TS. Lê Duy Bình: Phải giải ngân ít nhất 99%, thậm chí 100% vốn đầu tư công để tạo động lực tăng trưởng năm 2026

Tăng trưởng 8,18% cho thấy sức chống chịu được cải thiện

Chia sẻ tại talk show “Kinh tế Việt Nam trước mục tiêu tăng trưởng cao: Thách thức và triển vọng”, TS. Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam - đánh giá mức tăng trưởng 8,18% trong 6 tháng đầu năm là kết quả đáng ghi nhận, phản ánh nỗ lực của nhiều chủ thể trong nền kinh tế.

Theo ông, điểm đáng chú ý là động lực tăng trưởng không đến từ một khu vực đơn lẻ. Công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trưởng ở mức hai con số, trong khi xây dựng cũng tiến gần mức tăng hai con số. Khu vực dịch vụ, đặc biệt du lịch, tiếp tục phục hồi mạnh. Nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng gần 4%, tiếp tục đóng vai trò là “bệ đỡ” của nền kinh tế.

Một động lực quan trọng khác là xuất nhập khẩu. Nhu cầu tại những thị trường lớn như Mỹ, châu Âu và Nhật Bản đối với hàng hóa Việt Nam vẫn được duy trì, qua đó hỗ trợ hoạt động sản xuất trong nước.

Đáng chú ý, đầu tư cũng đang trở thành lực kéo quan trọng hơn.

“Hoạt động đầu tư, đặc biệt là hoạt động đầu tư công, cũng đã được đẩy mạnh trong 6 tháng đầu năm”, ông Bình nói, đồng thời cho rằng đầu tư của khu vực tư nhân cũng có dấu hiệu khởi sắc, thể hiện qua sự tham gia của nhiều tập đoàn tư nhân vào các công trình trọng điểm và sự gia tăng số doanh nghiệp thành lập mới, quay trở lại hoạt động.

Theo TS. Lê Duy Bình, sự gia tăng của xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư đang tạo ra lực đẩy cho tổng cầu, qua đó thúc đẩy tích lũy tài sản của nền kinh tế. Quan trọng hơn, kết quả này cho thấy sức chống chịu của nền kinh tế và doanh nghiệp đã được cải thiện trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn.

Ba sức ép lớn trong 6 tháng cuối năm

Dù đánh giá tích cực về bức tranh 6 tháng đầu năm, TS. Lê Duy Bình cho rằng không nên nhìn vào con số tăng trưởng 8,18% để chủ quan.

Điểm cần lưu ý đầu tiên là lạm phát. Chỉ số giá tiêu dùng trong 6 tháng đầu năm tăng cao hơn so với những năm trước, tạo sức ép đối với điều hành kinh tế vĩ mô trong nửa cuối năm.

Thứ hai là cán cân thương mại. Sau nhiều năm duy trì xuất siêu, Việt Nam ghi nhận nhập siêu trong 6 tháng đầu năm. Theo ông Bình, diễn biến này cần được theo dõi bởi có thể tạo thêm áp lực lên tỷ giá và lãi suất.

Thứ ba là nguy cơ gia tăng chi phí đầu vào do bất ổn địa chính trị. Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn, phụ thuộc đáng kể vào hoạt động ngoại thương và các chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi xung đột địa chính trị kéo dài, giá nguyên nhiên vật liệu, vận tải biển, logistics có thể tăng lên, từ đó tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

“Như vậy những rủi ro đó chúng ta cũng phải lường trước để chúng ta có những biện pháp dự phòng”, ông Bình nhấn mạnh.

Trong bối cảnh những động lực bên ngoài khó dự báo, đầu tư công được TS. Lê Duy Bình xem là một trong những động lực mà Việt Nam có khả năng chủ động kiểm soát.

Theo ông, nguồn vốn đầu tư công dự kiến gần 1 triệu tỷ đồng trong năm nay nếu được giải ngân hiệu quả sẽ tạo thêm tổng cầu cho nền kinh tế, đồng thời mở ra không gian tăng trưởng mới cho cả những năm tiếp theo.

