Cách duy nhất để sinh viên mới tốt nghiệp không trở thành 'nạn nhân' của AI khi bước vào thị trường lao động

Những tranh luận về việc trí tuệ nhân tạo (AI) thay thế con người đã không còn là kịch bản của thì tương lai, khi dữ liệu thực tế từ thị trường lao động giai đoạn 2023-2024 bắt đầu phác họa một bức tranh tàn nhẫn hơn nhiều so với dự đoán.

Thay vì loại bỏ hoàn toàn nhu cầu tuyển dụng, làn sóng công nghệ này đang âm thầm "triệt tiêu" cơ hội của những người mới ra trường, tạo nên một cú sốc nhân sự chưa từng có tiền lệ. Minh chứng rõ nét nhất cho xu hướng này đến từ báo cáo mới nhất của SignalFire, đơn vị đã phân tích dữ liệu từ hơn 600 triệu hồ sơ nhân sự và 80 triệu công ty trên LinkedIn. Kết quả cho thấy một sự phân cực khắc nghiệt tại các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech), nơi cánh cửa dành cho sinh viên mới tốt nghiệp đang khép lại nhanh chóng với tỷ lệ tuyển dụng giảm sâu 25% trong năm 2024 so với năm trước đó.

AI là công cụ hữu dụng nhưng cũng có thể trở thành mối đe doạ cho những người thiếu kinh nghiệmỞ chiều ngược lại, các doanh nghiệp này lại ráo riết săn đón nhóm nhân sự đã có kinh nghiệm từ 2 đến 5 năm, đẩy mức tăng trưởng tuyển dụng phân khúc này lên tới 27%. Một diễn biến tương tự, dù ở mức độ nhẹ hơn, cũng được ghi nhận tại khối startup khi tuyển dụng nhân sự mới ra trường giảm 11% trong khi nhu cầu tuyển cấp quản lý lại tăng 14%.

Ông Asher Bantock, Trưởng bộ phận nghiên cứu của SignalFire, nhận định rằng sự chênh lệch lớn này là bằng chứng thuyết phục cho thấy cấu trúc nhân sự đang bị tái định hình bởi công nghệ, khi doanh nghiệp không còn mặn mà bỏchi phí đào tạo người mới cho những công việc mà máy móc có thể đảm nhận. Nguyên nhân cốt lõi của sự dịch chuyển này nằm ở năng lực ngày càng hoàn thiện của AI tạo sinh. Những tác vụ vốn được coi là "sân tập" rèn nghề cho nhân viên mới từ viết mã cơ bản, sửa lỗi lập trình cho đến tổng hợp dữ liệu tài chính nay đều trở thành thế mạnh của máy móc.

Thực tế này được ông Gabe Stengel, CEO của startup Rogo, xác nhận khi cho biết các công cụ AI hiện tại đã đủ sức thực hiện quy trình thẩm định và phân tích báo cáo phức tạp, những đầu việc mà trước đây ông phải làm thủ công khi còn là chuyên viên phân tích tại ngân hàng Lazard. Điều này cũng giải thích lý do các định chế tài chính phố Wall như Goldman Sachs hay Morgan Stanley bắt đầu cân nhắc việc cắt giảm lượng lớn nhân sự cấp thấp, bởi khi AI xử lý tốt các tác vụ lặp lại với tốc độ cao, vai trò của người nhập môn dần trở nên thừa thãi. Hệ quả là thị trường lao động đang chứng kiến sự trầm trọng hóa của "nghịch lý kinh nghiệm", nơi sinh viên cần việc làm để tích lũy kinh nghiệm, nhưng doanh nghiệp lại chỉ muốn tuyển người đã có kinh nghiệm để quản lý AI.

Trong bối cảnh Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) dự báo khoảng 40% nhà tuyển dụng sẽ cắt giảm nhân sự ở các khâu tự động hóa, bà Heather Doshay từ SignalFire cảnh báo rằng nấc thang đầu tiên của sự nghiệp đang thực sự bị gãy. Lời khuyên duy nhất để sinh viên mới tốt nghiệp có thể "lách" qua khe cửa hẹp này là phải chứng minh được sự thông thạo công nghệ. Như bà Doshay nhấn mạnh, AI sẽ không lấy đi công việc của con người, nhưng nó đòi hỏi người lao động trẻ phải biến kỹ năng sử dụng công nghệ từ một điểm cộng trở thành điều kiện sinh tồn bắt buộc để bước chân vào thị trường.