Huy động máy xúc giật sập 10 căn biệt thự trong tù, giám đốc cùng 4 lãnh đạo bị đình chỉ công tác

Ngày 30/9, giới chức Indonesia dùng máy xúc phá dỡ 10 công trình tại Nhà tù Cibinong Class 2A ở Bogor (tỉnh Tây Java) sau khi phát hiện một số phạm nhân được cho là đã trả tiền để sống tại khu nhà có nhiều tiện nghi đặc biệt.

Trước khi phá dỡ, nhân viên đã di chuyển giường, đệm, sofa, tủ, tủ lạnh, TV màn hình lớn cùng nhiều vật dụng khác ra khỏi các công trình. Lực lượng chức năng cũng ghi nhận bia, whisky và những loại đồ uống có cồn khác trong tủ lạnh tại một số căn.

Hình ảnh từ hiện trường cho thấy máy xúc phá phần mái và tường của những công trình sơn trắng, khiến khung trần và các mảng tường đổ xuống. Giới chức xác định 10 công trình này nằm ngoài danh mục tài sản của Bộ Di trú và Cải huấn Indonesia, đồng thời được xây dựng khi chưa có giấy phép tại khu vực ven sông.

Phát hiện khu nhà có phạm nhân sinh sống

Vụ việc được phát hiện ngày 23/9, khi các thành viên Cơ quan Thanh tra Indonesia tiến hành kiểm tra đột xuất tại Nhà tù Cibinong.

Theo Channel NewsAsia và The Jakarta Post, nhóm thanh tra ban đầu tìm cách tiếp cận khu phòng giam nhưng gặp trở ngại. Sau đó, các thành viên phát hiện một khu vực được rào riêng, cách khu vực tiếp nhận khoảng 100m và nằm phía sau nhà ở chính thức của giám đốc nhà tù.

Bên trong khu vực này có hơn 10 căn nhà với nhiều dạng khác nhau. Các thanh tra viên mô tả một số căn có thiết kế giống nhà nghỉ, nhà liền kề hoặc biệt thự.

Các căn nhà được trang bị điều hòa, TV, tủ lạnh, sofa và bàn ăn. Khu vực này còn có phòng tập thể hình, bãi đỗ xe với nhiều ô tô hạng sang và một sân golf mô phỏng đang xây dựng. Một số nguồn tin cũng đề cập đến hồ bơi trong khu phức hợp.

Syafrida Rachmawati Rasahan - thành viên Cơ quan Thanh tra Indonesia, cho biết nhóm kiểm tra đã bắt gặp phạm nhân bên trong các căn nhà.

“Chúng tôi nhận thấy những dấu hiệu rõ ràng cho thấy một số phạm nhân được tiếp cận các cơ sở đặc biệt mà những tù nhân bình thường không được sử dụng”, bà Syafrida nói.

Theo bà Syafrida, khi nhận ra đoàn kiểm tra là thành viên Cơ quan Thanh tra, một số người bên trong lập tức chạy vào phòng ngủ. Tại một căn nhà, nhóm thanh tra phát hiện một người khóa cửa từ bên trong.

Gần căn phòng, các thanh tra viên tìm thấy một bức ảnh đóng khung được cho là của Jimmy Masrin - người đang chấp hành án tù 10 năm liên quan đến một vụ án tham nhũng tại Indonesia. Bức ảnh sau đó bị cơ quan chức năng thu giữ để phục vụ điều tra.

Các thanh tra viên cũng ghi nhận sự khác biệt về số người ở trong từng căn. Fikri Yasin - thành viên Cơ quan Thanh tra, cho biết có căn chỉ 1 người sử dụng trong khi căn khác có tới 4 người. Cơ quan này đang làm rõ tiêu chí phân bổ chỗ ở và danh tính những người từng sử dụng các cơ sở trên.

Xác nhận có việc thanh toán tiền để được lưu trú trong các căn nhà

Bên cạnh mục đích sử dụng khu nhà, cơ quan chức năng Indonesia đang điều tra khả năng phạm nhân phải trả tiền để được lưu trú tại đây. Một phạm nhân được cho là đã trả 160.000 rupiah (khoảng 232.000 đồng) mỗi tuần để sử dụng 1 căn nhà.

Bà Syafrida cho biết thông qua phỏng vấn những người ở trong khu nhà, đoàn thanh tra ghi nhận có việc thanh toán tiền. Tuy nhiên, cơ quan chức năng vẫn đang xác minh số tiền cụ thể, người nhận tiền và cách thức tổ chức hoạt động này.

