Không kích dồn dập, ông Trump nói Iran muốn đàm phán: Chuyên gia cảnh báo khẩn

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây cho biết Iran muốn gặp gỡ và đạt được một thỏa thuận, trong bối cảnh quân đội Mỹ thông báo tiến hành thêm một đợt không kích nhằm vào các mục tiêu của Iran, đánh dấu lần tấn công thứ hai chỉ trong vòng 12 giờ.

Tuy nhiên, Tehran vẫn công khai duy trì lập trường sẵn sàng chiến đấu. Các chuyên gia quốc phòng nhận định hiện chưa có con đường rõ ràng nào dẫn tới việc chấm dứt các hành động thù địch đang leo thang giữa Washington và Tehran.

"Chúng tôi vừa nhận được một cuộc gọi ngay trước khi tôi đến đây, họ muốn gặp để đàm phán", ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn với Fox Business trước khi tham dự một buổi tọa đàm về quốc phòng và đổi mới sáng tạo tại bang Pennsylvania.

"Họ lúc nào cũng muốn gặp", ông Trump nói về Cộng hòa Hồi giáo Iran, đồng thời khẳng định năng lực quân sự của nước này đã bị suy giảm đáng kể - một tuyên bố mà ông đã nhiều lần đưa ra trong nhiều tháng qua.

"Họ là những người cứng rắn, nhưng họ muốn đạt được một thỏa thuận", ông Trump nói thêm.

Gần như cùng thời điểm, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đăng trên mạng xã hội X cho biết vào lúc 15 giờ theo giờ miền Đông nước Mỹ (ET), lực lượng này đã "phát động làn sóng không kích thứ hai trong ngày nhằm vào Iran".

CENTCOM cho biết các cuộc tấn công nhắm vào "những năng lực quân sự của Iran được sử dụng để đe dọa các tàu thuyền tự do qua lại eo biển Hormuz".

Trước đó, vào khoảng 6 giờ sáng cùng ngày (ET), Mỹ đã tiến hành một đợt không kích khác - chỉ vài giờ sau khi ông Trump cảnh báo các cuộc tấn công quân sự sẽ gia tăng trong tuần tới nếu Tehran không hợp tác trong các cuộc đàm phán hòa bình.

Theo CENTCOM, chiến dịch này kết thúc vào lúc 7 giờ 30 sáng (ET). Quân đội Mỹ đã sử dụng vũ khí chính xác để tấn công các hệ thống phòng thủ ven biển của Iran, cùng các kho chứa và bệ phóng tên lửa hành trình trên đảo Greater Tunb.

Quần đảo Tunb là các đảo nhỏ nằm ở Vịnh Ba Tư, gần eo biển Hormuz.

Iran tuyên bố vẫn sẵn sàng chiến đấu nhưng để ngỏ cánh cửa ngoại giao

Những tuyên bố gần đây của các quan chức Iran cho thấy Tehran sẵn sàng tiếp tục cuộc chiến nếu cần thiết, song vẫn không loại trừ khả năng giải quyết bằng ngoại giao.

"Chúng tôi chưa bao giờ hoan nghênh chiến tranh và sẽ không bao giờ làm như vậy, nhưng chúng tôi phải luôn sẵn sàng cho chiến đấu", Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố, theo bản dịch được truyền thông nhà nước Iran đăng tải.

"Bên cạnh đó, chúng tôi cũng phải sử dụng các công cụ ngoại giao và đàm phán để bảo vệ và củng cố lợi ích quốc gia", ông Ghalibaf nói thêm.

Xung đột tiếp tục leo thang

Trong những ngày gần đây, CENTCOM đã tiến hành nhiều đợt không kích nhằm vào Iran. Ở chiều ngược lại, Tehran cũng đã phát động các cuộc tấn công nhằm vào nhiều quốc gia vùng Vịnh.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News tối thứ Ba, ông Trump phát tín hiệu rằng xung đột nhiều khả năng sẽ tiếp tục leo thang thay vì hạ nhiệt, khi lệnh ngừng bắn mong manh được thiết lập vào tháng trước đang dần sụp đổ.

"Chúng tôi sẽ giáng cho họ một đòn rất mạnh vào tối nay. Ngày mai chúng tôi cũng sẽ giáng cho họ một đòn mạnh. Và tối hôm sau nữa, chúng tôi sẽ đánh cực kỳ mạnh", ông Trump nói.

Ông cũng cho biết nếu không đạt được đột phá ngoại giao, quân đội Mỹ sẽ tiếp tục nhắm vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran trong tuần tới.

"Tuần tới sẽ thực sự tồi tệ với họ vì chúng tôi sẽ nhắm vào các nhà máy điện. Tiếp theo sẽ là các cây cầu. Chúng tôi sẽ phá hủy toàn bộ các nhà máy điện và các cây cầu của họ nếu họ không ngồi vào bàn đàm phán", ông nói.

Đầu tuần này, ông Trump từng đe dọa áp mức thuế 20% đối với hàng hóa được vận chuyển qua eo biển Hormuz, nhưng đã rút lại đề xuất này vào ngày thứ Ba. Thay vào đó, ông cho biết các quốc gia vùng Vịnh sẽ đầu tư vào Mỹ như một hình thức "đền bù".

