ĐBQH đề xuất cấm ép mua trái phiếu khi vay ngân hàng, nhắc lại bài học nhãn tiền từ một nhà băng
Đại biểu Quốc hội lưu ý trường hợp một ngân hàng vừa cấp tín dụng cho doanh nghiệp, vừa quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu, đồng thời tham gia phân phối, thanh toán hoặc cung cấp các dịch vụ khác cho đợt phát hành có thể phát sinh xung đột lợi ích, đặc biệt với các trái chủ.
Sáng 9/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.
Góp ý về hoạt động ngân hàng thương mại làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp, đại biểu Lê Văn Thế (đoàn Ninh Bình) cho rằng cần bổ sung cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích. Theo ông, nếu được thiết kế phù hợp, quy định này sẽ góp phần chuyên nghiệp hóa việc quản lý tài sản bảo đảm và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Tuy nhiên, đại biểu lưu ý trường hợp một ngân hàng vừa cấp tín dụng cho doanh nghiệp, vừa quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu, đồng thời tham gia phân phối, thanh toán hoặc cung cấp các dịch vụ khác cho đợt phát hành có thể phát sinh xung đột lợi ích.
Khi doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính, lợi ích thu hồi khoản nợ của ngân hàng có thể không hoàn toàn đồng nhất với lợi ích của các trái chủ. Do đó, ông Thế cho rằng cần thiết kế cơ chế để ngân hàng thực hiện hoạt động này độc lập, minh bạch và không lạm dụng vị thế.
Đại biểu đề nghị Chính phủ quy định cụ thể về điều kiện, phạm vi, nguyên tắc thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm, cũng như cơ chế nhận diện, công khai và kiểm soát xung đột lợi ích.
Đáng chú ý, ông Thế đề xuất có quy định ngăn chặn tình trạng “mua bia kèm lạc”, theo đó không để ngân hàng ép buộc hoặc tạo sức ép, đặt điều kiện khiến khách hàng khi vay, giải ngân vốn phải mua hoặc cam kết mua trái phiếu doanh nghiệp hay sản phẩm đầu tư khác.
“Mở rộng hoạt động ngân hàng phải đi cùng kiểm soát xung đột lợi ích và bảo vệ nhà đầu tư”, đại biểu Lê Văn Thế nêu quan điểm.
Cùng quan điểm này, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP. HCM) chia sẻ, thị trường trái phiếu doanh nghiệp định hướng đạt khoảng 25 - 30% GDP, nhưng hiện nay chỉ đạt khoảng 12% GDP. Vì vậy, cần thiết bổ sung chức năng cho phép ngân hàng thương mại đóng vai trò làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp.
Tuy nhiên, theo ông, Ngân hàng Nhà nước khi yêu cầu các ngân hàng thương mại phải giải thích rõ cho khách hàng đâu là đại lý phát hành, đâu là bảo lãnh thanh toán phát hành, đại lý quản lý tài sản bảo đảm để khách hàng không bị nhầm lẫn.
"Bài học về sự cố quản trị thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2022 và bài học từ Ngân hàng SCB là rất lớn, chúng ta cần nghiêm túc rút kinh nghiệm", đại biểu đoàn TP. HCM nhấn mạnh.
