Giá sầu riêng chạm đáy lịch sử: Loại thường 3.000 đồng/quả, Musang King rẻ như cho

Đường phố Malaysia những ngày này ngập tràn hình ảnh những đống sầu riêng khổng lồ được đổ ngay trên vỉa hè hoặc các khu chợ truyền thống. Loại trái cây vốn được mệnh danh là vua và từng mang lại nguồn thu ngoại tệ khổng lồ nay lại trở thành gánh nặng của hàng chục ngàn nông dân. Mức giá lao dốc không phanh đang đẩy thị trường nội địa vào một cơn bão dư thừa trầm trọng chưa từng có trong lịch sử ngành nông nghiệp nước này.

Bán đổ đống theo bao tải và mức giá rẻ chưa từng thấy

Bước vào các điểm bán dã chiến ven đường, người tiêu dùng không khỏi ngỡ ngàng trước các tấm biển xả hàng chớp nhoáng. Mức giảm gây sốc nhất ghi nhận ở phân khúc sầu riêng thông thường khi mỗi quả hiện chỉ có giá 0,5 RM, quy đổi chưa tới 3.000 đồng. Các giống lai khá phổ biến như 101 và Red Prawn cũng chung số phận khi bị đẩy xuống mốc 2 RM mỗi quả, tương đương khoảng 12.000 đồng. Ngay cả Musang King, niềm tự hào quốc gia và là biểu tượng của sự xa xỉ trong giới sành ăn, nay cũng rớt thảm hại xuống mức 6 RM cho một kilogam, tức là chỉ khoảng 37.000 đồng.

Để dọn sạch kho bãi nhanh chóng, giới tiểu thương không còn mặn mà với cách bán lẻ cân ký truyền thống mà chuyển sang hình thức bán mão khối lượng lớn. Tại nhiều sạp hàng, khách được phát túi nilon cỡ lớn để tự nhặt cho đến khi đầy ắp. Táo bạo hơn, một số thương lái đưa ra mức giá cố định khoảng 100 RM, tương đương 620.000 đồng, để khách hàng thoải mái nhặt và chở về nguyên một bao tải sầu riêng nặng trĩu.

Cơn bão dư thừa từ phong trào mở rộng diện tích

Cuộc khủng hoảng giá cả hiện tại không phải là hiện tượng ngẫu nhiên mà là hệ quả tất yếu của một chu kỳ phát triển quá nóng. Trong những năm gần đây, lợi nhuận khổng lồ từ việc xuất khẩu sầu riêng đã kích thích làn sóng chuyển đổi cơ cấu cây trồng ồ ạt trên khắp lãnh thổ Malaysia. Hàng ngàn héc ta đất nông nghiệp được dọn sạch để nhường chỗ cho những vườn sầu riêng chuyên canh quy mô lớn.

Khi lứa cây trồng ồ ạt này đồng loạt bước vào chu kỳ cho thu hoạch rộ, tổng sản lượng của toàn ngành lập tức phình to vượt ngoài tầm kiểm soát của thị trường nội địa. Cú sốc nguồn cung càng trở nên vỡ trận khi cánh cửa xuất khẩu ra thị trường quốc tế bất ngờ xuất hiện nhiều rào cản. Các quy định nhập khẩu và tiêu chuẩn kiểm dịch khắt khe hơn từ những đối tác thương mại lớn đã chặn đứng dòng chảy của hàng ngàn tấn sầu riêng, buộc khối lượng hàng hóa khổng lồ này phải quay đầu tìm cách tiêu thụ trong nước.

Cuộc chạy đua của nông dân và thương lái

Khác với nhiều mặt hàng nông sản có thể phơi khô hoặc lưu kho chờ được giá, sầu riêng chín rụng mang trong mình áp lực thời gian cực kỳ khắc nghiệt. Chỉ sau vài ngày thu hoạch, nếu không được đưa vào chuỗi cung ứng lạnh hoặc tiêu thụ ngay lập tức, lớp vỏ sẽ nứt toác và phần cơm bên trong nhanh chóng lên men hư hỏng. Đặc tính sinh học này đã tước đi quyền mặc cả của những người nông dân và thương lái trung gian.

Đứng trước nguy cơ hàng hóa thối rữa và mất trắng, họ buộc phải nhắm mắt xả hàng với bất cứ giá nào miễn là có người chịu mua. Việc hạ giá xuống mức tận cùng không còn là chiến lược thu hút khách hàng mà là giải pháp sinh tồn duy nhất để gỡ gạc lại một phần nhỏ giọt chi phí phân bón và nhân công thu hoạch. Trong khi người tiêu dùng hân hoan tận hưởng một mùa hè ngập tràn trái cây cao cấp giá rẻ, hàng vạn nhà vườn tại Đông Nam Á lại đang phải gánh chịu một bài học nhãn tiền về quy luật cung cầu khốc liệt của thị trường tự do.