Meta lĩnh án kỷ lục: 567 triệu USD vì những 'góc tối' trên Facebook, Instagram

Ngày 6/8 (giờ địa phương), thẩm phán Bryan Biedscheid thuộc Tòa án Sơ thẩm bang New Mexico ra phán quyết yêu cầu Meta, công ty sở hữu Facebook và Instagram, chi 567 triệu USD nhằm khắc phục những tác động tiêu cực mà các nền tảng của tập đoàn được cho là gây ra đối với trẻ em và thanh thiếu niên.

Phán quyết được đưa ra trong giai đoạn hai của vụ kiện do Tổng chưởng lý New Mexico Raúl Torrez khởi xướng. Tòa kết luận các nền tảng của Meta đã tạo ra một “mối phiền toái công cộng” theo luật bang khi góp phần vào cuộc khủng hoảng sức khỏe tinh thần ở người trẻ, đồng thời không bảo vệ đầy đủ trẻ em trước nguy cơ bị bóc lột tình dục.

Theo Reuters, khoản tiền 567 triệu USD sẽ được đưa vào quỹ phục vụ các chương trình khắc phục hậu quả đối với thanh thiếu niên. Trong đó, khoảng 420 triệu USD dành cho các dịch vụ điều trị; phần còn lại được phân bổ cho hoạt động nâng cao nhận thức, sàng lọc và các chi phí liên quan trong thời hạn 5 năm.

Đây không phải lần đầu Meta bị xử phạt trong vụ kiện này. Hồi tháng 3, một bồi thẩm đoàn tại New Mexico kết luận Meta vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của bang khi gây hiểu lầm về mức độ an toàn của Facebook và Instagram đối với người dùng trẻ tuổi.

Bồi thẩm đoàn khi đó yêu cầu Meta nộp 375 triệu USD. Với phán quyết mới, tổng nghĩa vụ tài chính của Meta liên quan đến hai giai đoạn xét xử lên tới 942 triệu USD.

Khác với giai đoạn đầu do bồi thẩm đoàn quyết định, phiên xét xử lần hai do thẩm phán trực tiếp xem xét, tập trung vào cáo buộc các sản phẩm của Meta tạo ra một “mối phiền toái công cộng”. Trong phán quyết, Thẩm phán Biedscheid cho rằng tác động tiêu cực từ các nền tảng không chỉ dừng lại trong phạm vi môi trường trực tuyến mà còn lan sang đời sống thực, tạo thêm gánh nặng cho trẻ em, gia đình, trường học, bệnh viện và lực lượng thực thi pháp luật.

Bên cạnh khoản tiền 567 triệu USD, Meta phải thực hiện một loạt thay đổi đối với Facebook và Instagram tại New Mexico trong thời hạn 5 năm. Các biện pháp bao gồm giới hạn thời gian sử dụng hàng tháng của thanh thiếu niên, hạn chế thông báo, tăng cường kiểm soát việc người lớn tiếp cận trẻ vị thành niên, bổ sung biện pháp bảo vệ liên quan đến chatbot AI và cải thiện quy trình rà soát các báo cáo về nội dung bóc lột tình dục trẻ em.

Tòa cũng yêu cầu Meta ngăn trẻ em tại New Mexico tham gia các tương tác mang tính tình dục hoặc lãng mạn với chatbot trí tuệ nhân tạo của công ty, đồng thời ngăn người lớn sử dụng chatbot để mô phỏng hoặc thảo luận về tương tác tình dục với trẻ em.

Tuy nhiên, thẩm phán không chấp nhận toàn bộ yêu cầu của phía New Mexico. Một số đề xuất liên quan trực tiếp đến thuật toán, tính năng “cuộn vô hạn” và tự động phát bị bác bỏ do những lo ngại về quyền theo Tu chính án thứ nhất, khả năng cạnh tranh và quy định liên bang.

Meta cho biết sẽ kháng cáo phán quyết. Trong tuyên bố được Reuters dẫn lại, công ty nói: “Chúng tôi vẫn tin tưởng vào thành tích bảo vệ thanh thiếu niên trên môi trường trực tuyến và sẽ tiếp tục bảo vệ mình trước những cáo buộc xuyên tạc sự thật”.

Trong khi đó, Tổng chưởng lý Raúl Torrez xem phán quyết là một bước ngoặt đối với trách nhiệm của các công ty mạng xã hội. Ông tuyên bố: “Đây không chỉ là phán quyết đối với một công ty. Đây là một khuôn mẫu để hành động. Giờ đây, các bang khác và những quốc gia đang đối mặt với cuộc khủng hoảng tương tự đã có một lộ trình để noi theo”.

Vụ kiện tại New Mexico diễn ra trong bối cảnh Meta phải đối mặt với làn sóng kiện tụng ngày càng lớn tại Mỹ. Reuters cho biết hơn 40 bang và trên 1.300 học khu đã khởi kiện các công ty mạng xã hội với cáo buộc sản phẩm và cách thiết kế nền tảng gây tổn hại cho người trẻ.

Meta cũng chuẩn bị đối mặt một phiên tòa tại Oakland, California, trong vụ kiện do 29 bang khởi xướng, với các cáo buộc Facebook và Instagram được thiết kế nhằm gây nghiện ở trẻ em và đánh lừa người dùng về mức độ an toàn. Phán quyết tại New Mexico vì thế có thể trở thành tiền lệ đáng chú ý đối với cuộc chiến pháp lý rộng hơn nhằm buộc các nền tảng công nghệ chịu trách nhiệm về tác động của sản phẩm đối với trẻ vị thành niên.