Đây cũng là lý do ông đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh giải ngân trong 6 tháng cuối năm.

“Chúng ta phải giải ngân được ít nhất là 99% và đến thậm chí 100% để đảm bảo được hỗ trợ cho tốc độ cao về tăng trưởng của nền kinh tế trong năm 2026 này.”

Không chỉ tạo thêm cầu trong ngắn hạn, theo chuyên gia, các dự án đầu tư công còn có ý nghĩa dài hạn khi tạo nền tảng hạ tầng, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Tư nhân phải trở thành động lực lớn hơn

Bên cạnh đầu tư công, TS. Lê Duy Bình cho rằng dư địa lớn còn nằm ở khu vực kinh tế tư nhân.

Muốn dòng vốn tư nhân tăng mạnh, theo ông, điều quan trọng không phải là đưa ra thêm những hỗ trợ mang tính ngắn hạn, mà phải cải thiện thực chất môi trường kinh doanh.

Đó là tiếp tục cải cách thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý, giảm chi phí tuân thủ hành chính và tạo ra môi trường đầu tư minh bạch, an toàn, dễ dự đoán hơn.

Ông cho rằng nếu tháo gỡ được các điểm nghẽn này, đầu tư tư nhân sẽ tăng lên, qua đó cùng với đầu tư công tạo thành lực kéo kép cho tổng cầu.

Đặc biệt, những nỗ lực tháo gỡ vướng mắc cho hơn 4.000 dự án với tổng nguồn vốn khoảng 3 triệu tỷ đồng, theo ông, có thể tạo tác động đáng kể tới niềm tin thị trường và quyết định đầu tư của doanh nghiệp.

“Lợi ích lớn nhất” của cải cách thể chế, theo TS. Lê Duy Bình, không chỉ nằm ở tăng trưởng năm 2026 mà còn ở việc củng cố niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư cho những năm sau.

Doanh nghiệp cần một môi trường “dễ tiên liệu”

Một nghịch lý đáng chú ý được chuyên gia chỉ ra là số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng, nhưng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cũng ở mức cao.

Điều này cho thấy tăng trưởng chưa đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp đều đang khỏe.

Theo TS. Lê Duy Bình, cần phân biệt rõ doanh nghiệp rút lui do thị trường thay đổi, năng lực chưa theo kịp, với những doanh nghiệp gặp khó khăn xuất phát từ chính môi trường kinh doanh.

Với nhóm thứ hai, hỗ trợ quan trọng nhất không nhất thiết là thêm một gói hỗ trợ tài chính, mà là tạo dựng một môi trường “minh bạch, dễ dàng tiên liệu được, an toàn, đảm bảo chi phí thấp, chi phí tuân thủ thấp và đạt chuẩn mực quốc tế”.

Đồng thời, cần bảo đảm doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực một cách bình đẳng, không phân biệt doanh nghiệp lớn hay nhỏ, trong nước hay FDI.

Về triển vọng cả năm, TS. Lê Duy Bình cho rằng nền kinh tế có cơ sở để kỳ vọng kết quả tích cực hơn trong 6 tháng cuối năm nếu các động lực đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu tiếp tục được phát huy.

Đặc biệt, ông cho rằng Việt Nam đang đứng trước quá trình xác lập một mô hình tăng trưởng mới, dựa nhiều hơn vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất các yếu tố tổng hợp. Đây mới là yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng về dài hạn.

Với 6 tháng cuối năm, bài toán điều hành vì thế không đơn thuần là “đẩy” tăng trưởng bằng mọi giá. Theo TS. Lê Duy Bình, Việt Nam phải đồng thời kiểm soát lạm phát, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện cán cân thương mại, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và đặc biệt là tăng tốc giải ngân đầu tư công.

“Nếu làm tốt những phần việc có thể chủ động kiểm soát, nền kinh tế sẽ có thêm dư địa để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong năm 2026 và tạo nền tảng bước vào giai đoạn 2027-2030 với một vị thế mới”, ông Bình nhận định.