Lộ đề thi tuyển sinh Đại học ngành Y, hàng triệu thí sinh thi lại, hơn 20 người tự tử: Góc khuất của cuộc khủng hoảng việc làm tại nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới

Cuộc khủng hoảng thất nghiệp trong giới trẻ tại Ấn Độ đang trở thành một trong những điểm yếu lớn nhất của Chính phủ Thủ tướng Narendra Modi, khi khoảng cách giữa tham vọng tăng trưởng kinh tế của đất nước và thực tế mà hàng triệu sinh viên tốt nghiệp Đại học phải đối mặt ngày càng lộ rõ.

Làn sóng "không hài lòng" bùng phát trong tháng này sau khi một vụ rò rỉ đề thi buộc nhà chức trách phải tổ chức thi lại kỳ thi tuyển sinh Y khoa vốn nổi tiếng khắc nghiệt của Ấn Độ. Sự việc châm ngòi cho các cuộc biểu tình của sinh viên trên toàn quốc.

Tuy nhiên, theo các nhà kinh tế, bê bối lộ đề chỉ là "giọt nước tràn ly". Điều mà các cuộc biểu tình phản ánh sâu sắc hơn là tình cảnh của cả một thế hệ đang chật vật tìm kiếm những công việc ổn định, có thu nhập đủ sống, dù đã dành nhiều năm cạnh tranh khốc liệt để được học hành.

"Đó không chỉ là một vụ lộ đề"

Ngày 20/7, hình ảnh cảnh sát sử dụng hơi cay để giải tán người biểu tình tại thủ đô New Delhi khiến Abheet Mohanty (27 tuổi, sống tại Mumbai, đã đổi tên vì lý do nhạy cảm) không thể đứng ngoài.

Anh cho biết mình xuống đường không phải chỉ vì một vụ rò rỉ đề thi, mà vì những gì sự việc này đại diện.

Các sinh viên Gen Z tham gia biểu tình yêu cầu Chính phủ phải chịu trách nhiệm sau khi đề thi tuyển sinh y khoa quốc gia (NEET) - kỳ thi đầu vào quan trọng nhất của ngành y - bị rò rỉ vào tháng 5. Dù kỳ thi đã được tổ chức lại vào tháng 6, hơn 20 học sinh đã tự tử sau bê bối này.

"Tôi thực sự đồng cảm với các em vì bản thân cũng từng thi NEET vào năm 2018", Mohanty chia sẻ với CNBC, nhớ lại áp lực khổng lồ khi cha mẹ kỳ vọng anh vượt qua kỳ thi để có được một công việc ổn định với mức lương tốt.

Mohanty không đỗ NEET và chuyển sang học ngành truyền thông. "Việc tìm được một công việc thực sự rất khó", anh cho biết.

Sau một năm chờ đợi, anh mới kiếm được việc tại Mumbai. Tuy nhiên, cha mẹ vẫn thúc ép anh thi lại NEET. Theo họ, mức lương 20.000 rupee/tháng (khoảng 208 USD) của anh là "không thể sống nổi" tại Mumbai.

Ngày 23/7, Mohanty tham gia cuộc biểu tình của Gen Z tại thành phố này.

Thế hệ đông nhất thế giới nhưng thiếu việc làm

Câu chuyện của Mohanty ngày càng trở nên phổ biến.

Ấn Độ hiện sở hữu lực lượng Gen Z lớn nhất thế giới, nhưng đồng thời cũng đang đối mặt với một trong những cuộc khủng hoảng việc làm nghiêm trọng nhất.

Theo báo cáo State of Working India 2026, tỷ lệ thất nghiệp của những người từ 15-25 tuổi đã tốt nghiệp đại học xấp xỉ 40%. Riêng năm 2023, sinh viên tốt nghiệp chiếm tới hai phần ba tổng số người thất nghiệp của cả nước.

Trong bối cảnh những công việc chất lượng ngày càng khan hiếm, hàng triệu thanh niên Ấn Độ đặt cược tương lai vào một số ít kỳ thi tuyển cực kỳ cạnh tranh trong các lĩnh vực như y khoa, kỹ thuật và công chức - vốn được xem là những con đường hiếm hoi dẫn tới công việc ổn định và thu nhập cao.

Không ngạc nhiên khi số lượng thí sinh đăng ký dự thi NEET đã tăng 50%, lên hơn 2,2 triệu người trong giai đoạn 2019-2026, theo Cơ quan Khảo thí Quốc gia Ấn Độ.

Cuộc cạnh tranh không chỉ diễn ra trong ngành y.

Hàng triệu học sinh còn đua nhau tham gia kỳ thi JEE để vào các Học viện Công nghệ Ấn Độ (IIT), kỳ thi CUET dành cho tuyển sinh đại học và kỳ thi công chức do Ủy ban Dịch vụ Công Liên bang (UPSC) tổ chức.

Các công ty trả lương quá thấp

Tại Bengaluru - trung tâm công nghệ của Ấn Độ - Aditi Garg, 24 tuổi, làm nghề thiết kế đồ họa, cũng đang đối mặt với tình cảnh tương tự.

"Việc làm quá hiếm, ứng viên thì quá đông, nên các công ty trả lương rẻ mạt", cô nói với CNBC.

Hơn 5 năm trước, dù đạt điểm khá cao, Garg vẫn không thể giành được suất vào IIT - trường Đại học danh giá bậc nhất Ấn Độ. "Tôi không còn nhớ nổi năm ngoái mình đã nộp bao nhiêu đơn xin việc".

Theo Garg, những người cùng thế hệ với cô hoặc không thể tìm được việc, hoặc phải chấp nhận những công việc chỉ đủ trang trải các hóa đơn.

