Cung đèo dài 20km hiểm trở bậc nhất Việt Nam được đề xuất làm cáp treo, từng huy động hơn 1.300 thanh niên khoét núi, mở đường

UBND tỉnh Tuyên Quang đã chính thức ban hành Quyết định số 2398/QĐ-UBND phê duyệt danh mục 181 dự án thu hút đầu tư ngoài ngân sách giai đoạn 2026-2030. Trong số 34 dự án thuộc lĩnh vực phát triển du lịch, đáng chú ý nhất là đề xuất nghiên cứu "Hệ thống cáp treo Khu du lịch Mã Pì Lèng" tại xã Mèo Vạc. Hiện trạng khu vực này chủ yếu là đất trồng cây hằng năm và lâu năm, với quy mô vốn đầu tư do nhà đầu tư đề xuất.

Dù phương án cáp treo hiện mới ở giai đoạn kêu gọi đầu tư và chưa đồng nghĩa với việc chấp thuận xây dựng chính thức, việc đưa công trình vào danh mục nghiên cứu được kỳ vọng sẽ tạo nên bước đột phá lớn.

Cáp treo không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển, mở ra góc nhìn toàn cảnh hoàn toàn mới từ trên cao mà còn giúp đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, giảm tải áp lực giao thông cho cung đèo huyền thoại này, từ đó nâng tầm vị thế du lịch địa phương lên bản đồ quốc tế.

Vẻ đẹp thiên nhiên ban tặng tại đèo Mã Pì Lèng

Đèo Mã Pì Lèng (còn đọc là Mã Pí Lèng, Mã Pỉ Lèng, nghĩa là "sống mũi con ngựa") nằm trên Quốc lộ 4C thuộc tuyến đường Hạnh Phúc nối liền TP. Hà Giang cũ với các huyện Đồng Văn và Mèo Vạc cũ.

Cung đèo dài khoảng 20km, nằm ở độ cao từ 1.200-1.400m so với mực nước biển, thuộc địa bàn xã Pả Vi, Pải Lủng cùng xã Tả Lủng. Nằm trong quần thể Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, Mã Pì Lèng sở hữu địa hình đặc biệt với một bên là vách đá vôi dựng đứng, một bên là vực sâu hun hút hướng xuống hẻm vực Tu Sản và dòng sông Nho Quế xanh ngọc.

Sự ra đời của đèo Mã Pì Lèng gắn liền với kỳ tích lịch sử mở đường Hạnh Phúc giai đoạn 1959-1965. Để hoàn thành tuyến đường dài 200km, hơn 1.300 thanh niên xung phong và trên 1.000 dân công thuộc 16 dân tộc từ 8 tỉnh miền Bắc cũ đã đục phá gần 3 triệu m³ đá bằng công cụ thô sơ như búa tạ, xà beng.

Riêng đoạn đèo Mã Pì Lèng dài 21km từ Đồng Văn sang Mèo Vạc đòi hỏi gần 2 năm thi công gian khổ. Đội "cảm tử" đã phải treo mình trên vách đá đứng suốt 11 tháng để đục từng đợt đá mở lối, đúng như nhà văn Nguyễn Tuân từng khắc họa trong tùy bút "Mỏm Lũng Cú tột Bắc". Năm 1961, trong chuyến thăm tỉnh Hà Giang cũ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gợi ý đặt tên cho con đường là Hạnh Phúc, đánh dấu bước ngoặt mang ánh sáng văn minh và ấm no đến với đồng bào vùng cao.

Trải qua thời gian, Mã Pì Lèng không chỉ hoàn thành sứ mệnh kết nối giao thương mà còn trở thành biểu tượng du lịch hùng vĩ. Ngày 16/11/2009, nơi đây chính thức được xếp hạng Danh lam thắng cảnh quốc gia theo Quyết định số 4194/QĐ-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Được mệnh danh là "vua của các con đèo" và đứng trong nhóm "tứ đại đỉnh đèo" Việt Nam cùng Ô Quy Hồ, Khau Phạ và Pha Đin, Mã Pì Lèng thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến thưởng ngoạn bức tranh thiên nhiên trùng điệp.