Diễn biến leo thang mới xảy ra sau khi Mỹ tuần trước tiến hành không kích hàng chục mục tiêu tại Iran nhằm đáp trả các vụ tấn công vào tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.

Sau đó, ông Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran đã "chấm dứt".

Giá dầu tăng nhẹ trong sáng thứ Tư khi lo ngại về an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất Trung Đông - vẫn hiện hữu. Giá dầu Brent giao tháng gần nhất duy trì trên mốc 85 USD/thùng.

Trao đổi với chương trình Squawk Box Europe của CNBC, ông Jakob Larsen, Giám đốc An toàn và An ninh của tổ chức vận tải biển quốc tế BIMCO, cho rằng tình hình hiện nay "không hề dễ dàng" đối với ngành vận tải biển.

"Tất cả những thông điệp liên tục thay đổi và đảo chiều hoàn toàn chỉ khiến tình hình trở nên rối ren và phức tạp hơn. Nếu nhìn ở góc độ tổng thể, chúng ta đang đối mặt với môi trường ngày càng bất định, rủi ro gia tăng và điều đó đồng nghĩa với chi phí cũng sẽ tăng lên", ông nói.

Chuyên gia cảnh báo nguy cơ sa lầy vào "cuộc chiến bất tận"

Ông Mike Rosenberg, Giáo sư quản trị tại IESE Business School, cho biết trong email gửi CNBC sáng thứ Tư rằng "dường như các bên vẫn chưa tiến gần hơn tới một giải pháp nhằm chấm dứt xung đột".

"Việc chiến sự bùng phát trở lại cho thấy các điều khoản trong Bản ghi nhớ Islamabad, được Tổng thống Trump ký ngày 14/6, đã thiếu tính thực tế ngay từ thời điểm đó", ông nhận định. "Chừng nào cả hai bên vẫn muốn đạt được một thỏa thuận cho phép mỗi bên đều có thể tuyên bố chiến thắng, tôi không thấy khả năng xuất hiện một kết quả tích cực trong tương lai gần", ông bổ sung.

Theo ông Rosenberg, điều tốt nhất mà Mỹ có thể kỳ vọng lúc này là "một phiên bản mới của Kế hoạch hành động Chung Toàn diện (JCPOA)" mà cựu Tổng thống Barack Obama và đội ngũ của ông từng xây dựng, dù đây sẽ là lựa chọn khó được ông Trump chấp nhận.

"Chính quyền Trump đã đánh giá thấp quyết tâm của Iran và hiện không có lối thoát dễ dàng. Kịch bản có khả năng xảy ra nhất là một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài do Pakistan làm trung gian, nhưng không bao gồm các bảo đảm về hạt nhân. Nhiều khả năng chính quyền Mỹ sẽ tránh ký kết thỏa thuận như vậy trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ", ông nói.

Ông Andreas Böhm, Giảng viên về Quan hệ quốc tế tại Đại học St. Gallen (Thụy Sĩ), nhận định cuộc xung đột hiện nay "rất khó giải quyết" và có nguy cơ biến thành một cuộc chiến kéo dài nhiều năm.

"Ông Trump đang mắc kẹt trong mớ hỗn độn do chính mình (và Israel) tạo ra, đồng thời chưa tìm được một lối thoát phù hợp. Trong khi đó, Iran cho rằng họ vẫn đang ở trong tình trạng chiến sự, vì vậy sẽ cố gắng tối đa hóa lợi ích của mình nhưng cũng có nguy cơ đi quá giới hạn", ông Böhm viết trong email gửi CNBC.

Theo ông, điều này có thể dẫn đến một cuộc xung đột cường độ thấp nhưng kéo dài, trở thành một trong những "cuộc chiến bất tận" mà ông Trump từng cam kết sẽ chấm dứt.

Là chuyên gia về các vấn đề Trung Đông, ông Böhm cho rằng Tổng thống Trump đã "khởi động cuộc chiến mà không có mục tiêu rõ ràng", khiến rất khó dự đoán diễn biến tiếp theo. "Nếu không có một chiến lược cụ thể, sẽ rất khó biết ông ấy thực sự muốn đạt được điều gì", ông nói.

Theo ông Böhm, Mỹ không thể mở lại hoạt động hàng hải bình thường tại eo biển Hormuz bằng biện pháp quân sự, trừ khi tiến hành một chiến dịch quy mô lớn đến mức ông Trump khó có thể thuyết phục được công chúng Mỹ ủng hộ.

"Nếu ông ấy mở rộng chiến dịch sang tấn công cơ sở hạ tầng của Iran, các đòn trả đũa sẽ nhắm vào hạ tầng năng lượng của các nước vùng Vịnh", ông cảnh báo.

Ông Böhm cho rằng con đường duy nhất để chấm dứt xung đột hiện nay là ngoại giao, song thừa nhận triển vọng này đã trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

"Có thể vẫn còn một khoảng không hẹp để các cuộc đàm phán về eo biển Hormuz đạt được kết quả, nhưng bất kỳ thỏa thuận rộng lớn nào cũng phải thừa nhận rằng thực tế hiện nay đã hoàn toàn thay đổi. Chúng ta không thể quay trở lại trạng thái trước khi cuộc chiến này nổ ra", ông nói.