Cục Thống kê: Dân số Việt Nam có thể bước vào thời kỳ tăng trưởng âm sớm hơn, mỗi năm giảm tới 461.000 người

Tăng trưởng dân số có thể chuyển sang âm từ năm 2061

Theo dự báo dân số mới nhất của Cục Thống kê, ở phương án trung bình, quy mô dân số Việt Nam sẽ đạt khoảng 114,2 triệu người vào năm 2074. Trong khi đó, theo phương án thấp, dân số chỉ đạt 103,9 triệu người, còn phương án cao đạt khoảng 118,5 triệu người.

Giai đoạn 2024-2029, dân số cả nước vẫn tăng bình quân 0,66% mỗi năm. Tuy nhiên, sau đó tốc độ tăng sẽ chậm dần và đến khoảng năm 2060 gần như đạt trạng thái "dừng", tức tốc độ tăng bằng 0. Từ năm 2061, dân số Việt Nam được dự báo bắt đầu tăng trưởng âm.

Đáng chú ý, so với dự báo được công bố năm 2019, thời điểm dân số ngừng tăng đã được điều chỉnh sớm hơn khoảng 3-8 năm. Theo dự báo cũ, trạng thái này chỉ xuất hiện trong giai đoạn 2064-2069.

Nếu mức sinh tiếp tục giảm mạnh theo phương án thấp, kịch bản còn đáng chú ý hơn khi dân số Việt Nam có thể bắt đầu tăng trưởng âm ngay từ năm 2051, sớm hơn 10 năm so với phương án trung bình.

Cuối kỳ dự báo, dân số có thể giảm hơn 461.000 người mỗi năm

Không chỉ đến sớm hơn, tốc độ suy giảm dân số cũng được dự báo sẽ ngày càng mạnh.

Theo Cục Thống kê, giai đoạn 2049-2054, dân số giảm bình quân khoảng 0,05% mỗi năm. Đến giai đoạn 2069-2074, mức giảm tăng lên 0,44% mỗi năm, tương đương 461.000 người/năm.

Con số này cao hơn rất nhiều so với dự báo năm 2019. Khi đó, Cục Thống kê dự báo nếu mức sinh tiếp tục duy trì ở mức thấp thì sau năm 2054 dân số mới bắt đầu tăng trưởng âm và giai đoạn 2064-2069 chỉ giảm khoảng 200.000 người mỗi năm, tương đương 0,18%.

Ở chiều ngược lại, nếu Việt Nam duy trì được mức sinh thay thế theo phương án cao, với tổng tỷ suất sinh đạt khoảng 2,01 con/phụ nữ vào cuối kỳ dự báo, dân số vẫn có thể tiếp tục tăng nhẹ đến năm 2074.

Khi đó, quy mô dân số cả nước sẽ tăng khoảng 58.000 người mỗi năm, dù vẫn thấp hơn rất nhiều so với dự báo năm 2019, khi mức tăng được kỳ vọng đạt khoảng 200.000 người/năm trong giai đoạn 2064-2069.

Nhiều địa phương sẽ sớm bước vào giai đoạn suy giảm dân số

Ở cấp tỉnh, Cục Thống kê thực hiện dự báo đến năm 2049. Theo phương án trung bình, tốc độ tăng dân số của hầu hết các địa phương đều có xu hướng giảm dần theo thời gian. Đến giai đoạn 2045-2049, cả nước dự kiến có 6 tỉnh ghi nhận tăng trưởng dân số âm, gồm Vĩnh Long, Đồng Tháp, Cần Thơ, Cà Mau, Tây Ninh và An Giang. Đây đều là những địa phương hiện có mức sinh thấp.

Trong đó, Vĩnh Long được dự báo là địa phương đầu tiên có dân số ngừng tăng, vào năm 2034. Khi đó, quy mô dân số đạt hơn 3,379 triệu người. Đến năm 2039, dân số địa phương này sẽ giảm khoảng 2.900 người mỗi năm.

Theo dự báo, Đồng Tháp sẽ bước vào giai đoạn dân số ngừng tăng từ năm 2045, còn TP.HCM là năm 2049. Cùng thời điểm, tốc độ tăng dân số của Hà Nội chỉ còn khoảng 0,3% mỗi năm.

Dù vậy, đến năm 2049, Hà Nội và TP.HCM vẫn là hai đô thị đông dân nhất cả nước với quy mô lần lượt khoảng 10,3 triệu người và 15,3 triệu người.

Theo các chuyên gia dân số, tăng trưởng dân số âm kéo dài có thể đẩy nhanh quá trình già hóa dân số, khiến lực lượng lao động thu hẹp, đồng thời làm gia tăng áp lực lên hệ thống an sinh xã hội, y tế và chăm sóc người cao tuổi.

Đây cũng là lý do nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đang chuyển trọng tâm chính sách sang duy trì mức sinh thay thế, thay vì để mức sinh tiếp tục giảm xuống quá thấp và đối mặt với nguy cơ suy giảm dân số trong dài hạn.