Hàng loạt doanh nghiệp ‘quay lưng’ với Mỹ, tăng tốc đổ tiền vào Trung Quốc: Chuyện gì đã xảy ra?
Năm ngoái, Trung Quốc đã giành lại vị trí đối tác thương mại lớn nhất của Đức sau khi để Mỹ vượt lên trong năm 2024, nhờ sự gia tăng mạnh mẽ của nhập khẩu từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Theo dữ liệu do Reuters tổng hợp, các doanh nghiệp Đức đã tăng mạnh đầu tư vào Trung Quốc trong năm 2025, đạt mức cao nhất trong bốn năm qua.
Diễn biến này cho thấy cuộc chiến thương mại do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng đang thúc đẩy các ngành công nghiệp và Chính phủ tìm cách tăng cường quan hệ kinh doanh với những đối tác khác.
Dữ liệu từ IW German Economic Institute, lần đầu được công bố, cho thấy tổng vốn đầu tư của Đức vào Trung Quốc đã vượt 7 tỷ euro (khoảng 8 tỷ USD) trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 11 năm ngoái, tăng 55,5% so với mức 4,5 tỷ euro của các năm 2024 và 2023.
Các con số này phản ánh tác động từ những chính sách thương mại cứng rắn của ông Trump trong năm đầu tiên cầm quyền, bao gồm việc áp đặt hàng loạt mức thuế quan của Mỹ đối với hàng nhập khẩu từ Liên minh châu Âu (EU).
Điều này đã khiến các doanh nghiệp tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu chuyển hướng sang Trung Quốc như một lựa chọn thay thế.
Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh Chính phủ Anh dẫn đầu một phái đoàn sang Trung Quốc nhằm thúc đẩy các thỏa thuận kinh doanh mới, từ lĩnh vực ô tô đến dược phẩm; EU tiến gần tới một thỏa thuận thương mại với Nam Mỹ; trong khi Canada tìm cách mở rộng các hiệp định thương mại với Trung Quốc và Ấn Độ.
Tại Berlin, Chính phủ Đức đang nỗ lực cân bằng giữa việc siết chặt lập trường đối với Bắc Kinh về thương mại và an ninh, đồng thời tránh làm tổn hại đến mối quan hệ nền tảng với đối tác thương mại lớn nhất của mình.
“Các doanh nghiệp Đức đang tiếp tục mở rộng hoạt động tại Trung Quốc và với tốc độ nhanh hơn”, ông Juergen Matthes, Trưởng bộ phận chính sách kinh tế quốc tế của Viện IW, nói với Reuters, đồng thời cho biết xu hướng này gắn liền với việc tăng cường chuỗi cung ứng tại chỗ.
Reuters tuần trước đưa tin rằng các doanh nghiệp Đức đã gần như cắt giảm một nửa đầu tư vào Mỹ trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump.
Lo ngại về “xung đột địa chính trị”
Theo ông Matthes, sự dịch chuyển này còn xuất phát từ những lo ngại liên quan đến “xung đột địa chính trị”, khiến các doanh nghiệp tăng cường hoạt động tại Trung Quốc để có thể vận hành độc lập hơn trong trường hợp xảy ra gián đoạn thương mại nghiêm trọng.
“Nhiều công ty nói rằng: ‘Nếu tôi chỉ sản xuất tại Trung Quốc để phục vụ thị trường Trung Quốc, tôi sẽ giảm được rủi ro bị ảnh hưởng bởi các mức thuế quan hay hạn chế xuất khẩu có thể xảy ra’”, ông Matthes cho biết.
Các doanh nghiệp Đức, từ tập đoàn hóa chất BASF và hãng xe Volkswagen cho tới nhà sản xuất chip Infineon và hãng ô tô hạng sang Mercedes-Benz, vẫn phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc — nơi tiêu thụ phần lớn ô tô và hóa chất của thế giới.
Nhà sản xuất quạt và động cơ ebm-papst cho biết trong năm ngoái đã đầu tư 30 triệu euro để mở rộng hoạt động tại Trung Quốc, chiếm hơn một phần năm tổng vốn đầu tư của công ty, nhằm sản xuất nhiều hơn tại những nơi gần khách hàng.
“Mô hình này đã chứng minh là một trụ cột ổn định quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh thuế quan và căng thẳng địa chính trị”, công ty cho biết trong một tuyên bố, đồng thời nói thêm rằng họ cũng có kế hoạch mở rộng hoạt động tại Mỹ trong năm nay.
Theo báo cáo của Viện IW, dựa trên dữ liệu từ Bundesbank, tổng mức đầu tư năm 2025 cũng vượt mức trung bình 6 tỷ euro trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2024.
Năm ngoái, Trung Quốc đã giành lại vị trí đối tác thương mại lớn nhất của Đức sau khi để Mỹ vượt lên trong năm 2024, nhờ sự gia tăng mạnh mẽ của nhập khẩu từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
