Hiêp định FTA Việt Nam – EFTA: Mở rộng không gian hợp tác thương mại, đầu tư và đổi mới sáng tạo

Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ trước thềm chính thức ký kết Hiệp định, Đại sứ Na Uy Stein Iversen và Đại sứ Thụy Sĩ Thomas Gass đều đánh giá: Sau quá trình đàm phán kéo dài, việc đạt được thỏa thuận FTA đánh dấu bước tiến quan trọng, đưa quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và các nước thành viên EFTA lên tầm cao mới.

Hiệp định không chỉ mở rộng cơ hội thương mại mà còn tạo khuôn khổ pháp lý ổn định, minh bạch và có thể dự đoán cho hoạt động kinh doanh, gửi đi thông điệp ủng hộ thương mại tự do dựa trên luật lệ quốc tế, củng cố lòng tin và giảm thiểu những bất định trong bối cảnh thương mại toàn cầu chịu tác động lớn từ cạnh tranh địa chính trị.

Mở rộng cơ hội cho thương mại song phương

Theo Đại sứ Thụy Sĩ Thomas Gass, Việt Nam và các nước EFTA đều đã xây dựng mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp, song trước đây chưa có FTA song phương. Việc ký kết FTA giúp thiết lập khung khổ pháp lý, góp phần cải thiện điều kiện cạnh tranh cho doanh nghiệp EFTA tại Việt Nam, tương tự những lợi thế mà doanh nghiệp Việt Nam đã có tại một số thị trường đối tác khác.

Hiệp định được kỳ vọng thúc đẩy thương mại hai chiều, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam đưa các sản phẩm chất lượng cao như cà phê, trái cây, nông sản, hàng dệt may... vào thị trường EFTA đầy tiềm năng.

Đồng thời, người tiêu dùng Việt Nam cũng có điều kiện tiếp cận thuận lợi với các mặt hàng chất lượng cao, dược phẩm và các giải pháp kỹ thuật tiên tiến từ châu Âu.

Đánh giá từ góc độ của Na Uy, Đại sứ Stein Iversen cho rằng thủy sản là một trong những lĩnh vực hưởng lợi rõ nét nhất. Việc cải thiện khả năng tiếp cận thị trường Việt Nam sẽ giúp thủy sản Na Uy, đặc biệt là cá hồi, tăng cường đáng kể sức cạnh tranh.

Thúc đẩy đầu tư chất lượng cao, kết nối chuỗi giá trị

Bên cạnh thương mại, thu hút đầu tư chất lượng cao và tăng cường hàm lượng công nghệ trong nền kinh tế là những dư địa hợp tác nổi bật mà FTA giữa Việt Nam và EFTA mang lại.

Đại sứ Thụy Sĩ Thomas Gass cho biết, nhiều doanh nghiệp Thụy Sĩ như Schindler, ABB, Bühler và Nestlé đã hiện diện tại Việt Nam trong nhiều thập niên, hoạt động đa dạng từ chế biến cà phê, xây dựng cảng container, thiết bị năng lượng, lưới điện thông minh đến kiểm định chất lượng, hương liệu và phần mềm ngân hàng.

Đáng chú ý, một tập đoàn cà phê lớn của Thụy Sĩ đang chế biến khoảng 25% sản lượng cà phê Việt Nam thành các sản phẩm có giá trị gia tăng cao để xuất khẩu ra thị trường toàn cầu. Trong lĩnh vực công nghệ y tế, doanh nghiệp Thụy Sĩ sản xuất thiết bị trợ thính tại Thành phố Hồ Chí Minh phục vụ thị trường châu Á.

Thụy Sĩ cũng đóng góp vào quá trình hiện đại hóa nền kinh tế Việt Nam thông qua công nghệ trong xây dựng hạ tầng, y tế, dược phẩm, giao thông và công nghiệp. Mối quan hệ hợp tác giữa các bệnh viện, trường đại học Việt Nam với doanh nghiệp dược phẩm Thụy Sĩ đang hỗ trợ tích cực cho việc phát triển các giải pháp điều trị, trong đó có ung thư. Hai bên được kỳ vọng tiếp tục thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và tạo điều kiện để công nghệ mới sớm phục vụ người dân.

Về phía Na Uy, Đại sứ Stein Iversen cho biết, hiện có khoảng 40 doanh nghiệp nước này đang hoạt động tại Việt Nam, trong đó hàng hải, đóng tàu và nuôi trồng thủy sản là những lĩnh vực hợp tác có nền tảng vững chắc. Các viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước đang hợp tác sâu trên toàn chuỗi giá trị thủy sản-từ con giống, thức ăn, thiết bị đến kỹ thuật và dịch vụ-kết hợp hiệu quả giữa kinh nghiệm của Việt Nam với nguồn vốn và chuyên môn của Na Uy.

Việc ký kết FTA sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư, tạo động lực để các doanh nghiệp hiện hữu mở rộng hoạt động đầu tư đồng thời khuyến khích các nhà đầu tư khác gia nhập thị trường Việt Nam.

Gắn kết thương mại với chuyển dịch xanh và phát triển bền vững

Chuyển dịch xanh là một trụ cột quan trọng khác trong triển vọng hợp tác giữa Việt Nam với Na Uy và Thụy Sĩ.

Đại sứ Stein Iversen nhấn mạnh vai trò bổ trợ lẫn nhau giữa FTA và Quan hệ Đối tác chiến lược xanh Việt Nam – Na Uy. Nếu FTA tạo cơ sở pháp lý cho thương mại và đầu tư thì Quan hệ Đối tác chiến lược xanh định hướng các ưu tiên chính trị và lộ trình hợp tác trong những lĩnh vực tiềm năng như điện gió ngoài khơi, vận tải biển phát thải thấp, nuôi trồng thủy sản biển, kinh tế tuần hoàn và bảo vệ rừng. Đây cũng là những hướng hợp tác có thể giúp kết nối mục tiêu phát triển của Việt Nam với năng lực công nghệ, kinh nghiệm và nguồn lực đầu tư của Na Uy.

Đại sứ Thụy Sĩ, công nghệ tiên tiến trong năng lượng, nông nghiệp, giao thông, xây dựng và công nghiệp có thể hỗ trợ Việt Nam nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, cải thiện chất lượng sản xuất và giảm tác động môi trường. Hợp tác giữa các trường đại học hai nước cũng có ý nghĩa trong nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực cho quá trình chuyển đổi xanh.

Đại sứ Thomas Gass cũng đánh giá cao việc Việt Nam kiên định với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Đại sứ nhấn mạnh, để phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường, đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn, Việt Nam cần tiếp cận những thị trường có sức mua lớn và người tiêu dùng sẵn sàng trả giá tương xứng cho chất lượng, tính bền vững.

Theo Đại sứ Thụy sĩ, các nước EFTA có thể mở ra cơ hội theo hướng này, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp Việt Nam nâng cấp quy trình sản xuất và gia tăng giá trị sản phẩm.

Nhìn lại hành trình 55 năm quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam với Na Uy và Thụy Sĩ, sự chuyển dịch từ hợp tác phát triển sang quan hệ đối tác thương mại, đầu tư, công nghệ và phát triển bền vững đang mở ra triển vọng mới. Hiệp định FTA cùng các khuôn khổ hợp tác song phương được kỳ vọng sẽ tạo động lực quan trọng để doanh nghiệp hai bên khai thác hiệu quả tiềm năng, nâng cao giá trị gia tăng và đóng góp thiết thực cho mục tiêu phát triển dài hạn của Việt Nam./.