Doanh nghiệp xuất khẩu gỗ top đầu Việt Nam bị 'om' hàng chục tỷ đồng tiền thuế

Hàng nhập khẩu ách tắc, tiền thuế chưa được hoàn

Công ty CP Lâm Việt (TP.HCM) nhập khẩu gỗ rừng trồng từ các quốc gia như Costa Rica, El Salvador và Papua New Guinea để phục vụ sản xuất.

Dù các lô hàng có chứng nhận FSC, tài liệu định vị khu rừng trồng và giấy tờ từ cơ quan lâm nghiệp nước xuất khẩu, doanh nghiệp vẫn được yêu cầu thực hiện thêm thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự khi hàng về Việt Nam.

Chia sẻ tại hội thảo liên quan tới thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với gỗ nguyên liệu và gỗ sơ chế, diễn ra sáng 14/10 do Hội Mỹ nghệ và Chế biến Gỗ TP.HCM (HAWA) phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP.HCM tổ chức, ông Nguyễn Liêm, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Lâm Việt cho biết, quá trình xác minh hồ sơ có thể kéo dài nhiều tháng, khiến hàng hóa chậm thông quan. Chi phí lưu kho, lưu bãi tại cảng trong một số trường hợp thậm chí còn lớn hơn giá trị lô hàng.

Với doanh thu trung bình khoảng 1.000 tỷ đồng mỗi năm, Lâm Việt là một trong những doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu đồ gỗ lớn tại Việt Nam. Việc nguyên liệu bị ách tắc không chỉ làm tăng chi phí mà còn ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng và uy tín với đối tác.

Đáng chú ý, doanh nghiệp còn gặp vướng mắc trong việc hoàn thuế GTGT. Ông Liêm cho biết, Lâm Việt đã nộp thuế GTGT 8% tại khâu nhập khẩu nhưng khi làm hồ sơ hoàn thuế, cơ quan Thuế TP.HCM lại xác định hàng hóa không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT và không chấp thuận hoàn thuế.

“Ước tính, số tiền không được hoàn của chúng tôi đang ở cơ quan thuế lên tới cả chục tỷ đồng. Vấn đề này kéo dài nhiều tháng nay”, ông Liêm nói.

Theo ông, vướng mắc phát sinh sau khi Nghị định 181/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 và Thông tư 84/2025/TT-BNNMT có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, do cách hiểu và áp dụng quy định giữa cơ quan Thuế và Hải quan chưa thống nhất. Thậm chí, có lô hàng đã thông quan nhưng doanh nghiệp vẫn bị yêu cầu nộp bổ sung thuế và chịu phạt 20% do khai sai.

Tình trạng này càng gây áp lực lên doanh nghiệp trong bối cảnh lãi suất ngân hàng tăng, hạn mức tín dụng của nhiều công ty gỗ bị thu hẹp. Cộng đồng doanh nghiệp gỗ tại TP.HCM hiện chiếm hơn 50% tổng doanh thu xuất khẩu gỗ cả nước.

Trước đó, ngày 22/9, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đã kiến nghị Bộ Tài chính tháo gỡ vướng mắc về hoàn thuế. Hiệp hội cho biết, doanh nghiệp gặp khó khi thuế GTGT đã nộp tại khâu nhập khẩu nhưng chưa được hoàn dù nguyên liệu được sử dụng để sản xuất hàng xuất khẩu. Việc thiếu hướng dẫn rõ ràng về hồ sơ chứng minh gỗ rừng trồng cũng khiến hàng hóa chậm thông quan, phát sinh chi phí và nguy cơ bị xử phạt.

Cần thống nhất cách hiểu giữa Thuế và Hải quan

Theo ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến Gỗ TP.HCM (HAWA), việc chưa có định nghĩa và tiêu chí rõ ràng về “gỗ sơ chế thông thường” khiến các địa phương, cơ quan quản lý áp dụng quy định khác nhau, đẩy doanh nghiệp vào tình huống bị xác định vi phạm và phải nộp phạt.

Các vướng mắc tập trung vào hồ sơ chứng minh nguồn gốc gỗ rừng trồng nhập khẩu, tiêu chí phân loại gỗ sơ chế và việc xử lý thuế GTGT đã nộp khi mặt hàng được xác định không chịu thuế.

HAWA kiến nghị cơ quan Thuế và Hải quan phối hợp rà soát các khoản thuế chưa được khấu trừ hoặc hoàn, xác định phương án xử lý cụ thể cho từng nhóm hồ sơ. Những vấn đề vượt thẩm quyền cần được báo cáo Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Môi trường để có hướng dẫn thống nhất.

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó trưởng Phòng Nghiệp vụ, Chi cục Hải quan khu vực II, cho rằng cần làm rõ các khái niệm “gỗ sơ chế thông thường”, “gỗ rừng trồng” và “gỗ hợp pháp”. Doanh nghiệp cần nêu cụ thể các tiêu chí trong văn bản kiến nghị để cơ quan quản lý có cơ sở hoàn thiện hướng dẫn.

“Việc làm rõ thuật ngữ giúp xác định chính nó là nó. Khi đó, chuỗi các vấn đề sẽ được giải quyết. Sau khi hiểu rõ thuật ngữ và tiêu chí, cơ quan chuyên môn xác định được mặt hàng gỗ nhập khẩu đó có chịu thuế GTGT hay không. Nếu không chịu thuế, chắc chắn các doanh nghiệp sẽ được hoàn lại tiền đã nộp”, ông Thanh nói.