Cựu nhân viên Google tiên tri AI sẽ hủy diệt con người trong 10 năm tới

Nate Soares, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Trí tuệ Máy móc (MIRI) và là cựu kỹ sư Google, vừa gây xôn xao giới công nghệ khi tiết lộ trên podcast "The Most Interesting Thing in AI" của tạp chí The Atlantic rằng ông đã ngừng đóng quỹ hưu trí 401(k) suốt một thập kỷ qua. Quyết định này không đến từ áp lực tài chính, mà bắt nguồn từ một niềm tin rùng mình: trí tuệ nhân tạo sẽ quét sạch loài người trước khi ông kịp già đi.

Đặt cược tuổi già vào kịch bản tận thế

Theo tính toán của Soares, có hơn 50% khả năng các hệ thống máy học sẽ vượt tầm kiểm soát và hủy diệt chúng ta trong vòng 10 năm tới. Với lăng kính đó, việc tích lũy tài sản dài hạn trở nên vô nghĩa, bởi tiền bạc trong ngân hàng cũng chỉ là những dòng dữ liệu trống rỗng nếu thế giới không còn tồn tại. Thay vì chắt bóp cho tương lai, vị chuyên gia này chọn dồn toàn bộ tâm trí và thời gian hiện tại để tìm cách ngăn chặn thảm họa do chính công nghệ gây ra.

Sự cực đoan của Soares phơi bày một nghịch lý đang ngấm ngầm lan rộng ngay giữa những bộ óc làm công nghệ: những người trực tiếp viết mã thuật toán lại đang khiếp sợ chính hệ thống do mình tạo ra trước tốc độ tự học nằm ngoài tầm kiểm soát. Dù vậy, góc nhìn bi quan này vấp phải sự phản bác quyết liệt từ giới hàn lâm. Cho đến nay, khoa học hiện đại vẫn chưa có bất kỳ bằng chứng hay sự đồng thuận nào xác nhận máy móc thực sự có khả năng tự nhận thức và chủ động ra quyết định tàn sát con người.

Sự hoang mang hái ra tiền của giới tinh hoa

Thực chất, nỗi ám ảnh của Soares không phải là một hiện tượng đơn độc. Tại viện MIRI, ông vốn là cánh tay phải của Eliezer Yudkowsky – một nhân vật luôn biết cách phủ bóng đen lên truyền thông bằng những cảnh báo rợn người về thảm họa công nghệ. Sự cộng hưởng của bộ đôi này đã tạo ra một buồng vang truyền thông hoàn hảo, liên tục dội vào tâm trí công chúng viễn cảnh máy móc vươn lên thống trị địa cầu.

Và tất nhiên, việc "bán nỗi sợ" hiếm khi nào chịu lỗ. Việc liên tục gieo rắc thuyết tận thế lên mặt báo mang lại cho nhóm chuyên gia này những lợi ích quá đỗi rõ ràng. Nhờ các kịch bản u ám, họ dễ dàng lọt vào mắt xanh của giới làm chính sách, hút về những dòng vốn đầu tư khổng lồ, hay chốt hạ những hợp đồng xuất bản béo bở. Vô hình trung, viễn cảnh về "ngày tàn của nhân loại" đã bị biến thành một loại tài sản sinh lời, giúp các tổ chức như MIRI củng cố quyền lực mềm giữa kỷ nguyên số.

Đánh tráo khái niệm và bỏ lơi thực tại

Việc dồn toàn bộ sự tập trung vào kịch bản siêu trí tuệ nổi loạn tạo ra một khoảng trống nguy hiểm trong cách xã hội đối phó với mặt tối của công nghệ. Nhân loại không cần đợi đến khi máy móc có ý thức để phải gánh chịu hậu quả. Ngay lúc này, các thuật toán ngôn ngữ và hình ảnh đã bị lợi dụng để thiết kế công cụ tấn công học đường, lừa đảo chiếm đoạt tài sản của người cao tuổi và thao túng tâm lý những nhóm người dùng dễ bị tổn thương nhất.

Nếu mải mê tìm cách cứu thế giới khỏi viễn cảnh khoa học viễn tưởng xa xôi, chúng ta sẽ bỏ mặc những rạn nứt đạo đức đang trực tiếp bào mòn xã hội hiện đại. Lời khuyên thiết thực nhất dành cho người dùng đại chúng là đừng bắt chước cựu kỹ sư Google vứt bỏ quỹ dự phòng cá nhân. Nếu máy móc thực sự phá hủy trái đất, tiền bạc không còn giá trị để phải nuối tiếc. Nhưng nếu mười năm tới trôi qua trong bình yên, việc từ chối tiết kiệm tài chính hôm nay sẽ đẩy bạn vào một bi kịch tuổi già không có đường lui.