còn điều chỉnh sâu về giá điện, điện mặt trời mái nhà và điện gió ngoài khơi, tạo nền tảng chính sách thuận lợi hơn cho dòng vốn vào lĩnh vực điện tái tạo.
Bộ Công Thương vừa công bố Dự thảo sửa đổi Nghị định 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và Nghị định 58/2025/NĐ-CP về phát triển điện tái tạo, với nhiều điều chỉnh đáng chú ý nhằm tháo gỡ vướng mắc cho thị trường và thúc đẩy đầu tư năng lượng sạch.
Đánh giá về tác động chính sách, Chứng khoán Vietcap cho rằng các điều chỉnh trên sẽ mang lại tác động tích cực ở mức độ vừa phải đối với nhóm doanh nghiệp điện tái tạo.
Việc mở rộng tập khách hàng tham gia DPPA được nhận định sẽ tạo lợi thế rõ rệt cho REE, doanh nghiệp đầu ngành trong lĩnh vực điện, cùng các nhà thầu EPC năng lượng tái tạo như PC1. Bên cạnh đó, VinEnergo (doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup) cũng có thể hưởng lợi trong vai trò nhà đầu tư điện.
Đối với mảng điện gió ngoài khơi, PVS được đánh giá là một trong những doanh nghiệp hưởng lợi đáng kể nhờ vị thế nhà thầu xây lắp chủ chốt trong các dự án quy mô lớn.
Theo nội dung dự thảo, các sửa đổi tập trung vào bốn nhóm chính sách lớn, được đánh giá có tác động tích cực tới việc mở rộng quy mô thị trường DPPA cũng như nâng cao tính hấp dẫn của các dự án điện tái tạo.
Mở rộng đáng kể đối tượng tham gia DPPA
Một trong những điểm thay đổi quan trọng là mở rộng phạm vi các bên được tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp. Theo đó, đối tượng tham gia không chỉ giới hạn trong các doanh nghiệp sản xuất, mà được mở rộng sang đơn vị bán lẻ điện tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và các khu chức năng đặc thù, bao gồm khu kinh tế, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số, khu đô thị và khu thương mại tự do.
Đáng chú ý, khái niệm “khách hàng sử dụng điện lớn” cũng được điều chỉnh theo hướng bao quát hơn, khi bổ sung trung tâm dữ liệu (data center) và trạm sạc xe điện – những lĩnh vực có nhu cầu điện năng ngày càng lớn trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển giao thông xanh.
Tuy nhiên, dự thảo cũng đặt ra giới hạn nhất định. Cụ thể, khu đô thị và khu thương mại tự do chỉ được tham gia DPPA theo hình thức đấu nối trực tiếp (DPPA vật lý), không áp dụng cơ chế mua bán điện thông qua lưới điện quốc gia (DPPA ảo).
Cải cách cơ chế giá điện trong DPPA
Dự thảo sửa đổi cũng đề xuất thay đổi căn bản cơ chế xác định giá điện trong các hợp đồng DPPA vật lý. Theo đó, giá điện không còn bị khống chế bởi trần giá bán buôn điều tiết (từ nhà máy điện đến EVN), mà được chuyển sang áp dụng trần giá bán lẻ điện tới người tiêu dùng cuối. Cách tiếp cận này được đánh giá có thể giúp nâng trần giá thêm khoảng 15%, cải thiện hiệu quả tài chính cho các dự án điện tái tạo.
Bên cạnh đó, tỷ lệ sản lượng điện mặt trời mái nhà được phép bán cho EVN cũng được nâng lên 50%, thay vì mức 20% như quy định trước đây.
Thay đổi quan trọng đối với cơ chế tự sản xuất, tự tiêu thụ điện mặt trời mái nhà
Đối với Nghị định 58, dự thảo sửa đổi đưa ra nhiều điều chỉnh nhằm khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng linh hoạt hơn.
Cụ thể, tỷ lệ điện dư được phép bán lên lưới từ các hệ thống điện mặt trời mái nhà được nâng từ 20% lên 50% sản lượng thực tế. Đặc biệt, đến ngày 31/12/2030, tỷ lệ này có thể vượt trần nếu có thỏa thuận giữa các bên, nhằm thúc đẩy tiến độ triển khai các dự án.
Ngoài ra, thủ tục hành chính cũng được đơn giản hóa, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Khái niệm điện mặt trời mái nhà được mở rộng, bao gồm cả các hệ thống lắp đặt trên công trình xây dựng, kết cấu hạ tầng tương đương hoặc trên diện tích đất sử dụng đa mục đích, với điều kiện đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định pháp luật về đất đai.
Một điểm mới đáng chú ý khác là mở rộng đối tượng được phép mua điện dư, không chỉ giới hạn ở các đơn vị thuộc EVN, mà còn cho phép chủ sở hữu lưới điện tư nhân tham gia thu mua, qua đó tăng tính linh hoạt cho giao dịch thương mại điện.
Siết nhưng kéo dài hợp đồng cho điện gió ngoài khơi
Với điện gió ngoài khơi, dự thảo yêu cầu các dự án phải đảm bảo hợp đồng mua bán điện dài hạn cho ít nhất 90% sản lượng điện bình quân nhiều năm, với thời hạn tối đa 20 năm. So với quy định trước đây (80% sản lượng trong 15 năm), thay đổi này được kỳ vọng sẽ cải thiện đáng kể khả năng huy động vốn và tiếp cận tín dụng cho các dự án quy mô lớn.
