Đại gia Việt từng phải xây hầm giấu vàng, 2 lần được phong tặng Anh hùng Lao động, làm từ thiện hàng nghìn tỷ đồng

Doanh nhân Lê Văn Kiểm sinh năm 1945 tại Thừa Thiên Huế (nay là TP. Huế). Trước khi trở thành một doanh nhân nổi tiếng, ông từng trải qua những năm tháng trong quân ngũ và được đào tạo để trở thành một kỹ sư.

Năm 1954, ông ra Bắc học tập. Đến năm 1964, ông theo học tại Trường Đại học Thủy lợi. Một năm sau, ông gia nhập lực lượng Không quân. Tuy nhiên, vì là con một của liệt sĩ, ông được trở lại trường để tiếp tục việc học.

Năm 1969, ông tốt nghiệp đại học và nên duyên với bà Trần Thị Cẩm Nhung - một nữ kỹ sư hóa học được đào tạo bài bản ở nước ngoài. Sau khi hoàn thành việc học, ông Kiểm tiếp tục tình nguyện vào quân đội, tham gia chiến trường miền Nam và có mặt trong lực lượng quân giải phóng tham gia tiếp quản Sài Gòn.

Hòa bình lập lại, đất nước bước vào giai đoạn khôi phục với nhiều khó khăn. Từ một người lính, người kỹ sư, ông Kiểm bắt đầu chuyển sang một “mặt trận” mới: Kinh doanh. Khởi đầu với nguồn vốn hạn chế, ông từng bước tìm kiếm cơ hội, mở rộng hoạt động và gây dựng sự nghiệp trên nhiều lĩnh vực.

Khởi nghiệp từ chiếc Honda duy nhất

Con đường kinh doanh của ông Kiểm bắt đầu từ một quyết định khá đơn giản: Bán tài sản giá trị nhất của gia đình khi ấy là chiếc Honda để lấy tiền mua mô tơ, làm máy xay thức ăn gia súc.

Nói về quyết định khởi nghiệp, ông Kiểm từng chia sẻ với truyền thông rằng năm ấy, nhà nhà, người người đua nhau nuôi heo, gà… để cải thiện thu nhập. Ông không chạy theo đám đông mà lựa chọn hướng đi khác. Ông Kiểm cho rằng, nếu mỗi gia đình chỉ nuôi vài con vật trong khuôn viên nhà thì vừa gây ô nhiễm vừa khó tạo ra thu nhập đáng kể. Thay vào đó, ông muốn sản xuất thức ăn để phục vụ chính những người chăn nuôi.

Từ đó, cơ sở sản xuất thức ăn gia súc Huy Hoàng ra đời. Sản phẩm dần được thị trường đón nhận, hoạt động sản xuất ban đầu được thực hiện ngoài giờ hành chính và tại chính căn nhà của gia đình.

Sau một thời gian, sản phẩm Huy Hoàng xuất hiện tại nhiều nơi, đem lại nguồn thu đáng kể cho gia đình. Tuy nhiên, khi thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm giả, hàng kém chất lượng pha tạp, ông Kiểm quyết định chuyển hướng sang những lĩnh vực đòi hỏi nhiều yếu tố kỹ thuật hơn.

Một cơ hội kinh doanh khác đến từ chính những hạt cao su vốn bị xem là phế phẩm. Qua một lần quan sát chúng cháy trong rừng cao su, vợ chồng ông Kiểm nảy ra ý tưởng tận dụng nguồn nguyên liệu này.

Với chuyên môn hóa học của bà Trần Cẩm Nhung, hai ông bà bắt tay nghiên cứu, cuối cùng tìm ra cách ép dầu từ hạt cao su để cung cấp nguyên liệu cho ngành sơn. Phần bã sau ép tiếp tục được tận dụng làm phân bón.

Từ thức ăn gia súc, vợ chồng ông tiếp tục phát triển sang sản phẩm dầu hạt cao su, sản xuất sơn rồi bột màu xây dựng. Quy mô sản xuất ngày càng mở rộng, giúp gia đình tích lũy được nguồn vốn lớn.

Ông từng chia sẻ rằng giai đoạn cuối thập niên 80 đã tích lũy gần một tấn vàng. Ông xây hầm trong nhà để cất vàng. Đây trở thành nguồn vốn quan trọng để doanh nghiệp tiếp tục mở rộng hoạt động trong những năm sau đó.

Không dừng ở sản xuất nhỏ lẻ, ông Kiểm sớm xác định công nghệ là chìa khóa quan trọng để mở rộng quy mô. Doanh nghiệp đầu tư dây chuyền đồng bộ từ Nhật Bản, Italy, đồng thời hợp tác gia công với đối tác nước ngoài để học hỏi kỹ thuật, tiêu chuẩn sản xuất và từng bước làm chủ nguyên liệu.

