Chưa từng có trong lịch sử, láng giềng của Việt Nam muốn xây 'bệnh viện vũ trụ' đầu tiên của thế giới

Mới đây, China.org.cn - cổng thông tin của Chính phủ Trung Quốc, cho biết, nước này đã khởi động loạt dự án thí nghiệm nhằm hướng tới xây dựng “bệnh viện vũ trụ” đầu tiên trên thế giới.

Cụ thể, vào 19h ngày 30/3 (giờ Bắc Kinh), Trung Quốc đã phóng tên lửa Lijian-2 Y1 từ khu thí điểm đổi mới hàng không vũ trụ thương mại ở Tây Bắc, mang theo tàu chở hàng thử nghiệm Qingzhou. Tàu mang theo 27 dự án với tổng tải trọng khoảng 1,02 tấn, thực hiện các thí nghiệm trên quỹ đạo ở độ cao từ 200-600km trong vòng 3 năm tới.

Trước đó, vào tháng 7/2025, Đại học Công nghệ Tiên tiến Thâm Quyến (SUAT) đã ký kết hợp tác với Học viện Đổi mới Vệ tinh siêu nhỏ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (IAMCAS) để triển khai kế hoạch phát triển bệnh viện vũ trụ.

Sáng kiến này nhằm bảo vệ sức khỏe phi hành gia, đồng thời mở rộng khả năng chăm sóc y tế trong không gian và cải thiện hiểu biết về sức khỏe con người. Dự án tích hợp nhiều lĩnh vực như hàng không vũ trụ, y học và sinh học, hướng tới nghiên cứu sự sống ngoài không gian và chuẩn bị cho các chuyến bay dài ngày, kể cả với những người không phải phi hành gia.

Ý tưởng này do Xu Zhiming - Giám đốc Trung tâm Y học Tương lai của SUAT - đề xuất. Theo ông, việc xây dựng bệnh viện vũ trụ sẽ được triển khai theo ba giai đoạn.

Giai đoạn đầu là đưa các công nghệ y tế tiên tiến lên quỹ đạo để thử nghiệm. Tiếp theo là thiết lập tiền đồn y tế trong không gian nhằm phục vụ cứu hộ khẩn cấp và nghiên cứu khoa học. Cuối cùng, các mô-đun y tế sẽ được xây dựng trên Mặt Trăng hoặc các hành tinh khác để hỗ trợ các sứ mệnh thám hiểm dài hạn.

Các dự án trên quỹ đạo bao gồm việc sử dụng thiết bị quang trị liệu không xâm lấn bằng tia cực tím dạng tiếp xúc do Gu Ying - viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc kiêm giám đốc Trung tâm Y học Tương lai của Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc (SUAT) phát triển.

Thiết bị quang trị liệu có thể mô phỏng các bước sóng cụ thể trong ánh sáng mặt trời giúp thúc đẩy quá trình tổng hợp vitamin D trong cơ thể người. Việc sử dụng thường xuyên bởi các phi hành gia trên trạm vũ trụ hoặc tàu vũ trụ thám hiểm không gian sâu có thể duy trì mức vitamin D trong cơ thể một cách an toàn và hiệu quả, ngăn ngừa tình trạng thiếu vitamin D.

Trong môi trường không trọng lực, việc giảm tải trọng lên hệ xương dẫn đến mất mật độ xương nhanh chóng với tốc độ khoảng 1-2% mỗi tháng. Duy trì mức vitamin D thích hợp thông qua thiết bị này có thể hỗ trợ trực tiếp quá trình chuyển hóa canxi, phối hợp với các bài tập thể dục trong không gian và các biện pháp can thiệp bằng dược phẩm để tạo thành một hệ thống bảo vệ sức khỏe xương toàn diện hơn.

Trên tàu vũ trụ chở hàng còn có một thiết bị trị liệu bằng plasma dành cho các vết thương khó lành, được phát triển chung bởi Xu Zhiming và Chen Zhitong từ Viện Công nghệ Tiên tiến Thâm Quyến thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc.

Xu Zhiming cho biết, trong môi trường không trọng lực của không gian, những thay đổi trong phân bố dịch cơ thể và sự lưu thông máu bất thường có thể làm chậm đáng kể quá trình lành vết thương và khiến vết thương dễ trở thành mãn tính.

Thiết bị trị liệu bằng plasma có thể trực tiếp thúc đẩy sự tăng sinh tế bào và tổng hợp collagen bằng cách giải phóng các hạt oxy và nitơ phản ứng, đẩy nhanh quá trình tái tạo mô để khắc phục tình trạng chậm lành vết thương do vi trọng lực gây ra.

Thiết bị này không cần môi trường lỏng hoặc gel vì plasma tác động lên vết thương ở dạng khí, tránh bắn tóe chất lỏng hoặc làm ô nhiễm môi trường trong khoang máy ở điều kiện không trọng lực. Thiết bị cũng có thể khử trùng bề mặt thiết bị như dụng cụ y tế và giao diện thiết bị đeo được, đạt được tính đa chức năng trong một thiết bị duy nhất.

Ông Xu cho biết thêm, họ sẽ tiếp tục sử dụng tàu vũ trụ Shenzhou cho các thí nghiệm và thử nghiệm trên quỹ đạo để phục vụ bốn kịch bản chính, đó là trạm vũ trụ, đổ bộ lên Mặt Trăng, thám hiểm Sao Hỏa và du hành vũ trụ trong tương lai, đồng thời mở rộng những thành tựu y học vũ trụ từ các ứng dụng không gian sang lợi ích dân sự.

Bí thư Đảng ủy Đại học Khoa học và Công nghệ Vũ trụ (SUAT) Zhu Dijian nhấn mạnh rằng, những thách thức về sức khỏe mà các phi hành gia phải đối mặt trong không gian là trọng tâm chính của trường đại học. SUAT quy tụ thế mạnh về thiết bị y tế, y sinh học, công nghệ y tế tiên tiến và công nghệ hàng không vũ trụ từ các tổ chức như IAMCAS, với mục tiêu xây dựng một nền tảng y tế vũ trụ cho tương lai.