Điểm thi bất thường tại Tuyên Quang: Giữ khẩn cấp thầy giáo để tránh tẩu tán tài liệu, xoá bỏ dấu vết
Trong Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) 2015 có quy định về trường hợp “giữ người trong trường hợp khẩn cấp” và “bắt”. Trong vụ việc điểm thi môn Toán của trường THPT Chuyên Tuyên Quang cao bất thường, vì sao Công an tỉnh Tuyên Quang áp dụng hình thức "giữ người trong trường hợp khẩn cấp"?
Tối 5/7, Công an tỉnh Tuyên Quang cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã thi hành lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy (SN 1998), giáo viên Trường THPT chuyên Tuyên Quang, để điều tra liên quan đến kết quả Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang. Đây là một hoạt động tố tụng cần thiết đối với vụ án này.
Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) 2015 có quy định cụ thể về các biện pháp ngăn chặn tại Điều 109. Theo đó, để kịp thời ngăn chặn tội phạm, cơ quan tố tụng có thể áp dụng biện pháp giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam, bảo lĩnh, đặt tiền để bảo đảm, cấm đi khỏi nơi cư trú, tạm hoãn xuất cảnh. Như vậy, “giữ người trong trường hợp khẩn cấp” và “bắt” là hai biện pháp ngăn chặn khác nhau.
Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, TS. Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết, việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp là biện pháp ngăn chặn được quy định tại Điều 110 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
Theo ông Cường, biện pháp này chỉ được áp dụng khi cơ quan điều tra có căn cứ ban đầu xác định vụ việc có dấu hiệu tội phạm và cần ngăn chặn người bị nghi ngờ bỏ trốn, tiêu hủy chứng cứ hoặc tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm. Luật sư Cường cho hay, việc giữ người không đồng nghĩa với việc người bị giữ đã phạm tội; thủ tục này không cần phê chuẩn của Viện Kiểm sát nhân dân như lệnh "bắt".
Theo quy định, sau khi giữ người, cơ quan điều tra phải nhanh chóng lấy lời khai, thu thập chứng cứ và trong thời hạn luật định phải quyết định tạm giữ, bắt người hoặc trả tự do nếu không đủ căn cứ xử lý hình sự.
Để làm rõ bản chất vụ việc, cơ quan điều tra sẽ phải rà soát toàn bộ quy trình tổ chức kỳ thi, từ khâu bảo mật đề thi, coi thi, thu bài, làm phách, chấm thi đến nhập điểm và quản lý dữ liệu. Nếu phát hiện có hành vi gian lận, việc xử lý sẽ phụ thuộc vào từng hành vi cụ thể.
Đối với thí sinh, trường hợp quay cóp, chép bài, sử dụng tài liệu hoặc các hình thức gian lận khác trong phòng thi sẽ bị xử lý theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT. Nếu vi phạm nghiêm trọng, thí sinh có thể bị hủy kết quả thi. Trong trường hợp có hành vi đưa đề thi ra ngoài hoặc làm lộ đề thi khi chưa được phép, người vi phạm còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng, nếu kết quả điều tra xác định có cán bộ tham gia tổ chức kỳ thi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để sửa điểm, nâng điểm hoặc can thiệp làm sai lệch kết quả thi vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo Điều 356 Bộ luật Hình sự.
Trong trường hợp việc nâng điểm được thực hiện thông qua việc nhận tiền hoặc lợi ích vật chất từ phụ huynh hay người khác, người nhận tiền có thể bị xem xét về tội Nhận hối lộ, còn người đưa tiền có thể bị xử lý về tội Đưa hối lộ theo quy định của Bộ luật Hình sự.
"Cơ quan điều tra sẽ phải làm rõ sai phạm xảy ra ở khâu nào, từ coi thi, chấm thi, nhập điểm hay quản lý dữ liệu; ai thực hiện hành vi vi phạm, động cơ là gì và hậu quả ra sao. Trên cơ sở đó mới xác định có khởi tố vụ án, khởi tố bị can và áp dụng tội danh nào", luật sư Cường phân tích.
Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa qua, tại trường THPT chuyên Tuyên Quang, thống kê chi tiết cho thấy, có tới 299/328 học sinh đạt từ mức điểm 9,0 trở lên, chiếm tỷ lệ lên đến 91,16%. Nếu tính từ ngưỡng điểm giỏi (8,0 điểm trở lên), tỷ lệ này chạm ngưỡng gần như tuyệt đối: 98,78% (324/328 em). Trong khi đó các trường chuyên tại Hà Nội, Hà Tĩnh, một số địa phương nhiều năm liền đạt thành tích cao cũng không có được kết quả ấn tượng như trường Tuyên Quang lần này. Vụ việc này làm dư luận gợi nhớ đến các vụ gian lận thi cử từng xảy ra tại Hà Giang, Sơn La và Hòa Bình năm 2018, khi nhiều cán bộ bị truy cứu trách nhiệm hình sự do can thiệp kết quả thi.
