Đề xuất bỏ kiểm tra nghiệm thu phòng cháy chữa cháy: Lo rủi ro với chung cư cao tầng

Sáng 4/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất chuyển mạnh từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” trong công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC), qua đó cắt giảm thủ tục và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Bỏ “tiền kiểm” PCCC, chuyển trách nhiệm nhưng không buông quản lý

Theo Thứ trưởng Bộ Công an Lê Văn Tuyến, dự thảo luật được xây dựng theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, chi phí tuân thủ không cần thiết cho người dân và doanh nghiệp. Trong lĩnh vực PCCC, điểm mới đáng chú ý là đề xuất bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC trước khi công trình, phương tiện được đưa vào khai thác, sử dụng.

Theo quy định hiện hành, trước khi đưa công trình hoặc phương tiện giao thông vào hoạt động, chủ đầu tư phải thực hiện cả thủ tục thẩm định thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC. Dự thảo mới chuyển sang cơ chế chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện tự tổ chức nghiệm thu và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Cơ quan quản lý Nhà nước sẽ thực hiện hậu kiểm, kết hợp kiểm tra an toàn PCCC sau khi công trình, phương tiện đi vào hoạt động.

Không chỉ thay đổi phương thức nghiệm thu, dự thảo còn đề xuất bãi bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông đối với một số phương tiện PCCC và vật liệu ngăn cháy. Theo đó, tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sẽ tự chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm, trong khi cơ quan quản lý kiểm tra chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường theo quy định chung.

Tuy nhiên, việc chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” cũng nhận được nhiều ý kiến đề nghị phải được thiết kế chặt chẽ để không tạo khoảng trống trong quản lý an toàn cháy, nổ. Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở, chủ hộ gia đình, chủ đầu tư và chủ sở hữu công trình trong việc tuân thủ thiết kế, yêu cầu PCCC đã được thẩm định, cũng như duy trì các điều kiện an toàn trong suốt quá trình công trình được khai thác.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, việc chuyển trách nhiệm sang chủ đầu tư không đồng nghĩa với việc cơ quan quản lý Nhà nước được giảm trách nhiệm. Theo bà, cần chuyển sang phương thức quản lý dựa trên mức độ rủi ro, phân loại công trình theo nguy cơ cháy, nổ và tập trung nguồn lực kiểm tra vào những khu vực có nguy cơ cao. “Chuyển trách nhiệm không có nghĩa là buông trách nhiệm”, bà nhấn mạnh, đồng thời cho rằng thủ tục có thể được đơn giản hóa nhưng trách nhiệm pháp lý phải rõ ràng và cơ chế kiểm soát phải đủ hiệu quả.

Lo rủi ro với công trình nguy cơ cao, cần siết trách nhiệm

Cùng quan điểm cần thận trọng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị tiếp tục rà soát cơ chế thẩm định, nghiệm thu để phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý chuyên ngành với chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình. Ông lưu ý không nên vì mục tiêu đơn giản hóa thủ tục hành chính mà làm suy giảm vai trò quản lý Nhà nước trong lĩnh vực liên quan trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của người dân.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đặc biệt lưu ý việc áp dụng đồng loạt cơ chế hậu kiểm cho mọi loại hình công trình. Theo ông, với những công trình tập trung đông người và có nguy cơ cao như chung cư cao tầng, cần cân nhắc duy trì cơ chế kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu thiết kế đến nghiệm thu. Nếu chỉ phát hiện sai phạm sau khi công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, việc khắc phục có thể rất phức tạp, tốn kém, thậm chí ảnh hưởng lớn đến an toàn của người sử dụng.

Bên cạnh vấn đề nghiệm thu, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi góp ý về các quy định liên quan đến hệ thống truyền tin báo cháy tự động, trang thiết bị chữa cháy chuyên dụng và yêu cầu PCCC đối với một số cơ sở sản xuất, chế biến nông sản. Ông cho rằng một số quy định hiện nay chưa mang lại hiệu quả tương xứng với chi phí mà cơ sở, doanh nghiệp phải bỏ ra.

Theo ông Mãi, ngoài khoản đầu tư trực tiếp cho thiết bị và hệ thống chuyên dụng, doanh nghiệp còn phải dành thêm thời gian, nhân lực để vận hành, xử lý và phối hợp với các đầu mối chức năng. Do đó, cần nghiên cứu các giải pháp dựa trên lực lượng, phương tiện và phương án tại chỗ, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào những hệ thống chuyên dụng có chi phí cao nhưng hiệu quả thực tế chưa tương xứng.