Gần 600 tỷ USD nợ Mỹ đứng tên Canada, giới đầu tư nghi có 'bóng dáng' Trung Quốc

Trong 5 năm qua, lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ và chứng khoán được các cơ quan nhà ở liên bang bảo đảm ghi nhận dưới tên Canada đã tăng hơn 4 lần, lên gần 600 tỷ USD. Điều này diễn ra trong bối cảnh quan hệ thương mại Mỹ - Canada căng thẳng và làn sóng tẩy chay hàng Mỹ từng lan rộng tại Canada.

Vitaliy Liberman, chuyên gia về chứng khoán thế chấp tại DoubleLine, là một trong những người đặc biệt chú ý đến sự gia tăng này.

Khi ông hỏi các nhà đầu tư và chiến lược gia tại Phố Wall về nguồn gốc của khối tài sản khổng lồ đó, câu trả lời ông nhận được nhiều lần là: đó có thể không hoàn toàn là tiền của Canada.

Nghi vấn được nhắc đến nhiều nhất là Trung Quốc.

Trung Quốc giảm một nửa lượng trái phiếu Mỹ trên sổ sách

Số liệu chính thức của Bộ Tài chính Mỹ cho thấy Trung Quốc đã liên tục cắt giảm lượng trái phiếu Kho bạc kể từ năm 2016.

Quy mô nắm giữ hiện vào khoảng 618 tỷ USD, giảm gần một nửa so với mức đỉnh trước đây. Lượng chứng khoán thế chấp do các cơ quan Mỹ bảo đảm đứng tên Trung Quốc cũng giảm gần 50% kể từ đầu năm 2024.

Nếu chỉ nhìn vào số liệu này, Bắc Kinh dường như đang giảm đáng kể mức độ phụ thuộc vào tài sản bằng USD.

Đây cũng là lý do các cuộc tranh luận về xu hướng “Sell America” liên tục xuất hiện trong những năm gần đây, nhất là khi Washington phải vay ngày càng nhiều để tài trợ cho thâm hụt ngân sách lớn.

Tuy nhiên, một số nhà đầu tư cho rằng bức tranh thực tế có thể phức tạp hơn.

Theo giả thuyết đang được bàn luận tại Phố Wall, Trung Quốc có thể không bán toàn bộ số tài sản này mà chỉ chuyển chúng sang các ngân hàng lưu ký ở nước thứ ba.

Khi đó, chứng khoán có thể được thống kê theo quốc gia nơi tài sản được lưu ký thay vì theo chủ sở hữu cuối cùng, khiến lượng nắm giữ chính thức của Trung Quốc giảm xuống trong khi số liệu của một số nước khác tăng lên.

Vì sao Canada bị nghi ngờ?

Điểm khiến giới đầu tư chú ý nhất nằm ở thị trường chứng khoán thế chấp được các cơ quan liên bang Mỹ bảo đảm.

Lượng tài sản loại này ghi nhận dưới tên Canada đã tăng từ khoảng 21 tỷ USD vào giữa năm 2021 lên khoảng 162 tỷ USD hiện nay.

Đây không phải một thị trường có quá nhiều nhà đầu tư nước ngoài quy mô lớn. Trong lịch sử, Nhật Bản, Đài Loan và Trung Quốc là những bên nắm giữ đáng kể nhất.

Nhiều nhà đầu tư và chiến lược gia chuyên theo dõi thị trường này cho biết họ không thấy các tổ chức Canada mua vào với quy mô đủ lớn để giải thích mức tăng đột biến nói trên.

Một số định chế tài chính lớn của Canada cũng được cho là không phải những bên mua tích cực.

Chính khoảng trống đó khiến giả thuyết “tài sản Trung Quốc được gửi qua Canada” ngày càng được nhắc tới.

Dù vậy, hiện chưa có bằng chứng trực tiếp chứng minh các ngân hàng Canada đang giữ tài sản thay cho Trung Quốc. Cơ quan Quản lý Ngoại hối Trung Quốc từ chối bình luận, trong khi phía Canada cũng không công bố thông tin về hoạt động của khách hàng tại các tổ chức tài chính mà họ giám sát.

Đây không phải lần đầu thị trường nghi Trung Quốc "đi đường vòng"

Nghi vấn tương tự từng xuất hiện hơn một thập kỷ trước.

Năm 2014, thị trường từng đặt câu hỏi sau khi lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ đứng tên Bỉ tăng hơn 40% chỉ trong khoảng 5 tháng. Khi đó, nhiều nhà đầu tư cũng nghi ngờ một phần tài sản thực chất có liên quan tới Trung Quốc.

Vì vậy, việc trái phiếu Mỹ được chuyển sang lưu ký tại nước thứ ba không phải giả thuyết hoàn toàn mới.

Alex Etra, chiến lược gia tại Vanda Research, cũng lưu ý rằng Trung Quốc không nhất thiết là lời giải duy nhất cho số liệu của Canada.

Theo ông, một phần mức tăng có thể đến từ các quỹ đầu cơ Canada thực hiện giao dịch chênh lệch giá giữa trái phiếu giao ngay và hợp đồng tương lai.

Bài toán khó nếu Trung Quốc thực sự muốn bán mạnh trái phiếu Mỹ

Một câu hỏi lớn khác là liệu Bắc Kinh có đủ động lực để thực sự bán mạnh trái phiếu Mỹ hay không.

Trung Quốc hiện có thặng dư thương mại hơn 1.000 tỷ USD với phần còn lại của thế giới, đồng nghĩa lượng USD chảy vào nền kinh tế vẫn rất lớn.

Trong khi đó, không có nhiều thị trường tài chính đủ lớn, sâu và thanh khoản để hấp thụ hàng trăm tỷ USD dự trữ với mức độ an toàn tương đương thị trường trái phiếu Mỹ.

Nếu Bắc Kinh bán ồ ạt trái phiếu Kho bạc, chính động thái đó có thể làm giá trái phiếu giảm và khiến giá trị phần tài sản còn nắm giữ bị ảnh hưởng.

Ngược lại, nếu chuyển lượng lớn USD sang nhân dân tệ, đồng tiền Trung Quốc có nguy cơ tăng giá, làm hàng xuất khẩu trở nên kém cạnh tranh hơn.

Alicia Garcia-Herrero, nhà kinh tế trưởng châu Á Thái Bình Dương tại Natixis, vì thế hoài nghi việc Trung Quốc thực sự rút khỏi tài sản Mỹ nhanh như các số liệu chính thức cho thấy.

Theo bà, với quy mô thặng dư thương mại hiện tại, rất khó để Trung Quốc giảm mạnh mức độ tiếp xúc với trái phiếu Mỹ mà không phải tìm một nơi khác để tái đầu tư lượng USD khổng lồ thu về.

Bởi vậy, câu hỏi đang khiến Phố Wall tranh luận không hẳn là Trung Quốc đã bán bao nhiêu trái phiếu Mỹ, mà là số tài sản đó thực sự đang được giữ ở đâu.