Chưa từng có trong lịch sử: Hơn 2.000 robot hình người tới Bắc Kinh thi đấu, Trung Quốc bỏ xa Mỹ và Nhật Bản

Từ ngày 22 - 26/8, nhà thi đấu trượt băng tốc độ Quốc gia ở thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc, nơi thường được biết đến với tên gọi “Dải băng” đã trở thành sân đấu của 2.056 robot hình người.

Đây là lần thứ hai Thế vận hội Robot hình người thế giới được tổ chức. Quy mô sự kiện năm nay tăng mạnh so với lần đầu tiên vào năm 2025, khi chỉ có hơn 500 robot, 280 đội và 26 nội dung thi đấu.

Năm nay, 666 đội đến từ 16 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đăng ký tranh tài ở 51 nội dung. Tổng số trận đấu lên tới 1.301, kéo dài trong 5 ngày. Đáng chú ý, 21 nội dung được thiết kế để mô phỏng những công việc ngoài đời thực, từ dọn phòng khách sạn, lắp ráp công nghiệp đến giao hàng, cứu hộ và sạc xe điện.

Không chỉ chạy và đá bóng

Nếu sự kiện năm 2025 thiên về trình diễn thì cuộc thi năm nay đặt nặng hơn vào khả năng thi đấu đối kháng và thực hiện nhiệm vụ trong môi trường phức tạp của các robot hình người.

30 nội dung thi đấu tập trung vào tốc độ, khả năng giữ thăng bằng, phối hợp và tự ra quyết định. Các robot phải chạy 100m, 400m, 1.500m và tiếp sức 4x100m hoàn toàn tự động. Chúng không được điều khiển từ xa hoặc nhận sự can thiệp của con người trong quá trình thi.

Điều này tạo ra một bước thay đổi quan trọng. Robot không chỉ cần chạy nhanh mà còn phải tự nhận biết đường chạy, lập kế hoạch di chuyển và tự đứng dậy nếu bị ngã. Với nội dung 100m, thời gian giới hạn năm nay chỉ còn 1 phút, trong khi số đội tham dự tăng lên khoảng 90.

Ở các môn khác, bóng đá 5 người được đưa vào nhóm thi đấu tranh huy chương chính thức. Võ thuật chuyển từ biểu diễn sang chấm điểm kỹ thuật. Bóng bàn trở thành một thử thách chính thức, trong khi cử tạ và kéo co được bổ sung.

Tuy nhiên, phần đáng chú ý nhất nằm ở 21 nội dung mô phỏng công việc thực tế.

Robot phải phân loại đồ vật, lau bề mặt và lấy đồ trong các bài thi dịch vụ gia đình. Ở khách sạn, chúng phải vận chuyển hành lý, bổ sung vật dụng và dọn giường. Trong môi trường công nghiệp, robot phải lắp linh kiện, sử dụng dụng cụ và kiểm tra chất lượng.

Các bài thi khác mô phỏng cứu hộ khẩn cấp, logistics, quản lý thư viện, bán lẻ, hỗ trợ văn phòng và sạc xe điện.

Một vòng thi tại khách sạn ở Bắc Kinh trước thềm sự kiện cho thấy khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và đời thực vẫn rất lớn. Robot có 30 phút để hoàn thành ba nhiệm vụ gồm: Vận chuyển hành lý, bổ sung đồ dùng và dọn giường. Một robot hoàn thành cả ba nhiệm vụ này trong 22 phút, trong khi robot khác làm đổ đèn. Một robot nữa bị đánh lừa bởi tấm thảm có hoa văn, đi vòng quanh cùng một hành lang 3 lần trước khi hết giờ.

Khoảng cách giữa màn trình diễn và một robot có thể làm việc

Một trong những thử thách khó nhất là các bài kiểm tra bàn tay robot. Tám nhiệm vụ nhỏ yêu cầu robot thực hiện những thao tác với độ chính xác rất cao, từ nhặt hạt, siết vít, lắp dụng cụ đến cân bột, xếp khối, đóng đinh, mở chai và kết nối dây cáp.

Ở một số bài, robot phải kiểm soát lực với độ chính xác đến 0,1 Nm hoặc căn chỉnh chân kết nối trong phạm vi 0,5 mm.

Những bài thi này phơi bày rõ điểm yếu của công nghệ hiện nay. Một robot có thể thực hiện cú nhào lộn ấn tượng, nhưng vẫn có thể lúng túng khi cầm tua-vít. Khả năng trình diễn một động tác không đồng nghĩa với khả năng thực hiện công việc đó ổn định hàng nghìn lần trong môi trường thực tế.

Trong số 666 đội tham dự, 641 đội đến từ Trung Quốc, chiếm khoảng 96%. Đức có 8 đội, Nhật Bản 6 đội, Brazil 5 đội, Mỹ 5 đội và Hà Lan 4 đội.

