Cuba nhận 5.000 'nhà máy điện mini' từ Trung Quốc, giải vây giữa khủng hoảng năng lượng

Chính phủ Trung Quốc đã bàn giao đợt viện trợ thứ hai gồm 5.000 hệ thống quang điện cho Cuba hôm thứ Sáu (7/8/2026) vừa qua nhằm cấp điện cho những hộ gia đình biệt lập ở nông thôn và hỗ trợ các dịch vụ thiết yếu, bao gồm cơ sở y tế, trung tâm cấp cứu, nhà trẻ, nhà nuôi dưỡng trẻ em không nơi tựa cậy và các chi nhánh ngân hàng. Các thiết bị này sẽ được phân bổ đến 169 thành phố và quận huyện trên toàn quốc.

Được quản lý bởi Cơ quan Hợp tác Phát triển Quốc tế Trung Quốc (CIDCA), mỗi hệ thống có dung lượng lưu trữ 14,3 kWh, gấp khoảng 2 lần so với các thiết bị được cung cấp trong đợt trước. Cơ quan chức năng Cuba cũng báo cáo công suất phát điện của mỗi hệ thống là 3,6 kW, mặc dù các thông báo chính thức đã sử dụng nhầm đơn vị kWh (đơn vị năng lượng) để biểu thị công suất.

Nếu mức công suất 3,6 kW được xác nhận, lô thiết bị này tương đương khoảng 18 MW công suất điện mặt trời phân tán và tổng dung lượng lưu trữ khoảng 71,5 MWh.

Đợt viện trợ mới này được thực hiện sau khi Trung Quốc trao tặng Cuba 5.000 hệ thống công suất 2 kW vào tháng 11 năm 2025. Số thiết bị đó chủ yếu dành cho các hộ gia đình biệt lập ở miền Đông Cuba và các khu vực bị ảnh hưởng bởi bão Melissa.

Công ty điện lực địa phương Unión Eléctrica đã bắt đầu lắp đặt 5.000 hệ thống đầu tiên trong năm nay. Trong đó, 2.671 hệ thống được phân bổ cho các cơ sở được xếp loại là thiết yếu tại các địa phương, trong khi 2.329 hệ thống còn lại được lắp đặt tại các hộ gia đình biệt lập, bao gồm một số nơi trước đây chưa từng có điện. Các hệ thống độc lập này được thiết kế nhằm duy trì nguồn cấp điện cơ bản trong thời gian lưới điện bị mất.

Đợt viện trợ mới nhất của Trung Quốc – nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới diễn ra cùng thời điểm hai quy định mới từ Bộ Tài chính Cuba có hiệu lực nhằm thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo.

Nghị định 179/2026, đăng trên Công báo ngày 7/8, sửa đổi Nghị định 114/2026 ban hành vào tháng 5. Quy định mới thiết lập mức giá 90 peso Cuba (CUP), tương đương 3,3 USD (hơn 86.290 đồng) cho mỗi kWh điện sản xuất từ bất kỳ nguồn năng lượng tái tạo nào hòa vào Hệ thống Điện Quốc gia (SEN), bất kể nhà sản xuất là hộ gia đình hay tổ chức, cũng như không phụ thuộc vào thời điểm trong ngày.

Nghị định 114/2026 trước đó đã tăng mức chi trả từ 3 peso/kWh đối với nhà sản xuất phi hộ gia đình và 6 peso/kWh đối với hộ gia đình.

Bộ Tài chính Cuba cho biết thay đổi mới nhất áp dụng mức giá này cho tất cả các nguồn năng lượng tái tạo. Truyền thông Nhà nước của đảo quốc này chỉ ra rằng mức giá kế trên áp dụng cho cả điện phát từ sinh khối thực vật và năng lượng gió, cùng các nguồn khác. Mặc dù Nghị định 114/2026 trước đây đã đề cập chung đến “các nguồn năng lượng tái tạo”, bản sửa đổi tháng 8 đã mở rộng rõ ràng phạm vi áp dụng của mức giá này.

