Một địa phương của Việt Nam chính thức nâng hạng lên thành phố trực thuộc Trung ương vào ngày mai, có 'mỏ vàng' thu về 57.000 tỷ đồng trong năm 2025

Chiều 24/8/2026, tại phiên bế mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, 100% đại biểu Quốc hội có mặt, tương đương 478/478 đại biểu đã biểu quyết tán thành Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.

Theo đó, thành phố Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Quảng Ninh, tiếp giáp thành phố Hải Phòng, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Lạng Sơn, Trung Quốc và Biển Đông.

Như vậy, ngày mai, Quảng Ninh sẽ chính thức có một bước chuyển mình lịch sử. Việc chuyển sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương hứa hẹn mở ra một không gian phát triển mới cho địa phương này.

Đặc biệt, với du lịch, đây không chỉ là sự thay đổi về mô hình tổ chức hành chính mà còn tạo thêm điều kiện để địa phương tổ chức lại không gian du lịch trên quy mô rộng hơn, kết nối các trung tâm đô thị với biển đảo, miền núi, khu vực biên giới và các vùng có giá trị di sản.

Nhiều thế mạnh sẽ tiếp tục được phát huy

Quảng Ninh sở hữu hệ thống tài nguyên du lịch có độ đa dạng cao, trong đó nổi bật là vịnh Hạ Long và quần đảo Cát Bà - Di sản thế giới được UNESCO ghi danh và mở rộng phạm vi vào năm 2023.

Nếu vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà tạo nên thương hiệu quốc tế về cảnh quan biển đảo thì quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản thế giới năm 2025, mở thêm một không gian đặc biệt về lịch sử, văn hóa và Phật giáo Trúc Lâm.

Hai hệ thống di sản tạo nên một cấu trúc tài nguyên đặc biệt, một bên là cảnh quan biển đảo có sức nhận diện toàn cầu, một bên là không gian văn hóa, lịch sử và tâm linh. Khi được kết nối thành những hành trình thống nhất, các giá trị này có thể bổ trợ cho nhau, giúp kéo dài thời gian lưu trú và mở rộng trải nghiệm của du khách.

Bên cạnh Hạ Long và Yên Tử, thành phố Quảng Ninh còn có vịnh Bái Tử Long, Vân Đồn, Móng Cái, hệ thống biển đảo, vùng núi phía Bắc cùng khu vực cửa khẩu. Sự đa dạng về địa hình và tài nguyên cho phép hình thành nhiều dòng sản phẩm, từ nghỉ dưỡng biển, tham quan di sản, văn hóa - tâm linh, sinh thái, cộng đồng đến thể thao, du lịch mạo hiểm và du lịch biên giới.

Điểm đáng chú ý là Quảng Ninh đã có nền tảng thị trường đủ lớn để bước sang giai đoạn phát triển mới. Năm 2025, địa phương đón 21,28 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt 4,5 triệu lượt; tổng doanh thu du lịch đạt khoảng 57.000 tỷ đồng. Theo số liệu của tỉnh, mức chi tiêu bình quân của khách cũng tăng từ khoảng 2,15 triệu đồng/người năm 2023 lên 2,45 triệu đồng năm 2024 và 2,75 triệu đồng năm 2025.

Những con số này cho thấy bài toán của du lịch Quảng Ninh trong giai đoạn mới không chỉ nằm ở việc thu hút thêm khách. Quan trọng hơn là tạo ra một hệ sinh thái đủ hấp dẫn để một du khách đến Hạ Long có thể tiếp tục khám phá Yên Tử, trải nghiệm Bái Tử Long, nghỉ dưỡng tại Vân Đồn hoặc kết hợp hành trình tới Móng Cái thay vì coi mỗi điểm đến là một chuyến đi riêng biệt.

Đây cũng là một trong những dư địa lớn nhất khi Quảng Ninh chuyển sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương, từ phát triển từng điểm đến sang tổ chức một không gian du lịch có tính liên kết.