Trải nghiệm đặc sắc tại cao nguyên đá

Đến với Mã Pì Lèng, du khách sẽ được trải nghiệm hành trình ngoạn mục trên tuyến đường Hạnh Phúc, thu trọn vào tầm mắt cảnh sắc hùng vĩ của đại ngàn.

Từ trên đỉnh đèo, du khách có thể xuống bến thuyền khu vực Xín Cái hoặc Tà Làng để trải nghiệm đi thuyền trên sông Nho Quế, khám phá hẻm vực Tu Sản sâu nhất Đông Nam Á.

Ngay dưới chân đèo là Làng Văn hóa Dân tộc Mông Pả Vi. Bắt đầu đón khách từ năm 2019 trên diện tích hơn 46.000m², làng có 3 khu A, B, C với gần 30 hộ dân tham gia mô hình du lịch cộng đồng.

Nơi đây gây ấn tượng bởi 2 chiếc khèn Mông khổng lồ ở cổng làng, các ngôi nhà trình tường mái ngói âm dương truyền thống và khu sân chơi hình lục giác trung tâm, nơi diễn ra lễ hội Gầu Tào cùng các sinh hoạt văn nghệ dân gian. Du khách đến đây có thể học dệt vải tước lanh, thưởng thức thắng cố, phở Tráng Kìm, mèn mén, cháo ấu tẩu, gội đầu thảo dược hay ghé thăm chợ phiên Mèo Vạc họp vào sáng Chủ nhật hằng tuần.

Nhờ giữ gìn nguyên vẹn bản sắc, tháng 9/2025, làng Pả Vi đã vinh dự được Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam bình chọn là "Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất Việt Nam năm 2025". Hiện làng có 185 phòng khép kín và 17 phòng cộng đồng, phục vụ tối đa 600 khách/ngày, trong đó khách quốc tế chiếm khoảng 50%.

Bên cạnh đó, hành trình khám phá còn kết nối với các địa danh nổi tiếng như phố cổ Đồng Văn, cột cờ Lũng Cú, dinh thự họ Vương và thung lũng Sủng Là.

Bên cạnh dự án cáp treo Mã Pì Lèng, danh mục 181 dự án thu hút đầu tư ngoài ngân sách giai đoạn 2026-2030 của tỉnh Tuyên Quang còn mở rộng ra nhiều lĩnh vực với quy mô khủng.

Ở mảng du lịch, tỉnh kêu gọi đầu tư Khu du lịch Nho Quế 1 (1.500ha, vốn 250 tỷ đồng), Khu phức hợp đô thị sinh thái núi Mỏ Neo (1.500 tỷ đồng), Khu du lịch sinh thái Nà Hang - Lâm Bình/Lâm viên Phiêng Bung (1.000 tỷ đồng), Khu suối khoáng Quảng Ngần (1.000 tỷ đồng), Khu phức hợp suối khoáng Nậm Choong (900 tỷ đồng), Khu du lịch nghỉ dưỡng Quản Bạ (125ha, 400 tỷ đồng), Khu du lịch Lũng Cú (9,5ha), Khu du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng Hồ Cao Ngỗi (500ha) và Khu du lịch sinh thái Tây Côn Lĩnh (100ha).

Về lĩnh vực công nghiệp có 51 dự án, nổi bật với khu công nghiệp (KCN) Long Bình An mở rộng (350ha, 2.975 tỷ đồng), KCN Tam Đa mở rộng (275ha, 2.337 tỷ đồng vốn FDI), KCN Tân Long và KCN Bắc Quang (mỗi dự án 200ha, vốn 1.700 tỷ đồng).

Lĩnh vực đô thị có 21 dự án, trọng điểm là Khu phức hợp đô thị nghỉ dưỡng và sân golf Hồ Ngòi Là (1.650ha tại phường Minh Xuân, Mỹ Lâm và xã Yên Sơn), cùng các dự án Khu đô thị Lưỡng Vượng, Tân Quang City 1, Luxury Park Views và Trung Việt. Danh mục cũng bao gồm 31 dự án hạ tầng kỹ thuật môi trường và 24 dự án năng lượng.

Việc đẩy mạnh thu hút đầu tư đa dạng thể hiện quyết tâm của tỉnh Tuyên Quang trong việc huy động tối đa các nguồn lực, tạo đà bứt phá kinh tế - xã hội toàn diện trong giai đoạn 2026-2030.