“Dựa trên các cuộc phỏng vấn những người ở trong các căn nhà, chúng tôi nhận thấy họ đã trả một khoản tiền nhất định. Rõ ràng hoạt động này đang bị thương mại hóa và chúng tôi sẽ tiếp tục điều tra”, bà Syafrida nói.

Cơ quan Thanh tra Indonesia cũng nhận được phản ánh từ một người đến thăm phạm nhân. Theo phản ánh, chồng bà đang chấp hành án tại Nhà tù Cibinong và bị người đứng đầu khu phòng yêu cầu trả 150.000 rupiah (khoảng 217.000 đồng) mỗi tuần.

Sau cuộc kiểm tra ngày 23/9, Bộ trưởng Nhập cư và Cải huấn Agus Andrianto cùng người đứng đầu Cơ quan Kiểm soát Phát triển và Điều tra Đặc biệt (Bappisus) Aris Marsudiyanto đến khu nhà vào ngày 25/9. Theo các nguồn tin Indonesia, một số đồ đạc xuất hiện trong hình ảnh ghi nhận tại cuộc kiểm tra trước đó đã được di chuyển. Một căn nhà vẫn còn sofa, bàn, TV, nệm và bình nước nhưng điều hòa đã bị tháo.

Giám đốc Nhà tù Cibinong Wisnu Hani Putranto thừa nhận ông đã yêu cầu di chuyển một số đồ đạc. Ông giải thích những vật dụng này không thuộc tài sản nhà nước.

Ngày 26/9, Tổng Thanh tra Bộ Di trú và Cải huấn Indonesia Rudi Setiawan cho biết 52 phạm nhân đã được thẩm vấn để phục vụ điều tra. Cùng thời điểm, 5 quan chức Nhà tù Cibinong bị đình chỉ, gồm giám đốc nhà tù và các lãnh đạo phụ trách an ninh, giáo dục và hướng dẫn phạm nhân, trật tự - an ninh và hành chính.

Nhà chức trách Indonesia tiếp tục làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân trong việc quản lý, sử dụng các công trình và xác định ai đã cho phép phạm nhân lưu trú tại khu nhà này.

Ngày 30/9, trước khi máy xúc phá dỡ 10 căn nhà, các vật dụng bên trong đã được kiểm tra và lập danh mục. Sugiat Santoso - Phó Chủ tịch Ủy ban 13 của Quốc hội Indonesia, cho biết các vật dụng đã được kiểm tra, chụp ảnh và lập danh mục nhằm bảo đảm việc thu thập chứng cứ phục vụ điều tra.

Bộ Di trú và Cải huấn Indonesia dự kiến trình báo cáo điều tra sơ bộ lên Ủy ban 13 của Quốc hội vào ngày 5/10.

Nhà tù Cibinong nằm trên khu đất rộng khoảng 4ha, là cơ sở cải huấn an ninh cao, giam giữ nhiều nhóm phạm nhân, trong đó có những người bị kết án về tội tham nhũng và các tội danh nghiêm trọng khác. Danh tính đầy đủ của những người từng sử dụng khu nhà riêng biệt chưa được nhà chức trách chính thức công bố.

Tình trạng phạm nhân được hưởng điều kiện sống đặc biệt từng xuất hiện trong các vụ việc trước đây tại Indonesia.

Năm 2010, Artalyta Suryani - người bị kết án 5 năm tù vào năm 2008, từng gây chú ý khi sử dụng dịch vụ chăm sóc sắc đẹp bằng laser trong thời gian chấp hành án.

Năm 2017, một cuộc điều tra tại Nhà tù Sukamiskin ở Bandung cũng phát hiện phạm nhân trả tiền để nhận những ưu đãi đặc biệt. Theo thông tin được công bố thời điểm đó, một số phạm nhân có thể trả thêm tiền cho quản giáo để được sử dụng chìa khóa và ra vào khu vực theo điều kiện thuận lợi hơn.

Giáo sư luật I Gede Widhiana Suarda thuộc Đại học Jember nhận định tham nhũng trong hệ thống nhà tù là một thách thức đối với Chính phủ Indonesia và cho rằng nước này cần tiếp tục cải cách cơ chế phòng ngừa hành vi nhận hối lộ, gian lận.

Trong khi đó, Simon Butt - Giám đốc Trung tâm Luật châu Á và Thái Bình Dương thuộc Đại học Sydney, cho rằng vụ việc tại Cibinong nằm trong chuỗi vấn đề liên quan đến đặc quyền trong các nhà tù Indonesia. Ông dẫn lại một số vụ việc trước đây và cho rằng việc xử lý những người liên quan chưa tạo ra thay đổi lâu dài trong hệ thống.