'Mỏ vàng dưới nước' của Việt Nam trỗi dậy: Trung Quốc chi đậm 309 triệu USD mua về, mặt hàng 'át chủ bài' mới lộ diện

Trung Quốc tăng tốc, Mỹ trở thành “điểm nghẽn”

Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 2/2026, kim ngạch xuất khẩu tôm đạt gần 310 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 2 tháng đầu năm đạt 690 triệu USD, tăng 20%.

Dù vậy, so với mức tăng 22% của tháng 1, đà tăng trong tháng 2 đã chậm lại do ảnh hưởng mùa vụ, khi kỳ nghỉ Tết Nguyên đán làm gián đoạn hoạt động chế biến và giao hàng. Tuy nhiên, mức tăng gần 20% vẫn phản ánh nhu cầu thị trường đang cải thiện so với cùng kỳ 2025.

Đáng chú ý, Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò “đầu kéo”. Riêng tháng 2, xuất khẩu tôm sang thị trường này đạt 168 triệu USD, tăng tới 131%. Lũy kế 2 tháng đạt 298 triệu USD, tăng 61%. Nếu tính cả Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc), tổng kim ngạch đạt 309 triệu USD, chiếm khoảng 45% tổng xuất khẩu tôm của cả nước.

Ở chiều ngược lại, Mỹ ghi nhận mức giảm sâu nhất. Tháng 2, kim ngạch chỉ đạt 16 triệu USD, giảm 61%; lũy kế 2 tháng đạt gần 60 triệu USD, giảm 22%. Nhật Bản và Hàn Quốc cũng giảm mạnh trong tháng 2, lần lượt giảm 28% và 42%, dù lũy kế 2 tháng Nhật Bản vẫn tăng nhẹ 1%, còn Hàn Quốc giảm 14%.

Trong khi đó, EU nổi lên là điểm sáng ổn định với kim ngạch tháng 2 đạt 30 triệu USD, tăng 18%; lũy kế 2 tháng đạt 77 triệu USD, tăng 28%. Xét về quy mô, sau Trung Quốc là EU, Nhật Bản, Mỹ và Hàn Quốc, cho thấy trục tăng trưởng đang dịch chuyển rõ rệt sang Trung Quốc và EU.

Tôm hùm “soán ngôi” động lực tăng trưởng

Không chỉ thay đổi về thị trường, cơ cấu sản phẩm cũng ghi nhận biến động đáng kể. Điểm nhấn lớn nhất là sự bứt phá của nhóm tôm hùm.

Trong 2 tháng đầu năm, xuất khẩu tôm hùm đạt 259 triệu USD, tăng 65% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, tôm hùm xanh đạt 206 triệu USD (tăng 32%), tôm hùm bông đạt gần 1,3 triệu USD (tăng 43%), còn các loại tôm hùm khác đạt 52 triệu USD, tăng tới 6.138%.

Ngược lại, tôm chân trắng – mặt hàng chủ lực truyền thống – đạt 341,5 triệu USD, chiếm 49,5% tổng kim ngạch nhưng chỉ tăng 4,5%. Tôm sú đạt 44,6 triệu USD, tăng 13%.

Đáng chú ý, nhiều dòng sản phẩm khác cũng tăng trưởng mạnh như tôm càng (+142%), tôm càng xanh (+199%) và tôm vằn (+466%). Điều này cho thấy động lực tăng trưởng của ngành tôm không còn phụ thuộc chủ yếu vào tôm chân trắng như trước.

Sự bứt phá của tôm hùm cũng lý giải cho mức tăng mạnh tại thị trường Trung Quốc – nơi có nhu cầu lớn đối với các sản phẩm tươi sống, giá trị cao, đặc biệt trong giai đoạn trước và sau Tết Nguyên đán.

Theo VASEP, nhìn tổng thể, xuất khẩu tôm Việt Nam đầu năm 2026 vẫn giữ được đà tăng tích cực, nhưng đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc. Trung Quốc nổi lên là thị trường dẫn dắt, EU duy trì ổn định, trong khi Mỹ tiếp tục là lực cản lớn. Ở chiều sản phẩm, tôm hùm trở thành nhân tố tăng trưởng quan trọng, bổ sung cho vai trò nền tảng của tôm chân trắng.

Bước sang tháng 3, khi hoạt động sản xuất và giao hàng trở lại bình thường, xuất khẩu tôm được kỳ vọng cải thiện về nhịp giao dịch. Tuy nhiên, dư địa tăng trưởng mạnh vẫn đối mặt nhiều thách thức, đặc biệt từ thị trường Mỹ với các rào cản thuế và kỹ thuật. Trong bối cảnh đó, khả năng duy trì đà tăng sẽ phụ thuộc vào việc tận dụng nhu cầu tại Trung Quốc, giữ vững thị phần tại EU và đẩy mạnh các sản phẩm giá trị cao như tôm hùm.