Một quốc gia vận động những người từ 65 tuổi trở lên trả lại giấy phép lái xe

Những vụ tai nạn liên tiếp do tài xế cao tuổi gây ra đang làm nóng trở lại cuộc tranh luận về chính sách quản lý giấy phép lái xe tại Hàn Quốc, trong bối cảnh quốc gia này bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh hàng đầu thế giới.

Ngày 21/6, một tài xế ngoài 70 tuổi lao xe vào khu phố đi bộ tại Daeyeon-dong, quận Nam Busan, khiến 4 người thương vong. Chỉ một ngày sau, tại Tây Daegu, một tài xế taxi ngoài 70 tuổi gây tai nạn liên hoàn làm 10 người bị thương và 9 phương tiện hư hại. Cũng trong ngày 22/6, tại Busan, một tài xế cao tuổi khác lùi xe đâm liên tiếp vào 4 phương tiện đang đỗ.

Chuỗi sự việc đã làm dấy lên những tranh luận mới về mức độ phù hợp của các quy định hiện hành đối với người lái xe từ 65 tuổi trở lên.

Số liệu cho thấy trong vòng 5 năm qua, tại Hàn Quốc, các vụ tai nạn do tài xế từ 65 tuổi gây ra đã tăng 44%, từ khoảng 32.000 vụ năm 2021 lên 46.000 vụ vào năm 2025. Trong khi đó, tai nạn do nhóm dưới 65 tuổi giảm 13,5% trong cùng giai đoạn.

Xu hướng này diễn ra song song với sự gia tăng nhanh chóng của lực lượng lái xe cao tuổi. Năm 2021, Hàn Quốc có khoảng 4,02 triệu tài xế từ 65 tuổi trở lên. Đến năm 2025, con số này đã đạt 5,63 triệu người, tăng gần 40%. Dự báo đến năm 2040, nhóm tài xế cao tuổi có thể lên tới 13,16 triệu người.

Các thống kê cũng cho thấy mức độ nghiêm trọng của tai nạn do người cao tuổi gây ra có xu hướng lớn hơn. Năm ngoái, số người tử vong trên 100 vụ tai nạn do tài xế trên 65 tuổi gây ra là 1,8 người, cao hơn đáng kể so với mức 0,8 người ở nhóm trẻ hơn. Phần lớn các vụ va chạm của nhóm này xảy ra vào ban ngày, chiếm 75,2%.

Trước áp lực bảo đảm an toàn giao thông, nhiều địa phương tại Hàn Quốc triển khai chính sách khuyến khích người cao tuổi tự nguyện trả lại giấy phép lái xe.

Năm ngoái, Seoul tăng trợ cấp cho người từ 70 tuổi từ bỏ giấy phép từ 100.000 won (1,7 triệu đồng) lên 200.000 won (3,4 triệu đồng). Dữ liệu của thành phố cho thấy có khoảng 31.800 tài xế trên 65 tuổi tự nguyện trả bằng trong năm 2025, tăng 27,4% so với trước đó. Seoul đặt mục tiêu khoảng 35.000 người tiếp tục tham gia chương trình trong năm 2026.

Dù vậy, hiệu quả của chính sách vẫn còn hạn chế khi tỷ lệ người cao tuổi từ bỏ giấy phép lái xe hiện duy trì dưới 3%.

Nhiều người dân sống tại các khu vực ngoại ô cho rằng phương tiện công cộng chưa đủ thuận tiện để thay thế xe cá nhân. Ông Kwon (70 tuổi), cư trú tại Yangpyeong, nhận định việc yêu cầu người dân từ bỏ bằng lái để đổi lấy một khoản hỗ trợ nhỏ ảnh hưởng đến quyền tự do đi lại của họ.

Theo Viện Seoul, hình thức hỗ trợ một lần khó tạo ra tác động lâu dài. Cơ quan này đề xuất các giải pháp thiết thực hơn như phiếu giảm giá taxi hoặc dịch vụ xe đưa đón dành riêng cho người cao tuổi.

Bên cạnh yếu tố an toàn, giới chức Hàn Quốc còn phải cân nhắc tác động kinh tế đối với lực lượng lao động lớn tuổi.

Theo thống kê của Cơ quan An toàn Giao thông Hàn Quốc (TS), người trên 65 tuổi hiện chiếm gần 22% trong tổng số 147.000 tài xế xe buýt, 119.000 tài xế taxi và 76.000 tài xế xe tải trên cả nước. Nếu áp dụng các biện pháp siết chặt hoặc thu hồi giấy phép trên diện rộng, thu nhập của hàng chục nghìn lao động cao tuổi có thể bị ảnh hưởng trực tiếp.

Điều này khiến nhiều chuyên gia cho rằng việc quản lý tài xế cao tuổi cần dựa trên năng lực thực tế thay vì chỉ căn cứ vào độ tuổi.

Các chuyên gia giao thông tại Hàn Quốc đề xuất tăng cường các bài kiểm tra chức năng nhận thức, khả năng phản xạ và mức độ tập trung của người lái xe cao tuổi. Một số ý kiến còn đề xuất cấp giấy phép có điều kiện, chẳng hạn giới hạn thời gian lái xe, khu vực hoạt động hoặc loại phương tiện được phép điều khiển.

Song song với đó, công nghệ hỗ trợ lái xe đang được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu các vụ tai nạn liên quan đến tình trạng đạp nhầm chân ga. Tại Nhật Bản, thiết bị chống đạp nhầm chân ga hiện đã được trang bị trên hơn 93% số xe xuất xưởng. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý công nghệ này chủ yếu phát huy hiệu quả ở dải tốc độ thấp.

Ông Park Yo-han, nhà nghiên cứu thuộc Viện Văn hóa An toàn Giao thông Samsung, cho rằng ưu tiên trong tương lai là phát triển các hệ thống nhận diện và can thiệp khi tài xế nhầm lẫn chân ga theo thời gian thực, hoạt động hiệu quả ở mọi dải tốc độ.

Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh chóng, Hàn Quốc đang đứng trước bài toán cân bằng giữa bảo đảm an toàn giao thông, duy trì quyền tự do đi lại và bảo vệ sinh kế của hàng triệu người cao tuổi. Những tranh luận hiện nay được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng khi số lượng tài xế lớn tuổi ngày càng nhiều trong những năm tới.

Theo Chosun, Korea Times