Cú tăng tốc bất ngờ gỡ khó cho người trồng lúa miền Tây: Nút thắt nguồn cung đẩy giá gạo bật lên sau chuỗi ngày ảm đạm

Chỉ trong một tuần cuối tháng 10, thị trường lúa gạo ghi nhận nhịp điều chỉnh giá mạnh nhất kể từ đầu năm. Hạt gạo Việt Nam không chỉ phá vỡ sự kìm kẹp của chu kỳ giá thấp mà còn nhanh chóng bắt kịp mặt bằng giá của các quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới.

Mặt hàng gạo trắng 5% tấm của Việt Nam vừa được các doanh nghiệp điều chỉnh vươn lên mốc 470 đến 480 USD/tấn. Đây là mức giá cao nhất trong gần hai năm qua, bỏ xa vùng đáy ngắn hạn 420 USD hồi đầu tháng. Sự bứt phá này giúp gạo Việt Nam san bằng khoảng cách với hàng Thái Lan, đồng thời tạo chênh lệch lớn so với mức 389 đến 394 USD/tấn của nguồn cung từ Ấn Độ. Nhịp tăng giá chóng vánh đã chấm dứt quãng thời gian hạt gạo nội địa phải chịu sức ép từ lượng hàng tồn kho toàn cầu dồi dào và sức mua yếu. Động lực chính tạo ra đà tăng nóng này xuất phát từ hiện trạng kho bãi của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Lượng hàng dự trữ hiện không còn nhiều, trong khi vụ lúa Thu Đông dự kiến phải tới cuối tháng 11 mới bước vào cao điểm thu hoạch với sản lượng chỉ bằng một nửa so với vụ Hè Thu. Cùng lúc đó, tâm lý lo ngại những tác động tiêu cực của hiện tượng El Niño lên chu kỳ sản xuất nông nghiệp năm sau đang thôi thúc các nhà nhập khẩu quốc tế ráo riết gom hàng gối đầu. Trên thị trường quốc tế, chỉ số giá bình quân gạo trắng toàn cầu do tổ chức Oryza công bố cũng đã leo lên 471 USD/tấn, tiếp thêm sức nặng cho đà phục hồi giá.

Sự nóng lên của thị trường xuất khẩu lập tức kéo theo đà tăng giá lúa tươi tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Tại An Giang, giá lúa đồng loạt cộng thêm 100 đến 300 đồng mỗi ký tùy chủng loại. Các giống lúa chất lượng cao như Đài Thơm 8 nhích lên 6.500 đến 6.700 đồng/kg, trong khi dòng đặc sản DS1 bứt phá lên 6.800 đến 7.000 đồng/kg. Các mặt hàng phụ trợ chế biến như gạo IR 504, tấm thơm hay cám cũng duy trì nhịp độ giao dịch nhộn nhịp. Những con số thống kê cũng phản ánh rõ sức bật của thị trường giai đoạn cuối năm. Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, dù lũy kế 9 tháng đầu năm sụt giảm 6,7% về lượng, nhưng chỉ riêng trong tháng 10, lượng gạo xuất khẩu ước đạt 475.000 tấn. Con số này mang về 253 triệu USD, bật tăng 10% về khối lượng và hơn 13% về giá trị so với tháng liền trước. Tính chung 10 tháng, cả nước đã đưa đi tiêu thụ 6,83 triệu tấn gạo, đóng góp 3,3 tỷ USD vào kim ngạch xuất khẩu.

Nhìn vào bức tranh sản xuất, Cục Trồng trọt cho biết vùng lúa lớn nhất cả nước đã hoàn tất thu hoạch 1,2 triệu ha vụ Hè Thu, đạt năng suất bình quân 6 tấn mỗi hécta và thu về 7,36 triệu tấn thóc. Vụ Thu Đông hiện cũng phủ xanh khoảng 520.000 ha, trong đó hơn 100.000 ha đã cho thu hoạch với sản lượng xấp xỉ 700.000 tấn. Mức giá xuất khẩu cao đang mở ra biên độ lợi nhuận hấp dẫn cho toàn chuỗi cung ứng, nhưng cũng đi kèm những rủi ro tiềm ẩn. Đại diện một doanh nghiệp xuất khẩu lớn tại khu vực phía Nam chia sẻ: "Việc cân đối kỹ lưỡng nguồn hàng trong kho và thận trọng với các hợp đồng giao xa là yếu tố sống còn lúc này để chúng tôi tránh rủi ro khi thị trường đột ngột đảo chiều". Sự tỉnh táo trong khâu đàm phán hợp đồng lúc này đóng vai trò quyết định, giúp các nhà xuất khẩu tối ưu hóa lợi nhuận mà không rơi vào tình trạng mua cao bán thấp khi nguồn cung vụ mới chính thức đổ ra thị trường.