Chính phủ rà soát toàn diện Luật Đất đai 2024: Đất bỏ hoang, dự án 'đắp chiếu', trụ sở dôi dư đều vào tầm ngắm

Chính phủ phát lệnh “đại rà soát” đất đai

Chính phủ đã có Nghị quyết số 229/NQ-CP về Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan.

Nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ đặt ra là khẩn trương rà soát toàn diện Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.

Các bộ, ngành và địa phương phải đánh giá đầy đủ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành, từ đó xác định rõ những nội dung cần sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đây sẽ là cơ sở để tập trung xây dựng dự án Luật Đất đai (sửa đổi), trong đó thể chế hóa các chủ trương mới về quy hoạch, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giá đất, tài chính đất đai và thị trường quyền sử dụng đất.

Các vấn đề liên quan đến đất nông nghiệp, đất đa mục đích, đất quốc phòng, an ninh kết hợp với hoạt động lao động sản xuất, xây dựng kinh tế cũng nằm trong phạm vi nghiên cứu sửa đổi. Đáng chú ý, kế hoạch cũng yêu cầu xây dựng các cơ chế xử lý những hạn chế, vướng mắc về đất đai do lịch sử để lại.

Đất bỏ hoang, dự án tồn đọng sẽ bị rà soát

Một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu rà soát các quỹ đất đang sử dụng kém hiệu quả hoặc còn tồn đọng. Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương rà soát quỹ đất của cơ quan, trụ sở dôi dư; đất sau cổ phần hóa, thoái vốn; các dự án tồn đọng, kéo dài; đất của cơ sở sản xuất, đơn vị sự nghiệp đã di dời khỏi các trung tâm đô thị lớn.

Với các quỹ đất này, cơ quan quản lý phải xây dựng cơ chế khai thác, sử dụng hiệu quả, bảo đảm công khai, minh bạch trong thu hồi, giao đất, cho thuê đất, đấu giá, đấu thầu theo quy hoạch.

Đặc biệt, kiên quyết thu hồi các khu đất sử dụng sai mục đích, để hoang hóa, lãng phí hoặc chậm đưa vào sử dụng.

Đây là nhóm nhiệm vụ có tác động trực tiếp tới việc giải phóng nguồn lực đất đai đang bị “đóng băng”, nhất là tại những khu vực đô thị có giá trị đất cao nhưng quỹ đất chưa được khai thác hiệu quả.

Không chỉ các khu đất đô thị, Chính phủ còn yêu cầu rà soát toàn diện hiện trạng quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường quốc doanh. Đồng thời, phải phân định rõ phần diện tích do các công ty nông, lâm nghiệp tiếp tục sử dụng với diện tích cần giao địa phương quản lý.

Chính phủ yêu cầu giải quyết dứt điểm tình trạng chồng lấn, tranh chấp, khiếu kiện; xây dựng phương án thu hồi đất để giao địa phương quản lý và thực hiện giao đất, cho thuê đất theo quy định, phù hợp với điều kiện từng vùng, miền.

Việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng phải được thực hiện theo quy định.

Đẩy mạnh số hóa, giảm thủ tục đất đai

Một thay đổi lớn được đặt ra trong kế hoạch là chuyển phương thức quản lý đất đai từ quản lý thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu số. Chính phủ đặt mục tiêu đến hết năm 2027 cơ bản hoàn thành Hệ thống thông tin quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

Hệ thống này phải được xây dựng theo hướng tập trung, thống nhất, đồng bộ, hiện đại và đa mục tiêu; đồng thời kết nối, liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về quy hoạch, thuế, công chứng, ngân hàng, bất động sản...

Dữ liệu đất đai phải được cập nhật đầy đủ, kịp thời các biến động, bảo đảm yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Theo định hướng này, dữ liệu đất đai không chỉ phục vụ cơ quan quản lý mà còn trở thành nền tảng để hoạch định chính sách và cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp.

Chính phủ cũng yêu cầu ưu tiên nguồn lực để đến hết năm 2027 cơ bản hoàn thành đo đạc, lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai.

Một điểm đáng chú ý khác là yêu cầu tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến đất đai. Các thủ tục về quy hoạch, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, giá đất, đăng ký đất đai và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sẽ được rà soát.

Mục tiêu là cắt giảm tối đa các khâu trung gian, loại bỏ quy định không còn phù hợp, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

Cùng với cải cách thủ tục, Chính phủ yêu cầu thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong quản lý, sử dụng đất.

Hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai cũng phải được nâng lên, qua đó góp phần hạn chế phát sinh điểm nóng và củng cố niềm tin của người dân.

Kế hoạch của Chính phủ cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách tuyên truyền chính sách đất đai theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Các bộ, ngành, địa phương phải tăng cường ứng dụng nền tảng số, truyền thông đa phương tiện, báo chí và xuất bản để phổ biến kịp thời những chủ trương, chính sách mới.

Đồng thời, Chính phủ yêu cầu triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất và sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo các chương trình mục tiêu quốc gia.