Mỹ muốn áp thêm thuế 12,5% sau khi đưa Việt Nam vào 'danh sách đỏ', đại diện 320 doanh nghiệp phát cảnh báo khẩn
Mỹ đề xuất áp mức thuế bổ sung 12,5% với 45 nền kinh tế, trong đó có Việt Nam.
Vào ngày 2/6, Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã công bố kết luận điều tra dựa trên Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, nhắm vào 60 nền kinh tế không áp dụng hoặc thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
Theo đề xuất, mức thuế bổ sung 10% sẽ được áp dụng đối với các nền kinh tế được đánh giá đã có một phần cơ chế hoặc cam kết kiểm soát hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức, bao gồm Canada, Liên minh châu Âu (EU), Anh, Mexico, Indonesia, Pakistan, Bangladesh, Campuchia, Malaysia và một số đối tác khác.
Đối với 45 nền kinh tế còn lại, trong đó có Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Singapore và Australia, USTR đề xuất áp mức thuế bổ sung 12,5%.
Phía Mỹ lập luận rằng việc sử dụng lao động cưỡng bức giúp giảm chi phí sản xuất, từ đó tạo ra sự cạnh tranh không công bằng trên thị trường quốc tế đối với doanh nghiệp Mỹ.
Trước đề xuất này, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đã đưa ra cảnh báo rằng động thái của Mỹ đang phản ánh một xu hướng ngày càng khắt khe đối với các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và tuân thủ tiêu chuẩn lao động quốc tế. Dù Mỹ có danh sách xem xét miễn trừ thuế cho một số mặt hàng (như năng lượng, thịt bò, cà phê, một số kim loại quan trọng...) nhưng hiện tại chưa có thông tin rõ ràng về việc thủy sản Việt Nam có được miễn trừ hay không.
Để ứng phó, VASEP đang tích cực phối hợp với các cơ quan quản lý như Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) và Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp & Môi trường), đồng thời khẩn trương kêu gọi doanh nghiệp hội viên phản ánh thông tin. Mục tiêu là xây dựng bản bình luận chính thức gửi lên USTR trước thời hạn chót nộp ý kiến bằng văn bản vào ngày 6/7 và phiên điều trần vào ngày 7/7.
Trước đề xuất áp thêm thuế về lao động cưỡng bức, USTR cũng đã công bố Báo cáo Đặc biệt 301 (Special 301 Report) năm 2026, đưa Việt Nam vào danh sách Quốc gia nước ngoài ưu tiên (Priority Foreign Country - PFC). Với cáo buộc Việt Nam có các vi phạm nghiêm trọng như: thất bại trong thực thi chống vi phạm bản quyền trực tuyến, chưa có đủ biện pháp chống hàng giả, sử dụng phần mềm không giấy phép và thiếu kiểm soát hành vi trộm cắp tín hiệu cáp vệ tinh.
Theo Chứng khoán SHS, đây là cấp độ cảnh báo rủi ro cao nhất, hay còn gọi là "danh sách đỏ" về vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Các chuyên gia đánh giá hệ quả của việc bị xếp vào diện PFC là vô cùng nghiêm trọng đối với mảng xuất khẩu. Việt Nam chỉ có 30 ngày để giải trình và đàm phán. Nếu không đạt được thỏa thuận, USTR hoàn toàn có quyền kích hoạt Điều 301 để áp dụng các biện pháp trừng phạt thương mại trên diện rộng, bao gồm việc áp thuế nhập khẩu bổ sung không có trần tỷ lệ và không giới hạn thời gian. Rủi ro này đe dọa trực tiếp đến các ngành xuất khẩu chủ lực, vốn phụ thuộc tỷ trọng lớn vào thị trường Mỹ như dệt may (chiếm 40%), thủy sản (chiếm 20%) và đồ gỗ (chiếm 40-50%).
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) là tổ chức của các doanh nghiệp hoạt động chế biến và xuất khẩu thủy sản. Được thành lập từ năm 1998, đến cuối quý I/2025, VASEP đã quy tụ hơn 320 doanh nghiệp thành viên trên cả nước, trong đó có nhiều doanh nghiệp niêm yết lớn như Vĩnh Hoàn (VHC), Nam Việt (ANV), Sao Ta (FMC), I.D.I Seafood (IDI)... Các hội viên VASEP hiện đóng góp hơn 83% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.
