EU tung đòn mới, nhắm vào lĩnh vực được xem là 'phao cứu sinh' của Nga
Liên minh châu Âu (EU) đang chuẩn bị tung ra đòn trừng phạt mới nhằm siết chặt hoạt động xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga. Tuy nhiên, trong một nghịch lý đáng chú ý, chính châu Âu hiện lại là khách hàng lớn nhất của LNG Nga, đặc biệt là nguồn cung từ khu vực Bắc Cực.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen vừa công bố dự thảo gói trừng phạt thứ 21 nhằm vào Moscow. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất cấm bán tàu chở LNG cho các tổ chức hoặc cá nhân có liên quan đến Nga, đồng thời mở rộng các biện pháp hạn chế đối với những tàu tham gia hỗ trợ hoạt động xuất khẩu năng lượng của nước này.
Theo đề xuất, EU sẽ bổ sung thêm 30 tàu vào danh sách "hạm đội bóng tối", nâng tổng số tàu bị nhắm tới lên hơn 600 chiếc. Không chỉ các tàu vận chuyển, Brussels còn lần đầu tiên muốn áp đặt biện pháp trừng phạt đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hậu cần, tiếp nhiên liệu và vận hành cho mạng lưới vận tải năng lượng của Nga.
Dù vậy, gói biện pháp này vẫn cần nhận được sự đồng thuận từ toàn bộ các quốc gia thành viên trước khi chính thức có hiệu lực.
Mục tiêu của EU là hạn chế khả năng mở rộng xuất khẩu LNG của Nga, đặc biệt tại Bắc Cực. Các dự án chiến lược như Yamal LNG hay Arctic LNG 2 phụ thuộc lớn vào đội tàu phá băng chuyên dụng để vận chuyển khí đốt qua những vùng biển băng giá. Việc hạn chế nguồn cung tàu mới có thể làm chậm đáng kể tham vọng gia tăng công suất xuất khẩu LNG của Moscow trong những năm tới.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy châu Âu vẫn đang phụ thuộc đáng kể vào nguồn LNG từ Nga. Dữ liệu của Kpler được tổ chức môi trường Urgewald phân tích cho thấy trong 5 tháng đầu năm 2026, các cảng thuộc EU đã nhập khẩu khoảng 8,37 triệu tấn LNG từ dự án Yamal LNG, tăng 17,9% so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, lượng hàng này chiếm tới 96,7% tổng sản lượng LNG xuất khẩu từ Yamal trong giai đoạn trên. Trong khi đó, chỉ có 4 chuyến hàng được vận chuyển sang Trung Quốc. Xu hướng phụ thuộc của châu Âu còn trở nên rõ nét hơn trong tháng 5, khi 23 trong số 25 chuyến LNG xuất phát từ Yamal cập cảng châu Âu, tương đương khoảng 92% tổng lượng xuất khẩu trong tháng.
Tây Ban Nha hiện là một trong những khách hàng lớn nhất của LNG Yamal, trong khi cảng Zeebrugge của Bỉ tiếp tục đóng vai trò cửa ngõ quan trọng đưa khí đốt Bắc Cực của Nga vào thị trường châu Âu.
Giới quan sát cho rằng hiệu quả của các biện pháp mới sẽ phụ thuộc đáng kể vào yếu tố thời gian. Một số nguồn tin trong ngành cho biết Novatek vẫn đang tìm cách bổ sung các tàu chở LNG lớp băng, bao gồm những tàu hiện được đóng tại Hàn Quốc. Nếu các thương vụ này hoàn tất trước khi lệnh cấm của EU có hiệu lực, một phần năng lực vận tải mà Brussels muốn hạn chế có thể đã nằm ngoài tầm tác động của các gói trừng phạt.
Điều đó đồng nghĩa EU đang phải chạy đua với thời gian để khép lại những kẽ hở mà Nga có thể tận dụng nhằm duy trì và mở rộng hoạt động xuất khẩu LNG.
Về dài hạn, Brussels vẫn kiên định với mục tiêu chấm dứt hoàn toàn sự phụ thuộc vào khí đốt Nga. Theo lộ trình đã được thống nhất trước đó, EU sẽ từng bước loại bỏ khí đốt đường ống của Nga trước năm 2027, đồng thời tiến tới chấm dứt nhập khẩu LNG Nga sau khi giai đoạn chuyển đổi kết thúc.