Trong Quy hoạch tỉnh Quảng Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, địa phương xác định mục tiêu phát triển theo hướng trở thành trung tâm du lịch quốc tế, trung tâm kinh tế biển và cửa ngõ của Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, đồng thời thúc đẩy mô hình tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Với cấu trúc mới, khả năng kết nối giữa các trung tâm du lịch, đô thị, cảng biển, sân bay, cửa khẩu và các khu vực miền núi có thêm điều kiện để được nhìn nhận trong cùng một quy hoạch không gian. Khi hạ tầng được kết nối tốt, khoảng cách giữa các sản phẩm du lịch cũng có thể được rút ngắn, qua đó tạo điều kiện hình thành những tuyến du lịch có thời gian lưu trú dài hơn.

Còn nhiều dư địa chờ được khai thác

Bên cạnh những lợi thế đã được khai thác, du lịch Quảng Ninh còn nhiều dư địa cần được khai thác xứng tầm. Một trong số đó phải kể đến phân khúc du lịch cao cấp và nhóm khách có mức chi tiêu lớn.

Nếu một du khách đến Quảng Ninh chỉ để tham quan vịnh Hạ Long, giá trị kinh tế của chuyến đi chủ yếu tập trung vào một số dịch vụ trong thời gian ngắn. Nhưng nếu hành trình được kéo dài bằng nghỉ dưỡng, khám phá văn hóa, trải nghiệm thiên nhiên, chơi golf, chăm sóc sức khỏe hoặc tham dự sự kiện, tổng mức chi tiêu và thời gian lưu trú có thể được mở rộng.

Đây là hướng phát triển phù hợp với xu thế chuyển từ tăng trưởng dựa nhiều vào số lượng khách sang nâng cao chất lượng khách và giá trị trên mỗi chuyến đi.

Quy mô mới của thành phố Quảng Ninh cũng tạo thêm cơ hội để địa phương đa dạng hóa thị trường khách quốc tế. Thay vì xây dựng hình ảnh chủ yếu xoay quanh Hạ Long, thương hiệu du lịch có thể được mở rộng thành một hệ sinh thái với nhiều lớp trải nghiệm: di sản biển đảo, văn hóa - tâm linh, nghỉ dưỡng, sinh thái, biên giới và cộng đồng.

Một điểm đến nổi tiếng có thể là lý do để du khách tìm đến lần đầu, nhưng một hệ thống sản phẩm đa dạng mới là cơ sở để tạo thêm lý do cho những lần quay trở lại. Tuy nhiên, mở rộng không gian du lịch cũng đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về bảo tồn.

Hạ Long - Cát Bà là Di sản thế giới có giá trị nổi bật toàn cầu, trong khi quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc vừa được UNESCO ghi danh. UNESCO tiếp tục theo dõi tình trạng bảo tồn của các di sản này, đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ giữa bảo tồn và phát triển du lịch.

Vì vậy, bài toán của du lịch Quảng Ninh trong giai đoạn mới không đơn thuần là xây thêm cơ sở lưu trú, mở rộng tour hay gia tăng số lượng phương tiện phục vụ khách. Các hoạt động phát triển phải đồng thời tính đến sức chịu tải của điểm đến, xử lý chất thải, bảo vệ hệ sinh thái biển đảo, kiểm soát tác động tới cảnh quan và bảo tồn các giá trị văn hóa.

Đặc biệt, khi lượng khách ngày càng lớn, việc phân bổ dòng khách giữa các khu vực sẽ trở thành vấn đề quan trọng. Nếu Hạ Long tiếp tục chịu áp lực tập trung trong khi những không gian như Bái Tử Long, miền núi, biên giới hoặc các điểm đến văn hóa chưa được khai thác tương xứng, lợi thế về quy mô không gian sẽ chưa được chuyển hóa đầy đủ thành giá trị kinh tế.

Cùng với việc khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế, phát triển du lịch cũng cần đặt yêu cầu bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc địa phương…