Khách hàng ra nước ngoài định cư khi vẫn trong thời gian vay vốn, ngân hàng có thu hồi nợ trước hạn?

Cổng Thông tin điện tử Chính phủ ngày 15/8/2026 đăng nội dung giải đáp của Ngân hàng Nhà nước về vướng mắc trong việc cho vay đối với cá nhân là người không cư trú. Trong đó, cơ quan quản lý làm rõ trường hợp khách hàng đang vay vốn tại Việt Nam nhưng sau đó ra nước ngoài định cư.

Ông Lê Công Mạnh Linh, TPHCM, đang công tác tại một ngân hàng thương mại. Liên quan đến hoạt động cấp tín dụng, ông đề nghị cơ quan chức năng hướng dẫn về việc cho vay đối với cá nhân là người không cư trú.

Theo ông Linh, Thông tư 39/2016/TT-NHNN, đã được sửa đổi, bổ sung, quy định ngân hàng thương mại được xem xét cấp tín dụng cho cá nhân có quốc tịch Việt Nam và quốc tịch nước ngoài. Với cá nhân nước ngoài cư trú tại Việt Nam, thời hạn cho vay không vượt quá thời hạn cư trú còn lại.

Tuy nhiên, hoạt động cho vay đối với người không cư trú được điều chỉnh theo quy định riêng tại Thông tư 79/2025/TT-NHNN.

Từ đó, ông Linh đặt câu hỏi liệu ngân hàng có được cấp khoản vay cho cá nhân, dù mang quốc tịch Việt Nam hay nước ngoài, khi người này được xác định là người không cư trú hay không.

Ông cũng nêu một tình huống khác: Khách hàng là công dân Việt Nam cư trú tại thời điểm vay nhưng trong quá trình thực hiện hợp đồng lại xuất cảnh định cư, trở thành người không cư trú hoặc phát sinh quốc tịch nước ngoài. Khi khách hàng chủ động thông báo thay đổi, ngân hàng có phải thẩm định lại điều kiện vay vốn hay không?

Nếu sự thay đổi về tình trạng cư trú hoặc quốc tịch khiến khách hàng không còn đáp ứng đủ điều kiện vay, ngân hàng có phải thu hồi nợ trước hạn?

Ra nước ngoài định cư không đồng nghĩa khoản vay bị thu hồi trước hạn

Về quyền thu hồi nợ trước hạn, Ngân hàng Nhà nước dẫn khoản 1 Điều 21 Thông tư 39/2016/TT-NHNN. Theo đó, tổ chức tín dụng có quyền chấm dứt cho vay, thu hồi nợ trước hạn theo nội dung đã thỏa thuận khi phát hiện khách hàng cung cấp thông tin sai sự thật, vi phạm quy định trong thỏa thuận cho vay và hoặc hợp đồng bảo đảm tiền vay.

Như vậy, việc khách hàng ra nước ngoài định cư và trở thành người không cư trú không đồng nghĩa với việc ngân hàng đương nhiên phải thu hồi khoản vay trước hạn.

Việc xử lý khoản vay phải căn cứ các quy định có liên quan và nội dung đã được các bên thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng.

Theo điểm a khoản 1 Điều 23 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, thỏa thuận cho vay phải được lập thành văn bản, trong đó tối thiểu có thông tin về tổ chức tín dụng cho vay và khách hàng, gồm tên, địa chỉ, số chứng minh nhân dân, thẻ căn cước, hộ chiếu hoặc mã số doanh nghiệp tùy từng trường hợp.

Cá nhân không cư trú có được vay ngân hàng?

Một vấn đề khác trong câu hỏi của ông Linh là liệu ngân hàng có được cấp khoản vay cho cá nhân đã được xác định là người không cư trú.

Theo Ngân hàng Nhà nước, hoạt động cho vay, thu nợ nước ngoài đối với khách hàng là người không cư trú được thực hiện theo quy định riêng.

Điểm a khoản 1 Điều 1 Thông tư 79/2025/TT-NHNN quy định phạm vi điều chỉnh gồm hoạt động cho vay và thu hồi nợ nước ngoài của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phát sinh từ nghiệp vụ cho vay đối với khách hàng là người không cư trú.

Đáng chú ý, khoản 1 Điều 10 Thông tư 79 quy định tổ chức tín dụng chỉ được cho vay đối với các bên vay nước ngoài thuộc 4 nhóm.

Thứ nhất là doanh nghiệp được thành lập và hoạt động ở nước ngoài có vốn góp của doanh nghiệp Việt Nam dưới hình thức thành lập tổ chức kinh tế theo pháp luật nước tiếp nhận đầu tư, hoặc góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của tổ chức kinh tế ở nước ngoài để tham gia quản lý tổ chức kinh tế đó.

Thứ hai là doanh nghiệp được thành lập và hoạt động ở nước ngoài do doanh nghiệp thuộc nhóm trên nắm giữ trên 50% cổ phần hoặc phần vốn góp.

Thứ ba là tổ chức tài chính nước ngoài đang có quan hệ đại lý thanh, quyết toán với bên cho vay, trong trường hợp khoản vay nhằm thực hiện cam kết thanh, quyết toán trên lãnh thổ Việt Nam theo thỏa thuận giữa các bên.

Thứ tư là Chính phủ, cơ quan đại diện Chính phủ của quốc gia có quan hệ ngoại giao với Việt Nam, trong trường hợp việc cho vay, thu hồi nợ nước ngoài của Nhà nước, Chính phủ và các tổ chức được Nhà nước, Chính phủ ủy quyền đã được Chính phủ quyết định.

Theo Ngân hàng Nhà nước, căn cứ quy định tại Thông tư 79/2025/TT-NHNN, khách hàng vay vốn là người không cư trú chỉ bao gồm tổ chức, doanh nghiệp thuộc các trường hợp được quy định, không bao gồm cá nhân không cư trú.

Ngân hàng căn cứ thông tin nào để xem xét khoản vay?

Theo Thông tư 39/2016/TT-NHNN, khi có nhu cầu vay vốn, khách hàng phải cung cấp thông tin, tài liệu, dữ liệu chứng minh đủ điều kiện vay vốn theo quy định và các thông tin khác theo hướng dẫn của tổ chức tín dụng.

Tổ chức tín dụng có trách nhiệm thẩm định khả năng đáp ứng các điều kiện vay vốn của khách hàng để xem xét quyết định cho vay. Trong quá trình thẩm định, ngân hàng có thể sử dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, thông tin tại Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam và các nguồn thông tin khác.

Quy định này là cơ sở để ngân hàng xem xét điều kiện vay vốn của khách hàng tại thời điểm cấp tín dụng.

Đối với trường hợp khách hàng đang vay vốn nhưng sau đó thay đổi tình trạng cư trú hoặc quốc tịch, việc xử lý khoản vay được thực hiện theo các quy định liên quan và nội dung đã thỏa thuận trong hợp đồng. Việc trở thành người không cư trú không tự động dẫn đến thu hồi nợ trước hạn.