Trong khi đó, Nghị định 180/2026 mở rộng các ưu đãi thuế cho việc áp dụng năng lượng tái tạo. Nghị định miễn thuế quan cho các hệ thống quang điện và các linh kiện chính, cùng với máy nước nóng năng lượng mặt trời, máy bơm quang điện, tuabin gió nhỏ, bể phân hủy sinh học, thiết bị khí sinh học, hệ thống chiếu sáng và điều hòa không khí chạy bằng năng lượng mặt trời, trạm sạc xe điện sử dụng năng lượng tái tạo và thiết bị chế biến sinh khối.

Quy định này cũng miễn thuế lợi nhuận doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân (dựa trên giá trị khoản đầu tư) cho các pháp nhân và cá nhân lắp đặt hệ thống năng lượng tái tạo để tự tiêu thụ, phục vụ hoạt động kinh tế hoặc cung cấp điện cho SEN. Thời gian miễn thuế áp dụng trong thời hạn thu hồi vốn đầu tư, tối đa là 8 năm.

Những ưu đãi bổ sung được áp dụng cho các khoản đầu tư năng lượng tái tạo tại các trung tâm dịch vụ công cộng, cơ sở xã hội và chăm sóc, nhà chung cư, hộ gia đình có người phụ thuộc vào thiết bị y tế chạy bằng điện, hệ thống chiếu sáng công cộng, và hạ tầng cấp nước.

Doanh thu từ việc bán buôn hoặc bán lẻ các công nghệ và hệ thống năng lượng tái tạo cũng được miễn thuế doanh thu trong thời hạn 1 năm.

Lễ bàn giao chính thức 5.000 hệ thống quang điện của Chính phủ Trung Quốc viện trợ Cuba diễn ra tại Bộ Ngoại thương và Đầu tư nước ngoài, với sự tham dự của Bộ trưởng kiêm Phó Thủ tướng Cuba Oscar Pérez-Oliva Fraga và Đại sứ Trung Quốc tại Cuba, ông Hoa Tân (Hua Xin), cùng các quan chức khác.

Tại lễ bàn giao, ông Hoa Tân nhấn mạnh các thiết bị này là món quà từ nhân dân Trung Quốc nhằm giúp cải thiện thiết thực đời sống của người dân và thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng của Cuba.

Vị Đại sứ này cũng nhấn mạnh khoản viện trợ là kết quả thực tế của sự hợp tác song phương trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường, đồng thời là sự tri ân đối với nhà lãnh đạo lịch sử của Cách mạng Cuba, ông Fidel Castro (1926-2016), người đã có “những đóng góp bất tử” cho tình hữu nghị giữa hai nước.

“Trung Quốc sẽ tiếp tục hỗ trợ Cuba trên con đường đạt được tự chủ năng lượng, đồng thời hợp tác chặt chẽ để xây dựng một cộng đồng chia sẻ tương lai giữa Trung Quốc và Cuba ngày càng gắn kết hơn ", ông Hoa Tân khẳng định.

Về phía Cuba, Phó Thủ tướng Pérez-Oliva Fraga cho biết khoản viện trợ được trao trong bối cảnh hệ thống điện quốc gia đang đối mặt với tình hình đặc biệt khó khăn, chịu ảnh hưởng từ các tác động của lệnh cấm vận kinh tế, thương mại và tài chính của Mỹ.

Video Trung Quốc trao tặng Cuba đợt viện trợ thứ hai gồm 5.000 hệ thống quang điện - Nguồn clip: CGTN Español

Vào tháng 11 năm 2025, các đại diện Trung Quốc đã bàn giao đợt viện trợ đầu tiên cho Cuba gồm 5.000 hệ thống quang điện.

Quốc gia vùng Caribe này đang trải qua khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất kể từ những năm 1990, với thời gian cúp điện kéo dài từ 20 đến 30 giờ tại thủ đô Havana, 6 lần mất điện toàn quốc tính từ đầu năm 2026 và công suất phát điện hiện tại chỉ đáp ứng chưa đến 30% nhu cầu cả nước.