Việc thương lượng mức lương tốt hơn gần như bất khả thi vì "luôn có hàng trăm người khác sẵn sàng làm với mức lương thấp hơn".

Vì sao giới trẻ đổ xô thi NEET?

Theo Neelanjan Sircar, Phó Giáo sư Khoa Khoa học Xã hội thuộc Đại học Ahmedabad, sức hút của ngành y và khu vực công là điều dễ hiểu.

"Trong một đất nước mà gần một nửa số sinh viên tốt nghiệp không tìm được việc làm, giới trẻ lựa chọn những con đường như NEET vì họ tin rằng nó có thể đảm bảo cho họ một công việc".

Dimpy Gola (17 tuổi, đã đổi tên) đã thi NEET hai lần trong năm nay - lần đầu vào tháng 5 và lần thứ hai sau khi kỳ thi được tổ chức lại vào tháng 6.

Em không đạt đủ điểm để được nhận vào trường y và dự định sẽ nghỉ một năm để ôn thi lại. Theo Gola, ngay cả khi có bằng Thạc sĩ Khoa học hay bằng Tiến sĩ, cơ hội tìm được việc làm của em vẫn "rất bấp bênh".

Tuần trước, Bộ trưởng Giáo dục Ấn Độ Dharmendra Pradhan đã từ chức sau làn sóng biểu tình của sinh viên Gen Z - động thái được Gola hoan nghênh.

Em cho rằng vụ lộ đề đã gây tổn thương rất lớn cho nhiều học sinh, đặc biệt là những người đã dành hơn một năm chỉ để ôn luyện cho kỳ thi.

Đối với thực trạng tại Ấn Độ, Alexandra Hermann Prasad, Kinh tế trưởng tại Oxford Economics, nhận định rằng dù vụ lộ đề là nguyên nhân trực tiếp, cốt lõi của vấn đề vẫn là sự thiếu hụt các công việc ổn định với thu nhập tốt.

Thực tế, cuộc khủng hoảng việc làm dành cho sinh viên tốt nghiệp đã tích tụ suốt nhiều năm. Trong khi cơ hội tiếp cận giáo dục Đại học tăng nhanh, tốc độ tạo việc làm lại không theo kịp.

Từ năm 2004 đến 2023, Ấn Độ mỗi năm đào tạo khoảng 5 triệu cử nhân, nhưng chỉ khoảng 2,8 triệu người tìm được việc làm và số có được việc làm hưởng lương còn ít hơn.

Khi lên nắm quyền năm 2014, ông Modi thừa hưởng nhiều vấn đề mang tính cơ cấu của nền kinh tế. Tuy nhiên, phần lớn sức hút chính trị của ông đến từ lời hứa cải tổ nền kinh tế và tạo thêm nhiều việc làm.

Các nhà kinh tế cho rằng tiến trình này diễn ra không đồng đều. Việc chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang ngành sản xuất có năng suất cao hơn diễn ra chậm hơn nhiều so với kỳ vọng.

Chính sách kinh tế bị đặt dấu hỏi

Trong báo cáo công bố hồi tháng 4, tổ chức nghiên cứu Bernstein cho rằng các chính sách kinh tế của Ấn Độ chưa thể giúp chuyển dịch lực lượng lao động khỏi nông nghiệp, thúc đẩy ngành sản xuất hay tăng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo mang tính chiến lược.

Theo báo cáo, gần 45% lực lượng lao động vẫn làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, dù ngành này chỉ đóng góp khoảng 15-16% GDP. Trong khi đó, tỷ trọng của ngành sản xuất trong nền kinh tế hầu như không thay đổi.

Bernstein cũng cảnh báo trí tuệ nhân tạo (AI) có thể về lâu dài đe dọa lĩnh vực dịch vụ công nghệ thông tin và gia công quy trình doanh nghiệp (BPO) - vốn là một trong những con đường giúp tầng lớp trung lưu trẻ cải thiện thu nhập trong nhiều năm qua.

Điều đó đồng nghĩa, sau hơn một thập kỷ cầm quyền, thành tích kinh tế của Chính phủ Modi ngày càng được đánh giá thông qua góc nhìn của một thế hệ cử nhân trẻ, những người có kỳ vọng tăng nhanh hơn nhiều so với cơ hội việc làm mà nền kinh tế tạo ra.

Arshia Mathur (21 tuổi, sống tại New Delhi) tham gia cuộc biểu tình ngày 20/7 vì dù đã tốt nghiệp ngành Văn học Anh, cô vẫn cảm thấy "lo lắng" và "hoài nghi" về khả năng tìm được việc. "Tôi đã nộp rất nhiều hồ sơ nhưng không ai phản hồi".

Theo Mathur, các anh chị khóa trên và bạn bè của cô đều gặp tình cảnh tương tự. Cô hy vọng triển vọng sẽ khá hơn sau khi học xong bậc Thạc sĩ.

Hôm thứ Năm (30/7), Quốc hội Ấn Độ đã thông qua dự luật sửa đổi luật chống lộ đề thi, quy định hình phạt nghiêm khắc hơn đối với các cá nhân liên quan, bao gồm mức án tù lên tới 10 năm và tiền phạt tối đa 5 triệu rupee.

Tuy vậy, các nhà kinh tế cảnh báo rằng nếu không có những cải cách sâu rộng hơn nhằm tạo thêm việc làm chất lượng cho lực lượng lao động có trình độ, lợi thế dân số vàng - vốn được xem là niềm tự hào của Ấn Độ - có nguy cơ trở thành gánh nặng nhân khẩu học trong tương lai.