Có thời điểm doanh nghiệp sử dụng hơn 2.000 lao động trực tiếp cùng khoảng 20.000 lao động vệ tinh. Một số sản phẩm được xuất khẩu sang châu Âu và nhiều thị trường khác. Khoảng năm 1984-1985, Huy Hoàng được phát triển thành doanh nghiệp tư nhân, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam bắt đầu chuyển mình.

Từ sản xuất và xuất nhập khẩu, ông Kiểm tiếp tục mở rộng sang tài chính, hạ tầng, bất động sản và du lịch. Năm 1994, ông thành lập Ngân hàng châu Á Thái Bình Dương (AP Bank), một trong những ngân hàng thương mại cổ phần xuất hiện từ giai đoạn đầu của hệ thống ngân hàng tư nhân Việt Nam.

Trong lĩnh vực hạ tầng, ông gắn với dự án nút giao thông Hàng Xanh, từng đề xuất triển khai theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao), đồng thời đưa công nghệ khoan cọc nhồi vào một số công trình lớn và tham gia cung cấp thiết bị cho các dự án quan trọng như đường dây 500kV Bắc - Nam.

Ở lĩnh vực du lịch, sân golf Long Thành là một trong những dự án nổi bật. Năm 2001 đánh dấu sự ra đời của Golf Long Thành. Đây là dự án được giới thiệu là sân golf do người Việt đầu tư, thiết kế, thi công và vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế.

Trong bất động sản, ông sớm triển khai các dự án tại Thạnh Mỹ Lợi, đón đầu quá trình mở rộng đô thị.

Khi năng lượng tái tạo bắt đầu được khuyến khích, doanh nghiệp của ông cũng tham gia đầu tư điện mặt trời và nằm trong nhóm những đơn vị tiên phong hưởng cơ chế giá ưu đãi.

Từ chiếc Honda duy nhất được bán để lấy vốn khởi nghiệp, ông Lê Văn Kiểm từng bước mở rộng hoạt động sang nhiều lĩnh vực, trải qua không ít biến động của nền kinh tế và xây dựng một hành trình kinh doanh kéo dài hàng chục năm.

Gia đình Anh hùng Lao động

Với những đóng góp to lớn, ông Lê Văn Kiểm 2 lần được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Đặc biệt, gia đình ông là gia đình hiếm hoi của Việt Nam có 3 người thuộc 2 thế hệ cùng nhận danh hiệu Anh hùng Lao động, gồm vợ chồng ông và con gái Lê Nữ Thùy Dương.

Bên cạnh hoạt động kinh doanh, doanh nhân Lê Văn Kiểm còn nổi tiếng bởi những đóng góp cho xã hội. Trong nhiều năm, gia đình ông đã tham gia hàng loạt chương trình hỗ trợ người dân và các hoàn cảnh khó khăn. Năm 2008, Golf Long Thành tặng 1.000 con trâu cho đồng bào miền núi phía Bắc bị thiệt hại do rét đậm, rét hại.

Một năm sau, giải golf từ thiện hữu nghị Việt Nam - Campuchia - Lào do Golf Long Thành tổ chức đã vận động hơn 215 tỷ đồng từ các doanh nghiệp, doanh nhân 3 nước. Số tiền được sử dụng cho các hoạt động như hỗ trợ người mù nghèo, xây nhà tình nghĩa và giúp đỡ gia đình chính sách, hoàn cảnh khó khăn.

Năm 2019, trong một chương trình đền ơn đáp nghĩa, ông cùng các doanh nhân cựu chiến binh quyên góp 338 tỷ đồng, trong đó gia đình ông đóng góp gần 238 tỷ đồng để hỗ trợ các đồng đội.

Đến năm 2024, hưởng ứng chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát trên cả nước, gia đình ông và Tập đoàn KN cam kết hỗ trợ hơn 3.000 căn nhà, tổng trị giá khoảng 180 tỷ đồng.

Đặc biệt, trong giai đoạn Covid-19, khi Việt Nam cần thêm nguồn lực cho chương trình vaccine, gia đình ông bà đã đóng góp 500 tỷ đồng. Đây là khoản tiền gia đình ông tích lũy trong nhiều năm nhưng được quyết định dành cho cộng đồng trong thời điểm đất nước và người dân cần sự chung tay.

Những hoạt động này cũng góp phần đưa tên tuổi vợ chồng ông Kiểm được ghi nhận tại nhiều giải thưởng và danh sách về hoạt động thiện nguyện. Năm 2019, Forbes đưa hai ông bà vào danh sách 10 nhà từ thiện hào phóng nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Ngày 15/1/2026, Forbes trao cho doanh nhân Lê Văn Kiểm giải thưởng “Thành tựu trọn đời”, ghi nhận những đóng góp của ông đối với sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam.