Chặn đường mua gạo Việt Nam, nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á tiến tới cột mốc lịch sử

Mục tiêu lịch sử thu mua 4 triệu tấn lúa cho nông dân

Chính phủ Indonesia mới đây đã bày tỏ sự tin tưởng có thể đạt mục tiêu thu mua 4 triệu tấn lúa chưa xay xát của nông dân với mức giá cố định 6.500 rupiah/kg (10.140 đồng/kg) trong năm nay - một bước đi mà các quan chức cho rằng sẽ trở thành cột mốc lịch sử đối với nước này nếu được hiện thực hóa.

“Chúng tôi đặt mục tiêu thu mua 4 triệu tấn lúa trong năm 2026. Đây là mục tiêu của Cơ quan Hậu cần Quốc gia Indonesia (Bulog). Chúng tôi đang phối hợp cùng nhau triển khai và nếu Chúa ban phước lành, hy vọng mục tiêu này có thể đạt được”, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Andi Amran Sulaiman phát biểu tại trụ sở Bộ ở Jakarta hôm 12/1.

Sự lạc quan này được hậu thuẫn bởi hoạt động trồng lúa của nông dân Indonesia trong giai đoạn tháng 10 - tháng 12 năm 2025, với diện tích ước tính từ 400.000 - 500.000 ha. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp “xứ sở vạn đảo” Sudaryono cho biết tiến độ hướng tới mục tiêu 4 triệu tấn hiện vẫn đi đúng kế hoạch.

Ông lấy kết quả của năm ngoái làm cơ sở cho kỳ vọng cao hơn trong năm nay, đồng thời bày tỏ tin tưởng rằng mục tiêu năm 2026 sẽ gặp ít trở ngại hơn.

“Một trong những thành tựu chúng tôi công bố hôm qua (11/1) là tự chủ lương thực trong năm 2025 và chúng tôi sẽ duy trì điều đó. Mục tiêu không chỉ là tự chủ mà còn là khả năng xuất khẩu”, ông Sudaryono nói.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc Bulog - Ahmad Rizal Ramdhani cho biết Cơ quan Hậu cần Nhà nước đã tổ chức hội nghị công tác toàn quốc nhằm phân công nhiệm vụ trong toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khâu thu mua lúa đến phân phối gạo.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục theo đuổi mục tiêu tự chủ lương thực, phù hợp với nhiệm vụ của Bulog là thu mua, chế biến và phân phối một cách tối ưu nhất, bao gồm cả việc hiện thực hóa xuất khẩu và áp dụng một mức giá gạo thống nhất trên toàn quốc ở Indonesia”, ông Rizal cho biết.

Bộ trưởng Amran xác nhận Chính phủ nền kinh tế số 1 Đông Nam Á sẽ duy trì giá thu mua lúa khô sau thu hoạch (GKP) ở mức 6.500 rupiah/kg, không thay đổi so với năm 2025. Trước đó, ông Rizal cũng từng cho biết Bulog có kế hoạch tiến tới các giao dịch kỹ thuật số hoặc không dùng tiền mặt cho các đợt thu mua lúa trong tương lai.

Bộ trưởng Amran hoan nghênh sáng kiến số hóa này, nhưng lưu ý rằng thanh toán bằng tiền mặt vẫn cần được duy trì như một phần của hệ thống nhằm phòng ngừa những khó khăn phát sinh tại thực địa.

“Số hóa không nên áp dụng hoàn toàn. Cần phải kết hợp để dự phòng các vấn đề có thể xảy ra”, ông nói.

Việt Nam có đối sách gì khi Indonesia không nhập khẩu gạo năm 2026?

Việc Indonesia tuyên bố không nhập khẩu hoặc giảm mạnh nhập khẩu gạo trong năm 2026 đặt ra thách thức đáng kể đối với xuất khẩu gạo Việt Nam, trong bối cảnh nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á từng là một trong những thị trường tiêu thụ lớn và ổn định nhất của gạo Việt.

Khi một nguồn cầu quy mô lớn tạm thời biến mất, áp lực dư cung có thể xuất hiện vào các thời điểm thu hoạch cao điểm, khiến giá gạo xuất khẩu khó duy trì mặt bằng cao như giai đoạn năm 2023 - 2024. Các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt sẽ buộc phải gia tăng cạnh tranh tại những thị trường còn lại như Philippines, châu Phi hay Trung Đông, nơi sự hiện diện của những đối thủ chính như Thái Lan, Pakistan và Ấn Độ ngày càng rõ nét.

Tuy vậy, tác động tiêu cực được dự báo sẽ không mang tính đột biến. Nhu cầu nhập khẩu gạo trên toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao, trong khi Việt Nam ngày càng gia tăng tỷ trọng gạo thơm, gạo chất lượng cao – phân khúc ít chịu sức ép hơn so với gạo cấp thấp.

Về dài hạn, việc Indonesia theo đuổi mục tiêu tự cung tự cấp lương thực có thể trở thành động lực thúc đẩy ngành gạo Việt Nam tái cơ cấu theo hướng nâng cao giá trị, giảm phụ thuộc vào các thị trường mua khối lượng lớn nhưng biến động, qua đó củng cố tính bền vững của xuất khẩu.

Theo Jakarta Globe