Sự áp đảo của các đội Trung Quốc phản ánh lợi thế về hệ sinh thái sản xuất, từ động cơ, bộ truyền động đến các thành phần phục vụ robot, cũng như sự kết nối giữa nghiên cứu Đại học và triển khai thương mại. Tại kỳ thi năm 2025, các đội quốc tế không giành huy chương vàng nào.

Một số robot được chú ý năm nay gồm H1 của Unitree, Tiangong Ultra của Trung tâm Đổi mới Robot hình người Bắc Kinh, G1 của Unitree, Walker S của UBTECH, GR-1 của Fourier Intelligence và K1 của Accelerated Evolution.

Trong đó, Tiangong Ultra từng giành huy chương vàng nội dung 100m năm 2025 với thành tích 21,50 giây. H1 của Unitree tiếp tục tham gia các nội dung chạy 100m, 400m, 1.500m và tiếp sức.

Cuộc thi năm nay cũng đặt ra bài toán về độ bền pin, cảm biến và khả năng phối hợp giữa nhiều robot. Ở nội dung 1.500m năm trước, robot chiến thắng mất 6 phút 34 giây và nhiều đối thủ phải thay pin giữa chừng. Các đội năm nay phải tìm cách tăng hiệu suất năng lượng hoặc rút ngắn thời gian thay pin.

Trong môi trường thực tế, các robot cũng dễ gặp vấn đề khi điều kiện thay đổi so với dữ liệu huấn luyện. Tại vòng thi khách sạn, một số robot gặp khó khi ánh sáng khác với môi trường huấn luyện. Robot khác thậm chí nhận nhầm cửa thang máy bằng kim loại phản chiếu thành khoảng không và đi thẳng vào đó.

Khả năng phối hợp giữa nhiều robot cũng là bài toán mới. Một trận bóng đá 5 người đòi hỏi robot không chỉ tự vận động mà còn phải phân chia vai trò, nhận biết vị trí đồng đội và dự đoán hành động của đối phương.

“Phòng thí nghiệm” lớn nhất cho robot hình người

Điểm đáng chú ý của sự kiện không nằm ở những tấm huy chương mà ở lượng dữ liệu được tạo ra.

Ban tổ chức dự kiến công bố dữ liệu hiệu suất từ toàn bộ 1.301 trận đấu dưới dạng dữ liệu mở. Bộ dữ liệu sẽ bao gồm tỷ lệ thành công và thất bại khi robot di chuyển trên các loại địa hình, độ chính xác của các thao tác bằng bàn tay, độ trễ trong quá trình ra quyết định tự động, mức tiêu thụ năng lượng và nguyên nhân gây lỗi.

Điều này biến cuộc thi thành một dạng “phòng thí nghiệm công khai”, nơi các nhà phát triển có thể nhìn thấy robot thất bại như thế nào trong những điều kiện mà phòng thí nghiệm khó tái tạo đầy đủ.

Mô hình này phù hợp với cách tiếp cận mà Bắc Kinh gọi là “Biến cuộc thi thành động lực thúc đẩy sản xuất”, tức là dùng cạnh tranh để thúc đẩy sản xuất và hoàn thiện sản phẩm.

Ý tưởng này phần nào tương đồng với quá trình phát triển ngành xe điện của Trung Quốc. Các cuộc đua từng được xem như hoạt động quảng bá, nhưng đồng thời tạo môi trường để doanh nghiệp kiểm nghiệm pin, động cơ và khả năng vận hành. Với robot hình người, những nội dung như điều hướng tự động, thao tác chính xác và làm việc trong môi trường thực tế đang đóng vai trò tương tự.

Nếu robot điện thoại, nhà máy hay phòng thí nghiệm chỉ cần hoạt động trong môi trường được kiểm soát, robot gia dụng, khách sạn hoặc nhà máy sẽ phải đối mặt với một thế giới luôn thay đổi. Sàn nhà có thể là thảm hoặc gạch, ánh sáng thay đổi, vật thể có hình dạng và chất liệu khác nhau, còn con người và các robot khác có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào.

Đó chính là khoảng cách mà cuộc thi đang cố thu hẹp.

Sau khi sự kiện kết thúc, những con số đáng chú ý nhất có thể không phải là thành tích chạy 100m hay số huy chương mà là hàng nghìn trường hợp robot thất bại, nguyên nhân của chúng và cách các nhà phát triển khắc phục.

Nếu dữ liệu từ 1.301 trận đấu được công bố đúng kế hoạch, đây có thể trở thành một trong những bộ dữ liệu công khai lớn nhất để đánh giá năng lực robot hình người, cung cấp thêm cơ sở cho các nhà nghiên cứu, công ty khởi nghiệp (startup) và doanh nghiệp tự động hóa trên toàn cầu.

Cuộc thi đã kết thúc vào ngày 26/8, nhưng cuộc đua để đưa robot hình người từ sân đấu vào nhà máy, khách sạn và gia đình mới chỉ bắt đầu.

Theo AI in China